Nhận nuôi lại hamster nghĩa là đón một con hamster, thường đã trưởng thành, từ người không còn điều kiện nuôi, từ nhóm cứu hộ hoặc nhóm người nuôi hamster; đây là cách đón có trách nhiệm, giúp một con vật đã có sẵn tìm được chỗ ở, thay vì làm tăng nhu cầu nhân giống để bán. Nhận nuôi lại có những thuận lợi rõ ràng như thấy được tính khí thật của con vật, thường được nhận kèm chuồng và đồ dùng, nhưng cũng cần hỏi kỹ về tuổi, sức khoẻ, lịch sử và giới tính.
Bài này đi qua hai phía: khi bạn là người nhận, và khi bạn là người phải trao hamster đi. Phía nào cũng có những câu nên hỏi, những việc nên làm để con vật không bị chuyển tay nhiều lần, không rơi vào tay người nhận về làm thức ăn cho bò sát, và không bị thả ra ngoài.
Vì sao có nhiều hamster cần nhà mới
Hamster thường được mua nhanh: một lần đi ngang cửa hàng, một món quà sinh nhật, một trào lưu trên mạng. Vài tháng sau, người nuôi nhận ra hamster thức về đêm, bánh xe ồn, chuồng cần thay lót, con mình không còn hứng thú, hoặc gia đình chuyển nhà, có em bé, người trong nhà dị ứng. Cũng có những lứa con ngoài ý muốn vì đực cái bị nuôi chung, một lần sinh có thể ra cả chục con. Những con hamster đó cần nhà mới.
Ở Việt Nam, việc trao lại hamster chủ yếu diễn ra qua người quen, các nhóm người nuôi hamster trên mạng xã hội và một số nhóm cứu hộ động vật có nhận cả thú nhỏ. Không phải ai đăng cho cũng nuôi tốt, và không phải ai xin nhận cũng có ý tốt. Biết hỏi đúng ở cả hai phía là cách bảo vệ con vật. Một con hamster bị chuyển tay ba bốn lần trong vài tháng phải chịu ba bốn lần căng thẳng chuyển nhà, mỗi lần lại phải làm quen từ đầu.
Nhận một con hamster trưởng thành cũng là lựa chọn hợp với nhiều người hơn họ nghĩ: con vật đã qua giai đoạn non yếu dễ gặp vấn đề tiêu hoá, tính khí đã định hình, bạn thấy được con đó có quen tay hay không trước khi đón.
Nhận hamster trưởng thành: thuận lợi và điều cần cân nhắc
So với đón một con hamster non, nhận lại hamster trưởng thành có những điểm khác dưới đây.
| Khía cạnh | Thuận lợi | Cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Tính khí | Đã định hình, bạn quan sát được trước | Có thể đã có thói quen sợ tay nếu từng bị cầm sai |
| Sức khoẻ | Qua giai đoạn non dễ ốm vì chuyển nhà | Cần hỏi bệnh cũ, tuổi; con lớn tuổi có thể cần khám nhiều hơn |
| Thời gian còn lại | Không cần chờ lớn | Ngắn hơn; hamster đã một tuổi rưỡi trở lên có thể chỉ còn khoảng một năm |
| Chuồng, đồ dùng | Thường được nhận kèm | Chuồng cũ có thể quá chật, cần nâng cấp; phải làm sạch kỹ |
| Giới tính | Người nuôi cũ thường biết rõ | Con cái từ chuồng nuôi chung có thể đang mang thai |
| Thói quen ăn | Biết đang ăn gì | Có thể đã quen đồ ăn không phù hợp, cần chuyển dần |
Thời gian còn lại ngắn hơn không phải lý do để ngần ngại. Hamster già cũng cần một nơi yên ổn, và chăm một con hamster đến cuối đời là trải nghiệm có ý nghĩa với người nuôi.
Câu nên hỏi người đang trao hamster
Những câu dưới đây giúp bạn hiểu con vật trước khi đón, và chuẩn bị đúng.
- Hamster bao nhiêu tuổi, đã nuôi bao lâu, đón từ đâu?
- Giống gì, đực hay cái? Đã từng ở chung chuồng với con khác giới chưa, đến khi nào?
- Hamster đang ăn gì, mỗi ngày bao nhiêu? Có món gì hamster thích làm thưởng?
- Đã từng ốm, đi khám thú y chưa? Khám ở đâu, vì việc gì? Có giấy tờ, ghi chép không?
- Hamster có quen tay không? Có từng cắn không, trong tình huống nào?
- Vì sao không nuôi được nữa? (Câu trả lời giúp bạn hiểu, không phải để phán xét.)
- Có thể đến xem hamster vào buổi tối không?
