Hamster ăn được nhiều loại rau: bông cải xanh, súp lơ trắng, ớt chuông, dưa leo, bí ngòi, cải thìa, xà lách lá xanh đậm, rau mùi, húng quế, cà rốt (ít). Trái cây ăn được với lượng rất nhỏ: táo và lê đã bỏ hạt, dâu tây, việt quất, chuối. Rau cho gần như mỗi ngày, mỗi lần một miếng nhỏ; trái cây chỉ là phần thưởng thỉnh thoảng, và với hamster lùn gần như không cho.
Rau tươi bổ sung nước, xơ và làm khẩu phần đỡ đơn điệu, nhưng không phải phần chính. Người mới nuôi hay cho quá nhiều vì thấy hamster thích, và kết quả thường là phân nhão hoặc một kho rau thối trong ổ. Bài này đưa danh sách loại dùng được, cỡ miếng, tần suất, cách sơ chế và cách giới thiệu món mới.
Rau dùng được và cách cho
Danh sách dưới đây gồm các loại được nhiều hướng dẫn chăm sóc hamster nhắc tới. Cột ghi chú nêu điều kiện cần nhớ.
| Rau | Cách cho | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bông cải xanh, súp lơ trắng | Một bông nhỏ, sống, rửa sạch để ráo | Ăn nhiều dễ đầy hơi; một miếng mỗi lần là đủ |
| Ớt chuông (đỏ, vàng, xanh) | Một lát mỏng, bỏ hạt và cuống | Không dùng ớt cay |
| Dưa leo, bí ngòi | Lát mỏng; dưa leo nên bỏ bớt phần ruột nhiều nước | Nhiều nước, hữu ích mùa nóng nhưng cho nhiều dễ nhão phân |
| Cải thìa, cải ngọt non | Một mẩu lá | Thử ít trước, theo dõi phân |
| Xà lách lá xanh đậm | Một mẩu lá | Tránh xà lách cuộn nhạt màu, nhiều nước, ít chất |
| Rau mùi, húng quế, ngò tây | Một nhánh nhỏ | Hamster thường thích mùi thơm nhẹ |
| Cà rốt | Một khoanh mỏng, thỉnh thoảng | Ngọt hơn rau lá; hamster lùn hạn chế |
| Bắp (ngô) tươi | Vài hạt, thỉnh thoảng | Nhiều tinh bột, đường; không cho thường xuyên |
Tránh rau đã nấu với gia vị, rau muối chua, rau héo úa, rau có vết dập thối. Hành lá, hẹ, tỏi tây thuộc nhóm cấm dù trông giống rau thơm.
Trái cây: loại cho được và mức với từng giống
Trái cây giàu đường. Mức khuyến nghị khác nhau rõ giữa hamster Syria và hamster lùn.
| Trái cây | Hamster Syria | Hamster lùn (Campbell, Winter White, Roborovski) |
|---|---|---|
| Táo, lê (bỏ hết hạt, lõi) | Mẩu cỡ hạt đậu, một hai lần mỗi tuần | Rất hiếm, cỡ hạt gạo, hoặc bỏ hẳn |
| Dâu tây, việt quất | Một mẩu nhỏ, thỉnh thoảng | Tránh hoặc rất hiếm |
| Chuối | Mẩu mỏng, hiếm; chuối dính và ngọt | Tránh |
| Dưa hấu, dưa lưới (bỏ hạt, bỏ vỏ) | Mẩu nhỏ những ngày nóng | Tránh hoặc rất hiếm |
| Cam, chanh, quýt, bưởi | Không cho | Không cho |
| Đào, mận, mơ, anh đào | Thịt quả rất ít, hạt tuyệt đối bỏ | Không cho |
Lý do hamster lùn phải bớt đường: Campbell và Winter White được nhiều bác sĩ thú y và người nuôi lâu năm ghi nhận là dễ gặp vấn đề đường huyết hơn. Không cần lo lắng quá mức, chỉ cần coi trái cây là thứ không bắt buộc.
Hiểu lầm về rau quả và thực tế
Một số niềm tin quen thuộc khiến người nuôi cho rau quả sai cách:
| Hiểu lầm | Thực tế |
|---|---|
| Rau càng nhiều càng tốt vì là đồ xanh | Rau nhiều làm hamster no nước, ăn ít phần khô đủ chất, dễ phân nhão |
| Có rau mọng nước rồi thì không cần bình nước | Nước sạch luôn phải có; rau chỉ là phần thêm |
| Trái cây là đồ tự nhiên nên không cần giới hạn | Trái cây nhiều đường; với hamster lùn gần như không cho |
| Rau hữu cơ thì không cần rửa | Rau nào cũng có thể dính đất, cát, vi khuẩn; vẫn rửa và để ráo |
| Cho ăn cùng lúc nhiều loại cho đủ chất | Mỗi lần một loại dễ theo dõi hơn; sự đa dạng đến từ việc xoay vòng qua các ngày |
| Rau trong ổ là hamster để dành, cứ để đó | Rau trong ổ sẽ hỏng; cần nhặt ra, chỉ để lại kho hạt khô |
Phần lớn các hiểu lầm trên đến từ cách nghĩ theo chế độ ăn của người. Hamster cần một khẩu phần chủ yếu là đồ khô; đồ tươi làm thực đơn phong phú chứ không phải phần chính.
