Có thể nuôi hamster trong nhà có chó mèo, nhưng với một nguyên tắc không có ngoại lệ: hai bên không bao giờ “làm quen” hay chơi chung, và hamster phải ở trong một chuồng chắc chắn, có chốt, đặt ở nơi chó mèo không với tới và tốt nhất là ở một phòng đóng cửa. Mèo và nhiều giống chó là kẻ săn mồi tự nhiên của gặm nhấm nhỏ; một con mèo hiền với người vẫn có thể bắt hamster chỉ trong một giây.
Ngay cả khi chưa bao giờ chạm được vào hamster, mùi, tiếng và ánh nhìn của chó mèo cũng khiến hamster căng thẳng. Bài này giúp bạn bố trí nhà cửa, giờ chơi và thói quen vệ sinh sao cho hamster được an toàn và yên tâm, còn chó mèo không bị kích thích liên tục.
Vì sao không bao giờ cho hamster và chó mèo làm quen
Nhiều video trên mạng cho thấy mèo nằm cạnh hamster, chó ngửi hamster trên tay chủ. Những video ấy không cho thấy hamster đang trải qua gì. Với hamster, một con mèo ở gần là một kẻ săn mồi đang nhìn mình; tư thế đứng im của hamster trong video thường là đóng băng vì sợ, không phải thân thiện.
Bản năng săn mồi của chó mèo có thể bật lên bất ngờ, nhất là khi hamster chạy, kêu hay giãy. Một cú vồ của mèo hay một cú táp của chó, dù “chỉ đùa”, đủ làm hamster bị thương nặng. Nước bọt mèo có vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng nguy hiểm cho con vật nhỏ, nên kể cả vết xước nhỏ cũng cần đi khám thú y.
Vì vậy cách an toàn duy nhất là giữ hai bên tách biệt hoàn toàn. Đây không phải vì chó mèo nhà bạn “hư”, mà vì đó là bản năng của loài, và không có cách huấn luyện nào đảm bảo được trăm phần trăm.
Cũng đừng dựa vào việc chó mèo “đã quen mùi hamster”. Quen mùi chỉ có nghĩa là chúng không còn tò mò nhiều về chiếc chuồng; nó không làm thay đổi phản ứng khi một con vật nhỏ đột nhiên chạy ngang qua trước mặt.
Chó mèo cũng chịu thiệt khi bị “cho làm quen”: chúng bị kích thích bản năng nhưng không được làm gì, rồi bị mắng khi phản ứng. Giữ hai bên tách biệt là công bằng cho cả hai.
Bố trí chỗ đặt chuồng
Chỗ đặt chuồng là hàng rào đầu tiên. Ưu tiên theo thứ tự:
- Tốt nhất: đặt chuồng trong một phòng có thể đóng cửa, chó mèo không được vào. Thống nhất với cả nhà luôn đóng cửa phòng đó.
- Nếu không có phòng riêng: đặt chuồng trên một kệ hay bàn chắc chắn, nặng, không dễ bị đẩy đổ, không đặt trên kệ cao mà mèo có thể nhảy lên nóc chuồng.
- Không đặt chuồng sát chỗ chó mèo ăn, ngủ hay đi vệ sinh.
- Chọn chuồng có nắp chắc và chốt: bể kính hay thùng nhựa có nắp lưới cố định, lồng song có kẹp cửa phụ.
- Kiểm tra khoảng cách song: mèo có thể thò chân qua song thưa để móc hamster.
- Che một hai mặt chuồng để hamster không phải nhìn thấy chó mèo đi qua lại liên tục.
- Đảm bảo hamster có nhà trú kín và lót sâu để trốn hoàn toàn khỏi tầm nhìn.
Mèo thích ngồi trên nóc chuồng vì chỗ đó ấm và cao. Với hamster bên dưới, đó là một kẻ săn mồi ngồi ngay trên hang của nó. Nếu mèo nhà bạn hay làm vậy, đó là lý do mạnh để chuyển chuồng vào phòng đóng cửa.
Nhiều nhà ở phòng trọ hay căn hộ nhỏ không có phòng riêng để đóng cửa. Khi đó, dồn sức vào chất lượng chuồng: bể kính hay thùng nhựa có nắp lưới bắt vít hoặc kẹp chắc, đặt trên kệ thấp nặng, kê sát góc tường để không bị đẩy từ hai phía. Kiểm tra nắp mỗi tối, và không bao giờ để chó mèo ở một mình trong phòng có chuồng khi bạn vắng nhà; có thể cho chó mèo ở khu riêng có che chắn trong lúc đi làm. Nếu không làm được những điều này, đó là lúc cân nhắc lại việc nuôi hamster.
