Nuôi hamster ở phòng trọ hay căn hộ chung cư hoàn toàn được, vì hamster nhỏ, ít mùi khi chăm đúng và không cần ra ngoài; điều cần tính kỹ là nhiệt độ phòng vào những giờ bạn vắng nhà, vì phòng đóng kín ngày hè có thể nóng vượt xa mức an toàn cho hamster. Ngoài nhiệt độ, người ở trọ cần tính trước mùa nồm ẩm ở miền Bắc, kiến và chuột nhắt, những lần cúp điện, việc chuyển trọ, và thoả thuận với chủ nhà, bạn cùng phòng.
Bài này không lặp lại cách chọn chuồng hay vị trí đặt chuồng nói chung (chuyên mục chuồng và lót chuồng có bài riêng), mà tập trung vào những tình huống rất riêng của phòng trọ và căn hộ nhỏ ở Việt Nam, nơi một người đi làm, đi học cả ngày và không phải lúc nào cũng có điều hoà chạy.
Phòng nhỏ không phải là vấn đề, chuồng nhỏ mới là vấn đề
Nhiều người ở trọ nghĩ phòng mình chật nên chỉ nuôi được hamster trong lồng mini. Thực ra hamster không cần cả căn phòng; nó cần một chuồng sàn đủ rộng, và nhiều tổ chức phúc lợi động vật khuyến nghị khoảng 100 × 50 cm trở lên. Một chuồng như vậy chiếm diện tích tương đương nửa chiếc bàn học, đặt được trên một kệ thấp, nóc tủ thấp chắc chắn hay một góc sàn.
Điều nên làm trước khi đón là đo chỗ đặt. Tính cả khoảng trống phía trên để mở nắp, khoảng trống phía trước để bạn ngồi xem và với tay dọn lót. Phòng trọ thường có ít mặt phẳng, nên nhiều người dùng luôn một kệ thấp làm chỗ đặt chuồng, phía dưới để bao lót và đồ dùng. Gầm giường thì không nên: tối, ít thông gió, bạn khó quan sát hamster, và bụi rơi xuống nhiều.
Một lợi thế của phòng nhỏ là bạn ở gần hamster mọi lúc ở nhà. Bạn nghe được tiếng bánh xe, thấy hamster ra ăn tối, nhận ra ngay khi có gì khác thường. Nhiều sinh viên nuôi hamster rất tốt trong phòng trọ chỉ hơn chục mét vuông.
Nhiệt độ phòng khi bạn vắng nhà
Đây là rủi ro lớn nhất. Hamster dễ bị say nóng khi nhiệt độ kéo dài trên khoảng 30 độ, nguy hiểm hơn nhiều khi lên khoảng 33–35 độ trở lên, nhất là khi không khí ẩm và bí. Phòng trọ mái tôn, phòng tầng thượng, phòng có cửa sổ hướng tây nhận nắng chiều, căn hộ đóng kín cả ngày khi bạn đi làm đều có thể nóng vượt các mức đó vào mùa hè ở miền Nam, miền Trung và cả những đợt nắng nóng ở miền Bắc.
Cách biết chắc phòng bạn nóng đến đâu là đặt một nhiệt kế ghi được mức cao nhất và thấp nhất ngay cạnh chuồng, để vài ngày rồi xem. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy căn phòng buổi tối dễ chịu lại lên rất cao lúc hai ba giờ chiều. Con số đó, chứ không phải cảm giác lúc bạn ở nhà, mới là thứ quyết định chỗ đặt chuồng và có cần làm mát khi vắng nhà hay không.
Dấu hiệu hamster bị nóng: nằm duỗi dài sấp bụng trên chỗ mát, thở nhanh, lờ đờ, có khi chảy nước dãi. Khi thấy những dấu hiệu này, đưa chuồng ra chỗ mát hơn, làm mát phòng từ từ; không dội nước, không ngâm hamster vào nước lạnh, không đặt đá trực tiếp lên người. Hamster lờ đờ, không phản ứng sau khi đã làm mát là trường hợp phải đưa đến bác sĩ thú y ngay. Chuyên mục vệ sinh và chăm sóc có bài riêng về say nóng.
Giữ chuồng mát trong những ngày nóng khi bạn đi vắng
Không phải phòng trọ nào cũng để được điều hoà chạy cả ngày. Những bước dưới giúp giảm nhiệt quanh chuồng mà không tốn nhiều.
- Đặt chuồng ở nơi không bao giờ có nắng chiếu tới, kể cả nắng chiều xiên qua cửa sổ; kéo rèm cửa sổ trước khi đi.
- Tránh sát tường hướng tây, sát mái tôn, sát tủ lạnh hay máy tính toả nhiệt.
