Hamster uống được bằng cả bình treo có vòi bi lẫn chén nông nặng. Chén cho tư thế uống tự nhiên hơn và không bị tắc, nhưng dễ bị lót và thức ăn rơi vào; bình giữ nước sạch lâu hơn nhưng có thể tắc vòi mà bạn không biết. Nhiều người nuôi lâu năm dùng cả hai trong cùng một chuồng, để nếu một nguồn trục trặc hamster vẫn có nước.
Nước sạch phải có liên tục, thay ít nhất mỗi ngày một lần. Hamster nhỏ, mất nước nhanh, nhất là trong những ngày nắng nóng ở Việt Nam. Bài này so sánh hai cách cho uống, chỉ cách đặt bình và chén cho đúng, cách kiểm tra bình có chảy không, nên dùng nước gì, vệ sinh bao lâu một lần, và những dấu hiệu về chuyện uống nước nên mang đi hỏi bác sĩ thú y.
So sánh bình treo và chén nước
Không có lựa chọn đúng cho mọi chuồng. Bảng dưới đây giúp bạn cân theo kiểu chuồng và thói quen chăm sóc của mình.
| Tiêu chí | Bình treo có vòi bi | Chén nông, nặng |
|---|---|---|
| Tư thế uống | Hamster ngửa đầu, liếm vòi | Cúi đầu uống như ngoài tự nhiên |
| Độ sạch của nước | Nước kín, ít bụi, ít lót rơi vào | Dễ dính lót, cát, phân, vụn thức ăn |
| Rủi ro hỏng hóc | Vòi kẹt bi, rò rỉ làm ướt lót, gioăng lão hoá | Bị lật, bị lót vùi, bị hamster đi vệ sinh vào |
| Theo dõi lượng uống | Dễ, nhìn mực nước | Khó hơn vì nước bay hơi, bị đổ |
| Hợp với | Chuồng song, lót sâu nhiều bụi | Chuồng thùng nhựa, bể kính có chỗ đặt chén trên nền phẳng |
| Việc phải làm hằng ngày | Gõ thử vòi, xem mực nước | Thay nước, lau chén |
Một chuồng có cả bình và chén là phương án dự phòng tốt: bình tắc thì còn chén, chén bị vùi thì còn bình. Nếu chỉ chọn một, hãy chọn loại mà bạn chắc mình kiểm tra được mỗi ngày.
Chọn bình, chọn chén và đặt chỗ nào cho đúng
Cỡ vòi hợp với giống. Hamster lùn, nhất là Roborovski, cần vòi đặt thấp và không quá to. Vòi quá cao khiến hamster phải đứng thẳng, vươn người mới uống được.
Vật liệu chịu gặm. Bình đặt bên trong chuồng có thể bị gặm. Thân bình bằng thuỷ tinh hoặc phần nhựa được bọc kín, vòi bằng kim loại, giúp hamster không gặm được mảnh nhựa.
Bi trong vòi chuyển động trơn. Bạn bấm nhẹ đầu bi phải thấy nước ra. Bi kẹt, gỉ hay vòi bị cặn là dấu hiệu cần thay hoặc vệ sinh.
Dung tích vừa phải. Bình quá lớn dễ khiến người nuôi lười thay nước. Một bình nhỏ thay mỗi ngày tốt hơn bình to để cả tuần.
Cách gắn chắc chắn. Bình phải đứng yên khi hamster tì vào. Bình xoay lệch có thể làm vòi chạm lót, hút nước ra lót và cạn bình sau vài giờ.
Chén sứ hoặc gốm nặng, đáy rộng. Hamster không đẩy lật được. Chén nhựa nhẹ vừa dễ lật vừa bị gặm.
Thành thấp, lòng nông. Hamster lùn và hamster con có thể bị ướt hoặc khó thoát ra nếu chén sâu. Mực nước chỉ nên vài phân, với hamster rất nhỏ thì nông hơn nữa.
Đặt trên nền phẳng, cứng. Một viên gạch men, tấm đá phẳng hoặc một khu sàn có lót mỏng giúp chén không bị lót đùn vào. Đặt chén thẳng trên lớp lót dày thì sớm muộn cũng bị vùi.
Đặt xa góc đi vệ sinh và xa chỗ tắm cát. Hamster hay chọn một góc cố định để đi vệ sinh; chén đặt sát đó sẽ bị bẩn nhanh. Cát tắm văng vào chén cũng thường gặp.
Có thể nâng nhẹ. Một số người đặt chén lên bệ thấp hoặc nền đá cao hơn mặt lót một chút. Nhớ rằng bệ phải vững và hamster leo lên dễ dàng.
Kiểm tra bình nước mỗi ngày
Bình tắc là lỗi im lặng: mực nước vẫn đầy, bạn tưởng ổn, trong khi hamster không uống được giọt nào. Mỗi ngày làm nhanh các bước sau:
- Nhìn mực nước, so với hôm trước. Mực nước không đổi suốt một hai ngày là dấu hiệu phải kiểm tra kỹ.