Rau quả trong mùa nóng và mùa lạnh
Những ngày nắng nóng, bạn có thể ưu tiên rau nhiều nước như dưa leo, bí ngòi, xà lách lá xanh trong phần rau hằng ngày, với lượng không tăng. Miếng rau mát giúp hamster thêm chút nước, nhưng nó không phải biện pháp chống nóng; giữ phòng mát, đặt chuồng tránh nắng mới là chính. Mùa nóng cũng là lúc rau hỏng nhanh nhất, chỉ trong vài giờ, nên lượng nhỏ và dọn sớm càng cần.
Mùa lạnh ở miền Bắc, hamster thường kém hứng thú với rau nhiều nước. Bạn có thể chọn bông cải, ớt chuông, rau thơm, với miếng nhỏ hơn, và để rau về nhiệt độ phòng trước khi cho. Đừng ép hamster ăn rau khi nó không muốn; phần khô đủ chất mới là phần cần đảm bảo trong mùa này.
Dịp Tết, nhà nhiều trái cây, bánh mứt, hạt dưa. Mứt, hạt dưa rang muối, bánh kẹo đều không dành cho hamster. Nếu bạn về quê và nhờ người trông, nên chuẩn bị sẵn rau đã chia phần trong hộp kín cùng danh sách món được và không được cho, để người trông không phải đoán.
Lượng bao nhiêu là vừa
Một cách ước lượng dễ nhớ: miếng rau mỗi lần cho hamster Syria chừng bằng đầu ngón tay cái của người lớn; với hamster lùn, cỡ đầu ngón út hoặc nhỏ hơn. Mỗi ngày một miếng như vậy là đủ. Bạn không cần cho cùng lúc nhiều loại; xoay vòng mỗi ngày một loại vừa đa dạng vừa dễ theo dõi món nào gây vấn đề.
Tần suất phổ biến là năm đến bảy ngày mỗi tuần cho rau, một hai lần mỗi tuần cho trái cây với hamster Syria. Những ngày bạn bận, bỏ qua rau một hôm không sao, vì phần khô dành cho hamster đã đủ nền dinh dưỡng. Ngược lại, tăng gấp đôi rau để bù hôm trước thì không nên.
Lượng phù hợp còn thể hiện qua phân. Phân hamster bình thường là những viên nhỏ, khô, cứng vừa. Nếu sau khi cho rau mà phân mềm, dính, hãy giảm lượng hoặc tạm ngừng loại rau đó. Nếu phân lỏng kéo dài, vùng đuôi ướt, hamster lừ đừ, đó là lúc đưa đến bác sĩ thú y chứ không phải lúc chỉnh rau.
Sơ chế rau quả trước khi cho
Rau mua chợ hay siêu thị ở Việt Nam có thể còn đất cát, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Cách sơ chế đơn giản:
- Chọn phần rau tươi, không dập, không héo. Phần bạn sẽ không ăn thì hamster cũng không nên ăn.
- Ngâm rửa dưới vòi nước sạch như rau cho người, rửa kỹ kẽ lá và cuống. Không cần dùng nước rửa rau có hoá chất.
- Để ráo hoặc thấm khô bằng khăn sạch. Rau ướt làm ẩm lót chuồng.
- Cắt thành miếng đúng cỡ. Bỏ hạt, lõi, cuống, vỏ dày.
- Để rau về nhiệt độ phòng nếu vừa lấy từ tủ lạnh; miếng rau lạnh buốt không có lợi gì.
- Đặt lên đĩa nhỏ hoặc cho ăn từ tay, không thả lẫn sâu vào lót.
Nếu nhà bạn dùng rau cho cả gia đình, cách tiện nhất là để riêng vài cọng rau sạch chưa nêm nếm ngay khi sơ chế bữa ăn, trước khi đưa vào nồi. Như vậy không phải mua riêng rau cho hamster và chắc chắn rau không dính gia vị.
Phần rau đã cắt mà chưa dùng thì bỏ đi hoặc cất tủ lạnh trong hộp kín, dùng trong ngày hôm sau, không để qua nhiều ngày.
