Cách an toàn nhất để hamster chơi ngoài chuồng là dựng một khu quây đặt trực tiếp dưới sàn, thành cao và trơn để con vật không leo ra được, bên trong có chỗ trốn, đồ để đào và rải ít thức ăn, và luôn có người ngồi trông. Không thả hamster chơi trên bàn, trên giường cao, không thả rông trong nhà, và không dùng bóng chạy.
Chơi ngoài chuồng không bắt buộc nếu chuồng đã đủ rộng và đầy việc để làm; nó là phần thêm để con vật khám phá chỗ mới và để bạn gần gũi hamster hơn. Bài này hướng dẫn dựng khu quây, rà nguy hiểm trong phòng, một buổi chơi mẫu, cách đưa hamster về chuồng mà không phải đuổi bắt, và lưu ý riêng theo giống.
Có cần cho hamster ra ngoài chuồng không
Nhiều người nghĩ hamster “bị nhốt” nên cần được thả ra mỗi ngày. Thực tế, với một con hamster, chuồng là lãnh thổ, là hang, là nơi an toàn nhất. Một chuồng có mặt sàn rộng, lót sâu để đào, nhiều chỗ trốn, bánh xe đúng cỡ và thức ăn được rải ra để tìm đã đáp ứng phần lớn nhu cầu hằng ngày của con vật.
Chơi ngoài chuồng có ích khi nó mang lại điều mới: mùi mới, địa hình mới, đồ vật mới để khám phá. Nó cũng là dịp để hamster quen với bạn trong một không gian trung tính. Nhưng nếu buổi chơi làm con vật sợ, như bị bế ra khi đang ngủ, bị thả vào chỗ rộng thênh không có chỗ trốn, bị trẻ con vây quanh, thì nó gây hại nhiều hơn lợi.
Nếu chuồng hiện tại chật, chơi ngoài chuồng không thay được việc nâng cấp chuồng. Một con hamster sống hai mươi ba giờ trong chuồng mini rồi được thả ra một giờ vẫn sống trong căng thẳng phần lớn thời gian. Hãy sửa chuồng trước, khu quây sau.
Một cách nghĩ hữu ích: khu quây là “chuyến dã ngoại” chứ không phải “nhà thứ hai”. Chuyến dã ngoại vui khi ngắn, an toàn, có điều mới để khám phá, và kết thúc trước khi mệt. Nếu sau mỗi buổi chơi, hamster trốn kỹ, ăn ít, hay giật mình hơn, có thể buổi chơi đang quá dài, quá ồn hoặc khu quây quá trống. Điều chỉnh lại thay vì bỏ hẳn, hoặc tạm dừng nếu con vật rõ ràng không thích.
Dựng khu quây an toàn
Khu quây có thể mua sẵn hoặc tự làm. Dù chọn cách nào, cần đảm bảo những điểm sau:
- Đặt khu quây trực tiếp trên sàn, ở góc phòng yên tĩnh, không ở cạnh cửa ra vào, không gần ổ điện.
- Thành quây trơn và đủ cao để hamster đứng hai chân cũng không với tới mép; tránh lưới có lỗ to mà chân có thể bám leo hoặc đầu chui lọt.
- Kiểm tra khe hở giữa thành quây và sàn: hamster lùn và Roborovski chui qua khe rất nhỏ.
- Lót sàn bằng một tấm vải bông cũ hay tấm thảm mỏng dễ giặt, để chân không trượt và dễ dọn.
- Bên trong đặt ít nhất hai chỗ trốn như hộp bìa úp, ống bìa, nhà trú; thêm một hộp đào có giấy xé hay cỏ khô, một khay cát nhỏ.
- Rải vài hạt thức ăn ở các góc để hamster đi tìm.
- Không đặt trong khu quây vật nhỏ có thể nuốt, đồ nhựa mềm, đồ có sơn, dây chun.
Khu quây không cần quá rộng; một khu vừa phải với nhiều chỗ trốn tốt hơn một khu rất rộng nhưng trống trơn, vì hamster cảm thấy lộ liễu ở chỗ trống.
Rà phòng trước mỗi buổi chơi
Ngay cả khi dùng khu quây, hãy rà phòng như thể hamster có thể ra ngoài, vì xổng khu quây xảy ra thường hơn bạn nghĩ:
- Đóng cửa phòng, chặn khe dưới cửa.
- Đưa chó mèo ra khỏi phòng và đóng cửa lại.
- Rút hoặc che dây điện, dây sạc ở sát sàn; hamster gặm dây rất nhanh.
- Nhặt vật nhỏ trên sàn: dây chun, nắp bút, mẩu nhựa, viên thuốc rơi, hạt cườm.