- Đặt chuồng thấp, gần sàn; không khí nóng dồn lên phía trên phòng.
- Mở lối thông gió cho phòng nếu an toàn, hoặc để quạt thông gió phòng chạy, nhưng không thổi thẳng vào chuồng.
- Đặt trong chuồng một viên gạch ceramic hay đá hoa sạch để hamster nằm khi nóng.
- Ngày nắng gắt, đặt một chai nước đông đá bọc kín trong khăn ở một góc chuồng để hamster tự chọn lại gần hay tránh xa.
- Nếu dùng điều hoà, đặt nhiệt độ vừa phải và để chuồng tránh luồng gió thổi thẳng. Điều hoà hẹn giờ tắt lúc nắng gắt nhất là sai thời điểm.
Nếu dù làm hết các bước mà nhiệt kế vẫn báo phòng vượt khoảng 32–33 độ vào buổi chiều, nên nghĩ đến việc chuyển chuồng sang phòng khác mát hơn trong mùa hè, hoặc gửi hamster ở nhà người quen có điều kiện tốt hơn trong những đợt nắng nóng kéo dài.
Mùa lạnh và mùa nồm ở miền Bắc
Ngược với mùa hè, những đợt rét đậm ở miền Bắc có thể kéo nhiệt độ phòng xuống thấp, nhất là phòng trọ không kín gió. Khi trời lạnh kéo dài và ngày ngắn, một số hamster có thể rơi vào trạng thái lịm, thân lạnh, thở rất chậm, trông như đã chết. Đây không phải ngủ đông an toàn như nhiều người tưởng; hamster nhà không chuẩn bị cho việc đó và có thể nguy hiểm. Giữ phòng không quá lạnh, chuồng tránh gió lùa, thêm lót dày và cỏ khô để hamster làm ổ ấm. Nếu thấy hamster lịm, làm ấm từ từ bằng hơi ấm tay, phòng ấm, không hơ trực tiếp vào lửa hay máy sưởi, và liên hệ bác sĩ thú y.
Mùa nồm ẩm cuối đông đầu xuân lại có rắc rối khác: lót hút ẩm từ không khí, nhanh ẩm, dễ mốc; hạt dự trữ trong ổ và trong túi đựng cũng dễ mốc. Trong những tuần nồm, nên kiểm tra kho thức ăn trong ổ thường hơn, thay phần lót ẩm sớm hơn, bảo quản túi thức ăn kín trong hộp có nắp, và hạn chế mở cửa sổ những lúc hơi ẩm ngoài trời nặng nhất. Hạt có mùi mốc, đổi màu thì bỏ, không tiếc.
Kiến, gián và chuột nhắt: hàng xóm không mời
Kiến. Phòng trọ tầng thấp hay có kiến, và kiến bị hấp dẫn bởi hạt, rau, trứng trong chuồng. Kiến cắn có thể làm hamster khó chịu, đặc biệt nguy hiểm với hamster non hay lứa con mới sinh. Giữ chén ăn sạch, bỏ đồ tươi thừa, cất thức ăn trong hộp kín, lau sạch mặt kệ đặt chuồng. Không rắc thuốc diệt kiến, phấn kiến quanh chuồng, vì hamster có thể dính, liếm phải.
Gián. Gián tìm đến thức ăn rơi vãi và chỗ ẩm. Cách phòng giống như với kiến: thức ăn kín, mặt sàn khô. Không xịt thuốc diệt côn trùng trong phòng có hamster; nếu buộc phải xử lý, mang hamster sang nơi khác, chờ phòng thông thoáng hoàn toàn rồi mới mang về.
Chuột nhắt hoang. Chuột nhắt hoang trong khu trọ có thể ăn vụng thức ăn hamster và mang mầm bệnh, trong đó có virus LCMV mà người cũng có thể nhiễm khi tiếp xúc với chất thải của chúng. Đây là lý do nên cất thức ăn kín, đậy chuồng có nắp chắc, và rửa tay sau khi chăm hamster hay dọn chuồng. Nói đúng mức: nguy cơ chủ yếu đến từ chuột hoang, không phải từ hamster khoẻ được nuôi đúng cách.
Cúp điện và chuyển trọ
Cúp điện giữa trưa hè là lúc nhiệt độ phòng tăng rất nhanh, đặc biệt với phòng nhỏ quen chạy quạt hay điều hoà. Khi biết trước lịch cúp điện, chuẩn bị sẵn vài chai nước đông đá bọc khăn, viên gạch ceramic mát, mở cửa thông gió nếu an toàn, và nếu nóng quá thì mang chuồng nhỏ hoặc hộp vận chuyển sang nơi có điện, mát hơn. Hamster không cần điện, nhưng cần nhiệt độ ổn định.
