Khi hamster xổng chuồng, việc đầu tiên là đóng cửa căn phòng nghi nó đang ở, đưa chó mèo ra chỗ khác, báo cả nhà đi lại cẩn thận, rồi khoanh vùng bằng cách đặt những đống hạt nhỏ đếm sẵn ở từng phòng vào buổi tối. Hamster thường trốn ở chỗ tối, ấm, kín và gần nguồn thức ăn: sau tủ lạnh, gầm tủ bếp, trong lòng sofa, sau máy giặt, trong đống giày dép, hộp giấy.
Đa số hamster xổng chuồng được tìm thấy trong vài ngày nếu người nuôi kiên nhẫn và làm có phương pháp. Bài này hướng dẫn từng bước: tìm ở đâu, khoanh vùng thế nào, dụ về ra sao, bắt lại mà không đuổi, và sửa lỗi chuồng để không xổng lần nữa. Điều quan trọng nhất: không đặt bả chuột, keo dính chuột trong nhà khi hamster đang lạc.
Ngay khi phát hiện hamster đã xổng
Mười lăm phút đầu quyết định phạm vi tìm kiếm. Làm theo thứ tự:
- Kiểm tra lại chuồng thật kỹ: trong ổ, dưới lót sâu, trong ống, trong nhà trú. Nhiều trường hợp hamster chỉ đang ngủ sâu dưới lót.
- Đóng cửa phòng có chuồng và các phòng lân cận, chặn khe dưới cửa bằng khăn cuộn.
- Đưa chó mèo vào một phòng khác đã kiểm tra là không có hamster, đóng cửa.
- Báo cả nhà: đi chậm, nhìn sàn, không đóng sập cửa, không ngồi phịch xuống sofa, không mở máy giặt, máy sấy khi chưa kiểm tra.
- Cất ngay bả chuột, keo dính chuột, thuốc côn trùng đặt dưới sàn nếu có.
- Che các lỗ thoát nước sàn, khe hở sau bếp, lỗ đi dây điện lớn nếu có thể.
- Đặt chuồng mở cửa xuống sàn trong phòng nghi nhất, kèm ổ cũ và thức ăn, để hamster có thể tự quay về.
Đừng lật tung nhà ngay lúc đó. Tiếng ồn và đồ đạc bị dời làm con vật hoảng, chui sâu hơn vào chỗ khó lấy. Tìm có phương pháp vào buổi tối hiệu quả hơn nhiều.
Nếu phát hiện xổng vào ban ngày, khả năng cao con vật đang ngủ ở một chỗ trốn gần chuồng. Soi đèn kỹ trong bán kính vài mét quanh chỗ đặt chuồng trước, rồi mới mở rộng ra các phòng khác.
Hamster thường trốn ở đâu
Hamster tìm chỗ giống hang: tối, kín, ấm, có lối vào hẹp. Trong nhà Việt, những chỗ hay gặp nhất là sau và dưới tủ lạnh, nơi có hơi ấm từ máy; gầm tủ bếp, nhất là gần chỗ để gạo, đồ khô; trong lòng sofa, qua lớp vải lót bên dưới; sau máy giặt; trong đống giày dép, túi xách, thùng giấy để dưới sàn; sau kệ sách sát tường; trong ngăn kéo thấp để hở.
Hamster leo kém nhưng chui giỏi. Chỗ nào có khe vừa đầu nó là thân nó qua được. Hamster lùn và Roborovski có thể lọt qua những khe mà bạn nghĩ là không thể. Khi tìm, hãy cúi sát sàn, dùng đèn pin chiếu ngang, nhìn vào những khe bạn thường bỏ qua.
Ban ngày, con vật thường ngủ im ở một chỗ trốn. Ban đêm nó đi kiếm ăn, kiếm nước, và đó là lúc dễ phát hiện nhất. Tắt bớt đèn, ngồi yên trong phòng vài chục phút, lắng nghe tiếng sột soạt, tiếng gặm, tiếng chân nhỏ trên sàn gạch.
Một mẹo hữu ích khác là đặt vài túi ni lông khô vò nhẹ quanh chỗ nghi ngờ, ở nơi hamster khó kéo vào ổ. Khi con vật đi ngang qua ban đêm, tiếng sột soạt sẽ báo cho bạn biết. Cách này giúp thu hẹp vùng tìm mà không cần thức trắng canh chừng. Nhớ thu dọn ngay khi đã tìm thấy hamster để con vật không gặm phải.
Khoanh vùng bằng mồi đếm sẵn và bột mì
Khi chưa biết hamster ở phòng nào, dùng cách khoanh vùng sau vào buổi tối:
- Ở mỗi phòng, đặt một đống nhỏ gồm số hạt đếm trước, ví dụ giả định mười hạt hướng dương, cộng một lát dưa leo để có nước.