Đến xem vào buổi tối cho bạn thấy hamster lúc tỉnh táo, thấy chuồng hiện tại, và có thời gian nói chuyện với người nuôi cũ. Ghi lại những gì họ kể, đặc biệt về thức ăn và thói quen, để dựng chuồng mới cho gần với chỗ cũ.
Khi đến xem, nhìn hamster theo cùng cách như khi chọn một con hamster mới: mắt sáng, mũi khô, lông đều, mông khô sạch, răng cửa khớp, đi lại vững. Với hamster lớn tuổi, lông thưa hơn, gầy hơn một chút có thể là dấu hiệu tuổi tác bình thường, nhưng sụt cân nhanh, khó ăn, có cục u thì nên hỏi đã khám chưa. Bài chọn hamster khoẻ mạnh trong chuyên mục này có bảng kiểm từ đầu đến đuôi.
Nhận kèm chuồng cũ: kiểm tra và làm sạch
Chuồng và đồ dùng đi kèm giúp tiết kiệm, nhưng cần xem lại trước khi dùng tiếp.
- Đo sàn chuồng. Nếu chuồng nhỏ hơn nhiều so với khoảng 100 × 50 cm, coi đây là cơ hội nâng cấp; chuồng cũ có thể dùng làm chuồng tạm khi dọn hoặc làm khu chơi.
- Kiểm bánh xe: đường kính có đủ cho lưng hamster thẳng không, mặt chạy kín không, có nứt vỡ không.
- Bỏ đồ gỗ đã bị gặm nát, ngấm nước tiểu, bông lót sợi tổng hợp, đồ chơi nhựa mềm.
- Rửa chuồng và đồ nhựa, gốm bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, tráng kỹ nhiều lần, phơi khô hoàn toàn.
- Thay lót mới, nhưng giữ lại một nắm lót cũ khô, sạch có mùi quen của hamster để trộn vào.
- Đặt nhà trú, bánh xe, bể cát gần với vị trí cũ hamster đã quen, theo lời kể của người nuôi cũ.
Nếu hamster trước đó từng ốm, hoặc chuồng nhận về từ một nơi có nhiều hamster ốm, hỏi bác sĩ thú y cách làm sạch phù hợp. Không dùng chất tẩy mạnh rồi đặt hamster vào ngay; mùi hoá chất còn sót ảnh hưởng đường hô hấp của hamster.
Giúp hamster nhận nuôi quen nhà mới
Hamster trưởng thành cũng trải qua căng thẳng chuyển nhà như hamster non, có khi nhiều hơn vì đã quen chỗ cũ lâu. Những ngày đầu, làm giống như với một con mới đón: thả vào chuồng, để yên, chỉ thay nước, châm thức ăn, quan sát. Giữ nguyên loại thức ăn cũ ít nhất một tuần trước khi chuyển dần sang loại bạn muốn.
Một số hamster nhận lại có tiền sử bị cầm sai: túm gáy, cầm đuôi, bị trẻ bóp, bị đánh thức thường xuyên. Những con này có thể sợ tay, cắn khi tay thò vào chuồng. Đó không phải tính xấu mà là phản ứng đã học được. Việc làm quen lại cần chậm hơn: để tay yên trong chuồng có hạt thưởng, không bắt, không đuổi, để hamster tự đến. Có con cần vài tuần, có con không bao giờ thích được cầm nhưng vẫn sống vui trong chuồng đủ rộng. Chuyên mục hành vi và thuần hoá có bài riêng về hamster hay cắn.
Nếu có thể, đưa hamster đi khám kiểm tra tổng quát ở nơi nhận khám thú nhỏ trong tuần thứ hai hoặc thứ ba, khi hamster đã ổn định. Bác sĩ sẽ xem răng, da, cân nặng và cho bạn một mốc để theo dõi về sau.
Khi bạn là người phải trao hamster đi
Nếu không thể nuôi tiếp, tìm một người nhận có trách nhiệm là việc cuối cùng và quan trọng nhất bạn làm cho con vật.
- Hỏi người thân, bạn bè đã từng nuôi hoặc thật sự muốn nuôi hamster trước, vì bạn biết rõ họ.
- Nếu đăng tìm người nhận, mô tả trung thực: tuổi, giống, giới tính, tính khí, sức khoẻ, lý do trao đi.
- Hỏi người nhận: định đặt chuồng ở đâu, chuồng kích thước bao nhiêu, đã nuôi hamster chưa, có ý định nuôi chung với con khác không, nhà có chó mèo không.
- Ưu tiên giao tận nơi hoặc gặp trực tiếp; nếu được, xem chỗ người nhận định đặt chuồng.
- Từ chối người muốn nhận nhiều con một lúc mà không giải thích được vì sao, người muốn cho phối giống, hoặc người có dấu hiệu nhận về làm thức ăn cho bò sát.