Hamster giấu rau vào ổ: dọn thế nào
Hamster có bản năng mang thức ăn về kho, và rau cũng không ngoại lệ. Một miếng dưa leo giấu trong ổ sau một ngày ở nhiệt độ phòng mùa hè Việt Nam có thể đã nhũn và chua. Đó là nguồn mùi hôi và nấm mốc trong chuồng.
Cách hạn chế là cho rau vào buổi tối, khi hamster thức và ăn ngay, với lượng nhỏ đến mức nó ăn hết tại chỗ. Sáng hôm sau, bạn soát mặt lót và chỗ đặt đĩa, nhặt phần thừa. Nếu biết hamster có thói quen mang rau về ổ, vài ngày một lần hãy lật nhẹ phần mép kho để kiểm tra, chỉ nhặt đồ tươi, không phá toàn bộ ổ và không lấy kho hạt khô.
Nếu bạn đi làm cả ngày và không kịp dọn buổi sáng, hãy chuyển giờ cho rau sang lúc bạn còn thức và hamster đã dậy, ví dụ chín mười giờ tối, rồi nhặt phần thừa trước khi đi ngủ. Điều quan trọng là có một lần soát trong vòng vài giờ sau khi cho rau. Rau đã cho mà để qua đêm trong ổ vào mùa nóng là thứ nên tránh nhất.
Một số người thấy hamster nhét rau vào má rồi đem đi, liền chuyển sang chỉ cho rau khô hoặc rau sấy. Đó cũng là một lựa chọn, nhưng rau sấy bán sẵn cần chú ý không có đường, muối hay chất tạo màu, và vẫn chỉ là phần phụ.
Giới thiệu một loại rau mới
Mỗi lần thêm một loại mới, làm theo nhịp sau để biết rõ món nào hợp:
- Chọn một loại trong danh sách an toàn, đúng một loại.
- Cho một mẩu nhỏ hơn bình thường, khoảng một nửa cỡ đầu ngón tay, vào buổi tối.
- Theo dõi phân và tinh thần hamster trong một đến hai ngày.
- Nếu bình thường, lần sau cho đúng cỡ bình thường. Nếu phân nhão, ngừng loại đó vài tuần rồi mới thử lại hoặc bỏ hẳn.
- Ghi lại các loại đã thử và phản ứng. Một cuốn sổ nhỏ hay ghi chú trên điện thoại là đủ.
Nếu hamster từng bị phân mềm, hãy giãn khoảng cách giữa hai món mới dài hơn và bắt đầu bằng loại ít nước như bông cải, ớt chuông trước, dưa leo sau.
Hamster mới về nhà trong một hai tuần đầu chưa nên thử nhiều món mới cùng lúc. Đợi hamster ổn định ăn uống, phân đều rồi mới mở rộng thực đơn.
Câu hỏi thường gặp
Hamster ăn dưa leo hằng ngày được không?
Dưa leo không độc nhưng gần như toàn nước. Một lát mỏng vài lần mỗi tuần, nhất là mùa nóng, là hợp lý. Cho mỗi ngày với lượng lớn có thể làm phân nhão và hamster ăn ít phần khô đủ chất hơn.
Rau mua ngoài chợ có cần ngâm nước muối không?
Rửa kỹ dưới vòi nước sạch là đủ, như cách bạn rửa rau ăn sống. Nếu ngâm nước muối pha loãng thì phải xả lại thật kỹ cho hết vị mặn và để ráo, vì hamster không nên ăn muối.
Hamster có ăn được rau luộc không?
Rau luộc không nêm gì, để nguội, không phải thứ cấm, nhưng mất bớt độ giòn và dễ hỏng nhanh khi bị giấu. Rau luộc từ nồi canh gia đình thường đã có muối, hành, nên không dùng. Rau sống rửa sạch vẫn là lựa chọn chính.
Cà rốt có tốt cho răng hamster không?
Cà rốt hơi cứng nên hamster gặm được, nhưng nó khá ngọt. Việc mài răng chủ yếu nhờ thức ăn khô và đồ gặm bằng gỗ an toàn. Cà rốt nên cho khoanh mỏng thỉnh thoảng, ít hơn nữa với hamster lùn.
Hamster không chịu ăn rau thì có sao không?
Không sao nếu hamster ăn tốt phần thức ăn khô cân bằng dành cho hamster và cân nặng ổn định. Một số con chỉ thích vài loại. Bạn có thể thử loại khác, cỡ nhỏ hơn, hoặc đặt rau gần chỗ hamster hay ra ăn.
Có nên trồng rau mầm cho hamster ăn không?
Rau mầm tự gieo từ hạt dành cho người như cải, hạt kê có thể cho một nhúm nhỏ nếu bạn giữ sạch, không mốc. Mầm dễ hỏng trong điều kiện nóng ẩm, nên chỉ cho lượng ăn hết ngay và bỏ phần có dấu hiệu nhớt hoặc mùi lạ.