- Kiểm tra khe sau tủ lạnh, gầm tủ thấp, khe sofa, lỗ thông sàn: những nơi hamster có thể chui vào mà bạn không lấy ra được.
- Không xịt thuốc côn trùng, không lau sàn bằng nước có hoá chất mạnh ngay trước buổi chơi.
- Tắt quạt sàn, không đặt chậu nước, xô nước trong phòng.
Thói quen rà phòng chỉ mất vài phút nhưng giúp tránh những tình huống khó xử lý nhất như hamster chui vào gầm tủ lạnh hay gặm dây điện.
Những điều không nên làm khi cho hamster ra ngoài
Không dùng bóng chạy (hamster ball). Trong bóng, hamster không đào, không ngửi, không dừng lại khi muốn; bóng va đập, lăn xuống bậc, nóng và bí. Con vật không “chơi” mà đang cố thoát ra. Nhiều tổ chức phúc lợi động vật khuyên không dùng.
Không thả trên bàn, giường cao, sofa. Hamster cảm nhận độ cao kém và sẽ bước ra khỏi mép. Ngã từ những độ cao này dễ gây chấn thương.
Không thả rông trong nhà không có người trông. Hamster có thể chui vào chỗ không lấy ra được, gặm dây điện, bị chó mèo bắt, hoặc bị giẫm phải.
Không đặt hamster lên người hay cho chui vào áo. Con vật dễ rơi, dễ bị đè, và có thể đi vệ sinh hay cắn khi sợ.
Không thả ra ngoài sân, ban công, vườn. Ngoài trời có nắng nóng, chim, mèo hoang, chuột hoang, hoá chất. Hamster lạc ra ngoài gần như không có cơ hội sống sót và cũng không được thả ra tự nhiên.
Không dùng bồn có nước, chậu nước, bể bơi mini để “cho tắm chơi”. Hamster không tắm nước; ướt người làm con vật lạnh và hoảng loạn.
Một buổi chơi mẫu mười lăm đến ba mươi phút
Chọn đầu buổi tối khi hamster đã tự thức. Chuẩn bị khu quây trước, rà phòng, rửa tay. Đưa hamster từ chuồng sang khu quây bằng cốc hay ống bìa, hoặc bằng tay nếu nó đã quen tay, ngồi thấp trên sàn. Đặt con vật xuống gần một chỗ trốn để nó có nơi chui vào ngay nếu sợ.
Ngồi bên trong hoặc sát khu quây, giữ yên, để hamster tự khám phá. Có thể đặt bàn tay nằm phẳng trên sàn cho con vật trèo qua trèo lại như một phần của địa hình. Không đuổi theo, không chặn đường, không bế lên liên tục. Quan sát: hamster đánh hơi, đào, nhét hạt vào má, chui ống là dấu hiệu đang thoải mái.
Kết thúc khi hamster bắt đầu đi dọc thành quây tìm lối ra liên tục, cào góc, hoặc khi bạn thấy nó đã nhét đầy má và tìm chỗ cất. Đó là lúc nó muốn về ổ. Buổi chơi ngắn và đều hằng ngày tốt hơn một buổi dài thỉnh thoảng.
Thay đổi đồ trong khu quây giữa các buổi giúp mỗi lần ra ngoài đều có điều mới: hôm nay một hộp bìa có hai lỗ, hôm sau một ống dài hơn, một nắm cỏ khô có giấu hạt. Không cần mua đồ mới; bìa giấy không in màu và cỏ khô đã đủ cho rất nhiều kiểu sắp xếp.
Nếu nhà có nhiều người muốn tham gia, mỗi buổi chỉ nên một hai người ngồi trong khu quây. Đông người vây quanh, nhiều tay cùng thò vào, làm hamster thấy bị bao vây và buổi chơi mất ý nghĩa.
Đưa hamster về chuồng mà không phải đuổi bắt
Phần khó nhất của buổi chơi thường là lúc kết thúc. Đuổi bắt hamster quanh khu quây làm con vật sợ và làm hỏng những gì buổi chơi vừa xây dựng. Có vài cách nhẹ nhàng hơn.
Cách thứ nhất: đặt một ống bìa hay cái cốc nằm ngang có vài hạt bên trong, chờ hamster tự chui vào, rồi úp nhẹ đầu ống bằng tay và chuyển về chuồng. Cách thứ hai: đặt một nhà trú nhỏ của chính hamster, có mùi của nó, vào khu quây; nhiều con sẽ tự chui vào nhà trú khi muốn về, và bạn chỉ cần nhấc cả nhà trú lên. Cách thứ ba, với con đã quen tay: đặt tay phẳng có hạt, để nó tự trèo lên.
Sau khi về chuồng, để con vật yên. Nhiều hamster sẽ chạy ngay về ổ để nhả thức ăn vừa gom được. Đừng bế ra lại hay dọn chuồng ngay sau đó.