- Trao kèm chuồng, bánh xe, phần thức ăn còn lại và một tờ ghi chú về thói quen, thức ăn, lịch sử sức khoẻ.
- Xin phép hỏi thăm sau một hai tuần; người nhận có trách nhiệm thường vui vẻ cập nhật.
Tuyệt đối không thả hamster ra công viên, bãi đất trống hay ven sông. Hamster nhà không sống sót được ngoài tự nhiên ở Việt Nam, và thả ra không phải là trả tự do. Nếu không tìm được người nhận, liên hệ các nhóm cứu hộ động vật có nhận thú nhỏ để hỏi hỗ trợ.
Lứa con ngoài ý muốn và hamster tìm thấy bị bỏ rơi
Nếu nhà bạn lỡ có một lứa hamster con, việc trước tiên là tách đực cái đúng thời điểm để không có thêm lứa nữa, và chỉ trao con đi khi chúng đã tự ăn uống vững vàng. Chuyên mục sinh sản và nuôi chung có bài riêng về mốc tách con và cách phân biệt đực cái. Khi tìm nhà cho cả lứa, áp dụng cùng các câu hỏi như trên cho từng người nhận, và nói rõ giới tính từng con để người nhận không vô tình nuôi chung đực cái.
Thỉnh thoảng có người nhặt được hamster bị bỏ trong hộp giấy ở góc chợ, công viên, hay hamster xổng chuồng lạc ra hành lang chung cư. Đưa hamster vào một hộp có lỗ thoáng, có lót, ít hạt và miếng rau mọng nước, giữ nơi yên tĩnh, nhiệt độ vừa phải. Hỏi quanh xem có ai mất hamster không. Nếu không có chủ và bạn quyết định giữ lại, đưa đi khám ở nơi nhận khám thú nhỏ, và giữ riêng khỏi hamster khác nhà bạn trong ít nhất hai tuần.
Hamster tìm thấy ngoài đường thường đã đói, khát, có khi bị nóng hoặc lạnh. Đừng cố cho ăn thật nhiều ngay; một ít hạt và miếng rau mọng nước là đủ cho đêm đầu. Nếu là hamster cái, nhớ khả năng đang mang thai, nhất là khi tìm thấy nhiều con cùng một hộp.
Câu hỏi thường gặp
Nhận nuôi hamster có phải trả tiền không?
Tuỳ người trao. Nhiều người trao miễn phí kèm chuồng, một số nhóm cứu hộ xin một khoản nhỏ để bù chi phí chăm sóc, khám thú y. Điều quan trọng hơn tiền là người trao có hỏi kỹ về điều kiện nuôi của bạn hay không, đó là dấu hiệu họ quan tâm đến con vật.
Hamster nhận nuôi đã lớn có thuần lại được không?
Nhiều con thuần lại được nếu bạn kiên nhẫn, làm quen chậm vào buổi tối và không ép. Con từng bị cầm sai có thể cần nhiều tuần. Một số con không bao giờ thích được cầm, nhưng vẫn sống tốt và bạn vẫn có nhiều niềm vui khi quan sát chúng.
Có nên nhận hamster đang ốm từ người khác không?
Chỉ nên nhận nếu bạn sẵn sàng đưa đi khám thú y ngay và chi trả cho việc chữa trị. Nhà đang có hamster khác thì phải cách ly riêng. Hỏi rõ người trao đã đưa đi khám chưa, bác sĩ đã nói gì.
Làm sao biết người xin nhận hamster có ý tốt?
Hỏi cụ thể về chuồng, chỗ đặt, kinh nghiệm nuôi, và lắng nghe cách họ trả lời. Người muốn nuôi thật thường hỏi lại bạn nhiều về thói quen của hamster. Người chỉ muốn nhận thật nhanh, nhận nhiều con, không quan tâm chuồng là dấu hiệu cần cẩn trọng.
Có nên gửi hamster lại cửa hàng đã bán không?
Một số nơi nhận lại, một số không. Nếu cửa hàng nhận, hỏi họ sẽ làm gì với hamster: có nuôi riêng và tìm người nhận không, hay để chung lồng với nhiều con. Tìm người nhận trực tiếp thường cho bạn biết rõ hơn con vật sẽ sống ra sao.
Nhận hamster cái về rồi mới thấy mang thai thì làm sao?
Không chạm vào ổ, không dọn chuồng, giữ yên tĩnh, cho ăn uống đầy đủ thêm chút đạm. Đọc bài về lứa con ngoài ý muốn trong chuyên mục sinh sản và nuôi chung. Hamster mẹ có dấu hiệu bất thường thì liên hệ bác sĩ thú y.