- Rắc một lớp bột mì mỏng quanh mỗi đống mồi, rộng chừng một gang tay. Không dùng bột tan, phấn rôm có hương hay hoá chất.
- Sáng hôm sau, đếm số hạt còn lại và nhìn dấu chân nhỏ trên bột.
- Phòng nào hạt bị lấy và có dấu chân là phòng hamster đang ở. Đóng cửa phòng đó lại.
- Dồn tất cả cách bắt lại vào phòng ấy trong đêm tiếp theo.
Đặt thêm một chén nước nông bên cạnh mồi ở phòng nghi nhất. Hamster lạc thường khát hơn đói, và việc có nước giúp nó khoẻ cho tới khi được tìm thấy. Lau sạch bột mì sau khi đã tìm được hamster.
Cách bắt lại không làm hamster bị thương
Cách đơn giản nhất là để hamster tự về chuồng: đặt chuồng mở cửa trên sàn phòng nghi nhất, có ổ cũ, kho thức ăn và bình nước. Nhiều con quay về ngủ trong ổ của mình sau một hai đêm. Nếu chuồng có tầng cao, đặt thêm vài cuốn sách hay hộp làm bậc thoải để con vật leo vào được.
Cách thứ hai là bẫy xô nhân đạo. Dùng một cái xô không quá sâu, đáy lót rất dày bằng giấy lót hay khăn mềm để hamster rơi xuống không bị đau. Đặt mồi thơm như hạt hướng dương, một mẩu rau quen thuộc ở đáy xô, và một ít mồi trên mép. Xếp sách hay hộp thành bậc thang dẫn lên mép xô. Hamster leo lên lấy mồi, rơi vào lớp lót dày và không leo ra được. Kiểm tra xô vài lần trong đêm và sáng sớm.
Khi thấy hamster ở chỗ trống, đừng chộp từ trên xuống. Úp nhẹ một cái hộp hay cốc lên con vật, rồi luồn một tấm bìa xuống dưới để nhấc lên. Nếu hamster ở trong khe hẹp, đặt một ống bìa có hạt ở lối ra và chờ nó tự chui vào. Không dùng chổi, cán dài chọc vào khe, không kéo chân, kéo đuôi.
Khi đã thấy hamster nhưng nó lùi sâu vào khe, đừng vội. Tắt đèn, ra khỏi phòng một lúc, để mồi và ống bìa ở cửa khe. Con vật cảm thấy an toàn sẽ tự ra, và bạn quay lại khi nghe tiếng động.
Những điều không được làm khi đang tìm hamster
Không dùng bả chuột, keo dính chuột, bẫy kẹp. Đây là nguy hiểm lớn nhất. Hamster dính keo có thể bị thương nặng; ăn phải bả chuột là ngộ độc. Nếu nhà đang dùng các loại này, cất hết đi trong thời gian tìm.
Không thả chó mèo đi “tìm hộ”. Chó mèo có thể bắt và cắn hamster. Kể cả một vết cắn nhỏ của mèo cũng nguy hiểm cho hamster.
Không dời đồ nặng vội vàng. Kéo tủ lạnh, đẩy máy giặt, xếp lại sofa khi hamster đang ở phía sau có thể đè lên nó. Nếu phải dời, làm chậm và có người soi đèn trước.
Không bật máy sấy, máy giặt, lò nướng khi chưa kiểm tra. Hamster có thể chui vào những chỗ ấm như lồng máy giặt, ngăn chứa đồ dưới lò.
Không bỏ cuộc sau một đêm. Hamster lạc có thể trốn vài ngày rồi mới xuất hiện. Duy trì mồi, nước và bẫy xô mỗi đêm.
Tìm theo kiểu nhà: chung cư, nhà ống, phòng trọ
Căn hộ chung cư thường kín, ít lối thoát ra ngoài, nên hamster gần như chắc chắn vẫn ở trong nhà. Những chỗ cần soi kỹ là hộp kỹ thuật dưới bồn rửa, khe sau tủ bếp liền tường, gầm giường hộp, tủ giày gần cửa và khe dưới cửa ra ban công. Đóng cửa ban công trong suốt thời gian tìm, vì hamster rơi khỏi ban công tầng cao không có cơ hội sống.
Nhà ống nhiều tầng có cầu thang. Hamster leo cầu thang kém nhưng có thể lăn xuống, nên tầng dưới phòng đặt chuồng cũng cần được đặt mồi. Gầm cầu thang, khu để xe máy ở tầng trệt với nhiều đồ đạc, thùng giấy, là nơi trốn lý tưởng; đó cũng là nơi hay có chuột nhắt và bả chuột, nên càng phải kiểm tra và cất bả.