Dấu hiệu hamster đang bị chó mèo làm căng thẳng
Ngay cả khi chuồng an toàn, con vật vẫn có thể căng thẳng. Để ý những dấu hiệu sau, nhất là khi chúng xuất hiện sau khi nhà có thêm chó mèo hay sau khi đổi chỗ đặt chuồng:
- Hamster trốn mãi, không ra khỏi ổ kể cả vào giờ thường thức.
- Đóng băng, đứng im lâu mỗi khi có tiếng chân chó mèo.
- Chạy hoảng loạn khi chó mèo lại gần chuồng.
- Gặm song, cào góc nhiều hơn trước.
- Ăn ít, sụt cân.
- Cắn khi bị chạm, kể cả với người nó đã quen.
Nếu thấy những dấu hiệu này, hãy tăng khoảng cách giữa chuồng và chó mèo, ưu tiên chuyển vào phòng đóng cửa. Khi hành vi thay đổi kèm dấu hiệu cơ thể như tiêu chảy, lông xù, nên đưa hamster đi khám thú y.
Cũng cần nhớ rằng hamster nghe được nhiều âm thanh mà người không để ý, như tiếng móng mèo trên sàn, tiếng chó thở ngoài cửa. Phòng đóng cửa giảm được cả ánh nhìn lẫn phần lớn âm thanh và mùi, nên thường là cách sửa hiệu quả nhất.
Giờ chơi và vệ sinh khi nhà có chó mèo
Chỉ cho hamster ra khi chó mèo đã ở phòng khác và cửa đóng. Không “trông chừng” chó mèo trong cùng phòng. Một khoảnh khắc lơ là là đủ.
Rửa tay sau khi vuốt chó mèo, trước khi chạm hamster. Mùi kẻ săn mồi trên tay làm hamster sợ và dễ cắn. Rửa bằng xà phòng không mùi.
Rửa tay sau khi chăm hamster, trước khi chạm vào chó mèo. Mùi hamster trên tay có thể kích thích bản năng săn mồi của chó mèo, khiến chúng chú ý tới chuồng hơn.
Không đặt đồ của hamster ở chỗ chó mèo nằm. Ống bìa, khu quây, túi thức ăn của hamster nên cất riêng.
Không để chó mèo ở một mình trong phòng có chuồng hamster. Kể cả chuồng có nắp chắc, mèo có thể đẩy đổ chuồng, chó có thể gặm thủng thùng nhựa.
Dạy trẻ trong nhà quy tắc đóng cửa. Nhiều tai nạn xảy ra vì trẻ mở cửa phòng hamster rồi quên đóng. Người lớn kiểm tra lại mỗi tối.
Khi chó mèo đã tiếp xúc với hamster: phải làm gì
Nếu mèo vồ được hamster hay chó ngoạm phải, hãy tách hai con ra ngay mà không giằng co, vì giằng co làm hamster bị thương thêm. Đặt hamster vào một hộp nhỏ, tối, có lót giấy mềm, giữ yên và ấm vừa phải. Đưa chó mèo sang phòng khác.
Đưa hamster đến bác sĩ thú y ngay, kể cả khi bạn không thấy vết thương rõ. Vết răng mèo rất nhỏ nhưng sâu, dễ bị bỏ sót dưới lông, và vi khuẩn trong miệng mèo có thể gây nhiễm trùng nặng ở con vật nhỏ trong vòng một hai ngày. Hamster cũng có thể bị chấn thương bên trong khi bị ngoạm. Gọi trước để chắc phòng khám có bác sĩ khám thú nhỏ, kể rõ chuyện gì đã xảy ra.
Không tự rửa vết thương bằng cồn, oxy già, thuốc đỏ, không bôi thuốc của người. Trên đường đi, giữ hộp ở nơi thoáng, tránh nắng. Sau khi về nhà, xem lại toàn bộ cách bố trí để chuyện không lặp lại.
Nhà đang có hamster mà định nuôi thêm chó mèo, hay ngược lại
Nếu nhà đang có hamster và định đón thêm chó con hay mèo con, hãy chuẩn bị chỗ cho hamster trước khi con mới về: chọn phòng đóng cửa, kiểm tra nắp và chốt chuồng, dời chuồng khỏi những chỗ thấp dễ bị ngó vào. Những tuần đầu chó mèo con hiếu động, tò mò, hay chạy khắp nhà; đó là giai đoạn nhiều tai nạn nhất.
Nếu nhà đã có chó mèo trưởng thành và định nuôi thêm hamster, hãy thành thật đánh giá: nhà có phòng nào đóng cửa được, chó mèo có thói quen vào mọi phòng không, cả nhà có giữ được thói quen đóng cửa không. Nếu câu trả lời là không, có lẽ đây chưa phải lúc phù hợp để nuôi hamster, và đó cũng là một lựa chọn có trách nhiệm.