Chuyển trọ là lần căng thẳng lớn với hamster. Nên chuẩn bị chỗ đặt chuồng ở phòng mới trước, mang hamster đi sau cùng trong hộp vận chuyển, còn chuồng và đồ đạc đi trước. Giữ lại một phần lót cũ có mùi quen và kho thức ăn trong ổ, trộn vào chuồng mới. Sắp xếp chuồng mới gần giống chuồng cũ, đặt nhà trú, bánh xe, bể cát đúng các vị trí hamster đã quen. Mấy ngày đầu ở phòng mới, coi như tuần đầu mới đón: để yên, quan sát, không bế.
Nếu phòng mới không cho nuôi động vật, hoặc chưa rõ, hỏi chủ nhà trước khi chuyển. Giấu hamster rồi bị phát hiện thường dẫn đến việc phải tìm chỗ gửi gấp, rất bất lợi cho con vật.
Thoả thuận với chủ nhà và bạn cùng phòng
Nhiều rắc rối có thể tránh bằng vài câu hỏi trước khi đón hamster về.
- Hỏi chủ nhà, ban quản lý chung cư có quy định về nuôi động vật không, và nói rõ hamster sống trong chuồng kín, không ra ngoài hành lang, không gây tiếng ồn ra ngoài phòng.
- Hỏi bạn cùng phòng có dị ứng lông thú, bụi cỏ khô không; có ngủ được với tiếng bánh xe không.
- Thống nhất chỗ đặt chuồng và giờ bạn thả hamster ra khu quây chơi.
- Nhờ bạn cùng phòng không mở chuồng, không cho ăn đồ của người, không bế khi bạn vắng mặt, trừ khi đã được hướng dẫn.
- Nếu bạn cùng phòng sẵn lòng, hướng dẫn họ thay nước, châm thức ăn để có người phụ khi bạn về quê.
- Bàn trước chuyện ai giữ hamster nếu sau này hai người chuyển đi hai nơi khác nhau.
Hamster nuôi chung giữa nhiều người ở trọ dễ rơi vào cảnh ai cũng nghĩ người kia đã cho ăn. Dù có người phụ, một người vẫn nên là người chịu trách nhiệm chính.
Một tờ ghi chú nhỏ dán cạnh chuồng, ghi ngày thay nước, ngày thay lót, cân nặng mỗi tuần, giúp mọi người trong phòng cùng biết hamster đã được chăm đến đâu, và cũng là tài liệu quý khi phải đưa hamster đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ không có điều hoà có nuôi hamster được không?
Được nếu phòng thoáng, chuồng đặt nơi không nắng, và nhiệt độ buổi chiều không thường xuyên vượt khoảng 30 độ. Đặt nhiệt kế ghi mức cao nhất cạnh chuồng vài ngày để biết chắc. Phòng mái tôn, hướng tây nóng gắt thì cần phương án làm mát hoặc chuyển chuồng.
Có nên để quạt thổi thẳng vào chuồng hamster cho mát không?
Không nên. Gió thổi thẳng liên tục khiến hamster không có chỗ tránh và có thể bị lạnh cục bộ. Nên để quạt làm thoáng cả phòng, chuồng ở vị trí không bị gió thổi thẳng, và có gạch mát hoặc chai nước đá bọc khăn trong chuồng.
Hamster bị kiến cắn phải làm sao?
Đưa hamster sang hộp sạch, loại bỏ kiến trong chuồng bằng cách thay lót, rửa chén, lau kệ. Không bôi thuốc hay dầu lên da hamster. Nếu hamster có vết sưng, lờ đờ, hoặc là hamster non, lứa con mới sinh bị kiến tấn công, liên hệ bác sĩ thú y.
Mùa nồm có cần sấy lót chuồng không?
Không cần sấy, chỉ cần thay phần lót ẩm sớm hơn bình thường và bảo quản lót mới trong túi kín. Không đặt máy sưởi, máy sấy gần chuồng. Nếu phòng có máy hút ẩm, chạy máy cho cả phòng là đủ.
Chung cư có cấm nuôi hamster không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà. Nhiều nơi chỉ quy định về chó mèo nhưng cũng có nơi quy định chung về vật nuôi. Hỏi ban quản lý trước khi đón và giữ chuồng sạch, kín, không để hamster ra hành lang.
Ở ký túc xá có nuôi hamster được không?
Phụ thuộc quy định của ký túc xá, nhiều nơi không cho nuôi động vật. Ngoài quy định, cần tính đến bạn cùng phòng, tiếng ồn ban đêm và những đợt nghỉ dài khi ký túc xá đóng cửa. Không nên nuôi giấu.