Nếu hamster vẫn không chịu vào ống hay cốc sau vài phút, đừng vội. Ngồi yên, giảm ánh sáng trong phòng, dời bớt đồ chơi trong khu quây để nhà trú hay ống có hạt trở thành chỗ hấp dẫn nhất. Kiên nhẫn vài phút luôn tốt hơn một cú chộp.
Chơi ngoài chuồng ở phòng trọ, phòng nhỏ
Phòng trọ một gian hay căn hộ nhỏ thường không có góc trống lớn. Bạn không cần một khu quây rộng; một khu nhỏ đặt trên sàn giữa giường và tủ, dọn đi sau mỗi buổi, là đủ. Một thùng nhựa thấp, thành trơn, lót vải, có hộp bìa và vài hạt bên trong cũng là một “sân chơi” tạm hợp lý, miễn là đặt dưới sàn và thành đủ cao.
Ở phòng nhỏ, đồ đạc sát sàn và khe hẹp nhiều hơn, nên nguy cơ hamster chui vào gầm tủ hay sau tủ lạnh cao hơn nếu xổng. Giữ hamster trong khu quây suốt buổi, và trước khi chơi, chặn tạm khe gầm tủ gần đó bằng sách hay tấm bìa. Không cho hamster chạy trên giường hay nệm, dù giường thấp, vì con vật có thể chui vào chăn và bị đè lúc bạn ngồi xuống.
Nếu ở chung phòng, báo với bạn cùng phòng trước khi thả hamster ra, để không ai mở cửa đột ngột, dẫn mèo vào hay đi lại vội trong lúc con vật đang ở khu quây.
Lưu ý theo giống
Mỗi giống có nguy cơ khác nhau khi ra ngoài chuồng:
| Giống | Điểm cần lưu ý | Gợi ý |
|---|---|---|
| Hamster Syria | To, khoẻ, có thể đẩy đổ thành quây nhẹ; một số con leo giỏi | Thành quây chắc, đủ cao, nặng ở chân đế |
| Winter White, Campbell | Nhỏ, nhanh, chui qua khe hẹp | Kiểm tra kỹ khe giữa thành quây và sàn |
| Roborovski | Rất nhỏ, cực nhanh, rất khó bắt lại | Khu quây nhỏ, kín, ưu tiên cho chơi trong chuồng lớn hơn là ra ngoài |
| Hamster Trung Quốc | Leo giỏi, đuôi dài hơn các giống lùn | Thành quây trơn, không có chỗ bám |
| Hamster lùn sống chung | Có thể tranh nhau khi ở chỗ lạ | Cho ra từng con một, hoặc theo dõi sát |
Hamster già hoặc đang ốm nên được nghỉ ngơi trong chuồng thay vì đưa ra khu quây; với chúng, một vài đồ mới trong chuồng là đủ để thay đổi không khí.
Câu hỏi thường gặp
Bóng chạy cho hamster có thật sự xấu không?
Nhiều tổ chức phúc lợi động vật khuyên không dùng, vì trong bóng hamster không thể đánh hơi, đào hay dừng lại khi muốn, dễ va đập, lăn xuống bậc, và dễ bị nóng, bí. Khu quây dưới sàn cho con vật khám phá theo cách tự nhiên hơn nhiều.
Có nên cho hamster chơi trong bồn tắm khô không?
Một số người dùng bồn tắm đã lau khô làm khu chơi vì thành bồn trơn và cao. Nếu làm vậy, phải chắc bồn hoàn toàn khô, đã đậy lỗ thoát nước, không có hoá chất tẩy rửa còn sót, và có lót cùng chỗ trốn. Không bao giờ cho nước vào.
Cho hamster chơi ngoài bao lâu mỗi ngày?
Không có con số bắt buộc. Mười lăm đến ba mươi phút vào đầu buổi tối là hợp lý với nhiều con, miễn là con vật thoải mái. Kết thúc khi hamster có dấu hiệu muốn về như tìm lối ra liên tục hoặc đã nhét đầy má.
Hamster chưa thuần có cho ra khu quây được không?
Được, nếu bạn chuyển con vật bằng cốc hay ống bìa thay cho bế. Khu quây còn là nơi tốt để thuần, vì bạn có thể đặt tay phẳng trên sàn cho hamster tự trèo lên trong không gian trung tính, ngồi thấp và an toàn.
Trẻ con có tự cho hamster ra chơi được không?
Người lớn nên dựng khu quây, rà phòng và ngồi trông. Trẻ có thể ngồi bên cạnh, đặt tay phẳng, rải hạt. Không để trẻ đuổi bắt hamster hay bế khi đứng. Chi tiết hơn có ở danh mục trẻ em nuôi hamster.