Phòng trọ một gian dễ tìm hơn vì diện tích nhỏ, nhưng khe hở dưới cửa ra hành lang chung là lối thoát nguy hiểm. Chặn khe cửa ngay, báo các phòng bên cạnh nhờ để ý giúp, và nhờ chủ trọ tạm không đặt bả chuột ở hành lang trong mấy ngày.
Sau khi bắt lại: kiểm tra và khi nào đưa đi thú y
Đặt hamster về chuồng, để yên trong ổ. Buổi tối hôm đó, quan sát con vật đi lại, ăn uống. Nhìn kỹ xem có vết thương, có đi khập khiễng, có dính chất lạ trên lông như keo, dầu, bụi bẩn không. Cân con vật và so với lần cân trước.
Đưa đi khám thú y khi hamster có vết thương, đi khập khiễng, dính keo, có khả năng đã ăn phải thứ lạ như bả chuột, thuốc, đồ ăn của người, hoặc khi con vật đã lạc nhiều ngày và sụt cân rõ, lờ đờ, không ăn. Nếu nghi có tiếp xúc với chó mèo, kể cả không thấy vết thương rõ, cũng nên đi khám sớm. Không tự rửa keo bằng dầu hay xăng, không tự cho uống thuốc.
Trong vài ngày sau khi bắt lại, con vật có thể căng thẳng, trốn nhiều. Không bế, không thuần, không dọn tổng chuồng. Giữ phòng yên và cho ăn uống đầy đủ.
Tìm hiểu xem hamster đã xổng ra bằng cách nào và sửa ngay trong ngày, trước khi đặt con vật lại vào chuồng qua đêm. Hamster đã tìm ra một lối thoát thường thử lại đúng lối đó vào đêm sau.
Phòng xổng chuồng lần sau
Phần lớn các vụ xổng xảy ra qua những điểm yếu quen thuộc. Rà lại chuồng theo danh sách:
- Cửa chuồng lồng song: thêm kẹp hay móc phụ, vì hamster có thể đẩy bật cửa bằng mũi.
- Nắp chuồng thùng nhựa hay bể kính: nắp vừa khít, có chốt; lưới thông gió được cố định chắc, không có góc bung.
- Khoảng cách song: phù hợp với giống; hamster lùn lọt qua khe song vốn dành cho hamster Syria.
- Lót quá cao gần mép chuồng: hamster leo lên đống lót và vượt qua thành thấp.
- Đồ chơi, nhà trú đặt sát thành: thành bậc để leo ra.
- Lúc dọn chuồng: luôn để hamster trong khu quây hay hộp có nắp, không đặt tạm trên bàn hay giường.
- Lúc nhờ người trông: dặn rõ cách đóng cửa chuồng, và kiểm tra cửa sau khi họ cho ăn.
Chuồng to, chắc và đúng loại theo giống được bàn kỹ ở danh mục chuồng và lót chuồng. Một lần kiểm tra cửa và nắp mỗi tối trước khi đi ngủ là thói quen rất đáng giữ.
Câu hỏi thường gặp
Hamster xổng chuồng sống được bao lâu?
Tuỳ việc con vật có tìm được nước, thức ăn và chỗ trốn ấm áp hay không. Nhiều hamster được tìm thấy sau vài ngày vẫn khoẻ, nhất là khi người nuôi đặt sẵn mồi và nước. Nguy cơ lớn nhất là mất nước, lạnh, bả chuột, keo dính và chó mèo, nên cần tìm sớm và giữ an toàn trong nhà.
Hamster có tự về chuồng không?
Một số con có. Hamster nhớ mùi lãnh thổ của mình, nên đặt chuồng mở cửa trên sàn, có ổ cũ và thức ăn quen, là cách làm tăng khả năng nó tự quay về. Đặt thêm bậc thoải nếu cửa chuồng ở cao.
Có nên dùng bẫy lồng loại bắt chuột sống không?
Bẫy lồng cửa sập loại nhỏ, không có lò xo kẹp, có thể dùng nếu kích cỡ phù hợp và được kiểm tra thường xuyên. Tuy vậy, cửa sập có thể kẹp đuôi hay chân hamster nhỏ. Bẫy xô lót dày và mồi thường an toàn hơn.
Hamster chui vào trong tường hay gầm sàn thì làm sao?
Không cố khoan, phá hay chọc vào. Đặt mồi, nước và bẫy xô ngay cửa khe, giữ phòng yên vào ban đêm, và chờ con vật tự ra. Nếu khe dẫn tới chỗ nguy hiểm như đường điện, hỏi thợ có kinh nghiệm hỗ trợ mở an toàn.
Tìm thấy hamster bị dính keo bẫy chuột thì làm gì?
Không giật con vật ra khỏi keo và không tự dùng dầu, xăng hay hoá chất để gỡ. Giữ con vật yên, che bớt phần keo hở bằng giấy để nó không dính thêm, và đưa ngay đến bác sĩ thú y để được gỡ an toàn.