- Dùng ngón tay bấm vào đầu bi. Phải có vài giọt nước ra ngay.
- Nếu không ra, tháo bình, lắc nhẹ, kiểm tra xem vòi có bị cặn, bi có kẹt hay gioăng có hở làm mất áp không.
- Lắp lại, bấm thử lần nữa trước khi treo vào chuồng.
- Xem lớp lót dưới vòi. Lót ướt thành vệt là bình đang rò; lót khô mà bình cạn bất thường là nước bị hút ra qua chỗ vòi chạm lót.
- Nếu bình nghi hỏng, đặt ngay một chén nước nông trong lúc chờ thay bình.
Khi đổ nước mới vào bình, nên bấm thử đầu bi vài lần. Một số bình mới cần vài lần bấm để bi chạy trơn.
Biết hamster nhà mình uống bao nhiêu
Lượng nước mỗi hamster uống khác nhau theo giống, cỡ người, thức ăn, nhiệt độ phòng. Không có một con số đúng cho mọi con; thứ có ích là mức bình thường của chính hamster nhà bạn. Cách lập mức đó:
- Dùng bình có thân trong, chia vạch hoặc dán một mẩu băng dính bên ngoài để đánh dấu mực nước mỗi tối khi thay nước.
- Sáng hôm sau hoặc tối hôm sau, ghi lại mực nước đã giảm. Làm liên tục khoảng một tuần, trong những ngày thời tiết bình thường.
- Trừ hao lượng nước rỉ ra do bấm thử vòi và lượng có thể bị rò. Nếu lót dưới vòi khô, phần giảm chủ yếu là hamster uống.
- Ghi mức trung bình vào sổ chăm sóc, cạnh cân nặng hằng tuần.
- Khi trời nóng hoặc khi bạn đổi thức ăn, lượng uống thay đổi là bình thường. Thay đổi lớn và kéo dài mà không giải thích được mới là điều cần để ý.
Với chén nước, việc đo khó hơn vì bay hơi và bị đổ. Nếu bạn chỉ dùng chén, hãy quan sát xem hamster có uống thường xuyên vào buổi tối không và góc vệ sinh có ướt hơn bình thường không.
Rau nhiều nước như dưa leo cũng làm hamster uống ít đi một chút. Đây là lý do khi so sánh lượng uống giữa các tuần, bạn nên giữ khẩu phần tương đối ổn định.
Nên cho hamster uống nước gì
Hamster uống nước mà người trong nhà dùng để uống được. Nước đun sôi để nguội, nước lọc qua máy lọc gia đình, nước đóng bình đều dùng được. Nếu nhà bạn dùng nước máy và người trong nhà cũng đun sôi trước khi uống, hãy làm như vậy cho hamster. Không cần mua loại nước đặc biệt dành cho thú cưng.
Nước phải ở nhiệt độ phòng. Nước đá lạnh trong ngày nóng không giúp hamster mát hơn theo cách bạn nghĩ, mà có thể khiến nó ngại uống. Nước ấm cũng không cần thiết, kể cả mùa đông, miễn là nước không lạnh buốt.
Không pha thêm gì vào nước: đường, mật ong, nước trái cây, nước điện giải của người, thuốc của người, vitamin hay các loại bổ sung tự mua. Những thứ đó làm nước có vị lạ, hamster có thể bỏ uống, và một số thứ có thể gây hại. Nếu bác sĩ thú y chỉ định cho uống gì qua nước thì làm đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, còn lại chỉ nước sạch.
Mùa nóng, phòng điều hoà và những ngày cúp điện
Ở miền Nam và miền Trung, nhiều ngày nhiệt độ trong phòng trọ vượt quá 30 độ. Hamster uống nhiều hơn rõ rệt, bình nhỏ có thể cạn trong ngày. Hãy kiểm tra nước vào buổi sáng trước khi đi làm, và nếu được, kiểm tra lần nữa khi về. Bình hoặc chén đặt dưới nắng chiếu qua cửa sổ khiến nước nóng lên, nên đặt chuồng và nguồn nước ở chỗ râm.
Phòng điều hoà làm không khí khô hơn. Hamster trong phòng điều hoà vẫn cần nước đầy đủ như bình thường. Nếu bạn tắt điều hoà khi đi ra ngoài cả ngày, nhiệt độ phòng có thể tăng nhanh, nước càng phải đầy trước khi rời nhà.
Cúp điện mùa hè là tình huống nhiều người nuôi ở Việt Nam từng gặp. Không có quạt, không có điều hoà, phòng nóng nhanh. Lúc đó nguồn nước dự phòng quan trọng hơn bao giờ hết: có cả bình lẫn chén, nước đầy, chuồng chuyển ra chỗ thoáng mát nhất trong nhà. Cách làm mát chuồng và nhận biết say nóng có bài riêng trong danh mục vệ sinh và chăm sóc hằng ngày.