Với trẻ con trong nhà, giải thích rõ vì sao không được bế hamster cho chó mèo “xem” hay “làm bạn”. Trẻ thường nghĩ đó là việc dễ thương, nhưng với hamster đó có thể là trải nghiệm đáng sợ nhất, và với chó mèo đó là một lời mời săn mồi.
Đi vắng, nhờ người trông khi nhà có chó mèo
Khi bạn đi vắng vài ngày, như về quê ăn Tết hay đi công tác, người trông nhà thường không quen với quy tắc giữa hamster và chó mèo. Đây là lúc nhiều tai nạn xảy ra: người trông mở cửa phòng hamster để cho ăn rồi quên đóng, hay mang chuồng ra phòng khách cho tiện.
Viết ra một tờ hướng dẫn ngắn đặt cạnh chuồng: cửa phòng hamster luôn đóng, chó mèo không bao giờ vào phòng này, không cho hamster ra chơi khi bạn đi vắng, rửa tay giữa chăm chó mèo và chăm hamster, kiểm tra chốt chuồng sau mỗi lần cho ăn. Nói trực tiếp những điều này khi bàn giao, đừng chỉ nhắn tin.
Nếu không thể đảm bảo những điều trên, có thể cân nhắc nhờ người trông hamster tại nhà họ trong thời gian bạn đi, với điều kiện nhà họ không có chó mèo, và chở hamster đi theo cách an toàn. Mỗi lựa chọn đều có rủi ro; chọn cái ít rủi ro nhất cho con vật nhỏ nhất.
Chó mèo cứ nhìn chuồng, cào chuồng: điều chỉnh ở phía chó mèo
Nếu chó hay mèo cứ quanh quẩn bên chuồng, sủa, cào, ngồi rình, đó là bản năng săn mồi đang được kích thích liên tục. Điều này không tốt cho cả hai bên: hamster căng thẳng, còn chó mèo bồn chồn. Giải pháp hiệu quả nhất vẫn là cửa đóng giữa hai bên.
Bạn cũng có thể giúp chó mèo bớt chú ý tới chuồng bằng cách cho chúng nhiều hoạt động khác như đi dạo, chơi đồ chơi, đồ chơi gặm. Với chó, dạy lệnh “bỏ đi” hay “về chỗ” giúp kiểm soát khi chúng lại gần phòng hamster. Cách huấn luyện chó mèo được bàn kỹ ở các bài về huấn luyện hành vi chó mèo trên trang thú cưng tổng hợp của cùng hệ; ở đây chỉ nhắc rằng huấn luyện là lớp bảo vệ thêm, không thay cho cửa đóng.
Đừng phạt chó mèo bằng cách la mắng gần chuồng hamster. Tiếng la, tiếng động mạnh cũng làm hamster sợ. Chỉ cần đưa chó mèo ra khỏi phòng một cách bình tĩnh.
Câu hỏi thường gặp
Mèo nhà rất hiền, có cho lại gần hamster được không?
Không nên. Bản năng săn mồi có thể bật lên bất ngờ, nhất là khi hamster chạy hay kêu. Ngay cả khi mèo không vồ, sự có mặt của nó cũng làm hamster căng thẳng. Giữ hai bên tách biệt hoàn toàn là cách an toàn cho cả hai.
Chó nhỏ có nguy hiểm cho hamster không?
Có. Nhiều giống chó nhỏ vốn được tạo ra để săn chuột và có bản năng đuổi bắt gặm nhấm rất mạnh. Kích thước chó không quyết định mức an toàn; giữ chuồng hamster ở phòng đóng cửa vẫn là nguyên tắc.
Thùng nhựa có đủ chắc để chống mèo không?
Thùng nhựa có nắp cài chắc và lưới cố định thường chống mèo móc chân tốt hơn lồng song thưa. Tuy vậy mèo vẫn có thể đẩy đổ thùng đặt trên cao, và chó có thể gặm thủng nhựa. Đặt thùng ở chỗ chắc chắn, thấp, hoặc trong phòng đóng cửa.
Mèo chỉ liếm hamster chứ không cắn thì có sao không?
Vẫn nên đưa hamster đi khám thú y. Nước bọt mèo chứa vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng ở con vật nhỏ nếu có vết xước rất nhỏ mà bạn không thấy. Ngoài ra, hamster vừa trải qua một cú sợ lớn và cần được theo dõi.
Nhà có chó mèo thì có nên cho hamster ra khu quây không?
Có thể, nếu khu quây ở trong phòng đóng cửa và chó mèo ở hẳn phòng khác suốt buổi chơi. Không bao giờ cho hamster ra khu quây khi chó mèo đang ở cùng phòng, kể cả khi bạn đang trông. Kiểm tra lại cửa trước khi thả.