Vệ sinh bình và chén: nhịp làm việc gợi ý
Nước đọng trong bình và chén lâu ngày tạo lớp nhớt ở thành, mùa nóng càng nhanh. Một nhịp đơn giản:
- Hằng ngày: đổ bỏ nước cũ, tráng và đổ nước mới. Với chén, lau sạch lót, cát, vụn bám ở thành.
- Vài ngày một lần, hoặc khi thấy nhớt: rửa bình bằng nước ấm và cọ chai nhỏ, chú ý phần cổ bình và vòi. Có thể dùng một chút xà phòng rửa chén không mùi, rồi xả thật kỹ cho đến khi hết mùi.
- Không dùng chất tẩy mạnh, nước Javel, chất khử mùi có hương thơm, tinh dầu. Mùi còn sót lại làm hamster ngại uống.
- Để bình khô hẳn hoặc tráng lại bằng nước sạch trước khi đổ nước mới.
- Kiểm tra gioăng cao su và đầu vòi; nứt, biến dạng, cặn không rửa được thì thay bình.
- Nên có một bình dự phòng để thay ngay trong lúc rửa hoặc khi bình cũ hỏng.
Việc vệ sinh các vật dụng khác trong chuồng như bánh xe, nhà trú, chén ăn có bài riêng; với nước, nguyên tắc là sạch hằng ngày, không để qua đêm nước đã bẩn.
Khi chuyện uống nước là dấu hiệu nên đi khám
Bạn biết hamster của mình uống bao nhiêu khi đã quan sát mực nước trong bình vài tuần. Thay đổi lớn so với mức quen thuộc, mà không giải thích được bằng thời tiết hay thay đổi thức ăn, là thông tin đáng ghi lại. Hamster uống nhiều và đi tiểu nhiều bất thường, góc vệ sinh ướt hơn hẳn, nhất là ở hamster lùn, cần được bác sĩ thú y khám để tìm nguyên nhân.
Ngược lại, hamster gần như không uống, lờ đờ, mắt trũng, da ở gáy khi được bác sĩ kiểm tra không đàn hồi lại nhanh, là dấu hiệu thiếu nước có thể nguy hiểm. Đừng ép hamster uống bằng ống tiêm hay nhỏ nước vào miệng ở nhà, vì có thể làm sặc. Hãy giữ hamster ở nơi thoáng mát, có nước sẵn, và gọi trước cho cơ sở thú y có nhận khám thú nhỏ hoặc thú ngoại lai rồi đưa đi.
Mang theo ghi chép đơn giản: lượng nước hằng ngày ước chừng, khi nào bạn thấy thay đổi, thức ăn gần đây, cân nặng. Những thông tin đó có giá trị hơn nhiều so với một câu "dạo này nó uống nhiều lắm".
Câu hỏi thường gặp
Hamster có uống nước máy trực tiếp được không?
Nếu người trong nhà bạn uống nước máy trực tiếp một cách an toàn thì hamster cũng vậy. Ở phần lớn gia đình Việt Nam, nước máy được đun sôi hoặc lọc trước khi uống; hãy cho hamster uống loại nước đã xử lý giống như người trong nhà.
Bao lâu thì hamster mới về nhà biết uống bình?
Phần lớn hamster tìm ra vòi bình trong vài giờ đến một ngày, đặc biệt nếu trước đó ở cửa hàng đã dùng bình. Trong những ngày đầu, nên đặt thêm một chén nước nông để chắc chắn hamster có nước trong lúc làm quen.
Thấy hamster không uống nước cả ngày thì có sao không?
Hamster uống ít và chủ yếu vào ban đêm, nên bạn ít khi thấy nó uống. Hãy xem mực nước thay đổi qua một ngày đêm và bấm thử vòi. Nếu mực nước không đổi hai ngày, vòi vẫn chảy, hamster lại lờ đờ, hãy đưa đi khám.
Có nên cho hamster uống sữa không?
Không. Hamster trưởng thành không cần sữa và sữa có thể gây rối tiêu hoá. Hamster con bú sữa mẹ; nếu gặp trường hợp hamster con mồ côi, hãy liên hệ bác sĩ thú y thay vì tự pha sữa cho uống.
Đặt bình nước ở bên trong hay bên ngoài chuồng tốt hơn?
Với chuồng song, bình thường gắn bên ngoài, vòi thò vào trong, hamster không gặm được thân bình. Với chuồng thùng nhựa hoặc bể kính, bình gắn bên trong hoặc qua lỗ khoét. Điều quan trọng là vòi ở độ cao hamster uống thoải mái và không chạm lót.
Chén nước bị lót đổ vào liên tục thì làm sao?
Đặt chén trên một viên gạch men hoặc tấm đá phẳng, chọn chén nặng thành hơi cao, và đặt ở khu vực lót mỏng hơn, xa chỗ hamster hay đào. Nếu vẫn bị vùi, bổ sung bình treo để có nguồn nước dự phòng.