Hamster con thường được tách khỏi mẹ quanh ba đến bốn tuần tuổi, khi đã mở mắt, ăn thức ăn cứng và tự uống nước; tách theo giới tính cần làm chậm nhất quanh bốn tuần tuổi vì hamster có thể sinh sản từ rất sớm. Hamster Syria con cần thêm một bước nữa: mỗi con một chuồng riêng trước khi xung đột lãnh thổ bộc lộ, thường trong khoảng sáu đến tám tuần tuổi.
Mốc chính xác thay đổi theo giống và theo từng lứa, nên quan sát thực tế quan trọng hơn ngày trên lịch. Bài này đưa ra dấu hiệu cho thấy hamster con đã sẵn sàng, trình tự tách, cách dựng chuồng tạm rẻ và an toàn, cùng những sai lầm hay gặp khi tách quá sớm hoặc quá muộn.
Dấu hiệu hamster con sẵn sàng tách mẹ
Chỉ dựa vào số ngày tuổi là chưa đủ. Kiểm tra từng dấu hiệu dưới đây cho cả lứa.
| Dấu hiệu | Thường thấy khi nào | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Mắt đã mở hoàn toàn | Khoảng hai tuần tuổi, hamster lùn có thể sớm hơn | Con chưa mở mắt còn phụ thuộc hoàn toàn vào mẹ |
| Tự ăn thức ăn cứng | Từ cuối tuần thứ hai, rõ ở tuần thứ ba | Không ăn được thì tách ra sẽ sụt cân nhanh |
| Tự uống nước từ bình hoặc chén | Tuần thứ ba | Hamster con tách mẹ mà chưa biết uống nước rất dễ mất nước |
| Đi lại vững, chạy nhảy, leo khỏi ổ | Tuần thứ ba | Cho thấy con đã tự giữ ấm và tự khám phá được |
| Hamster mẹ bắt đầu đuổi con hoặc tránh cho bú | Quanh tuần thứ ba đến thứ tư | Dấu hiệu tự nhiên của việc cai sữa |
Nếu một vài con trong lứa nhỏ hơn hẳn, chưa ăn uống tốt, có thể để chúng ở với mẹ thêm vài ngày trong khi tách những con đực khoẻ ra trước. Đừng tách cả lứa theo một ngày cố định.
Vì sao tách quá sớm hoặc quá muộn đều có hại
Tách quá sớm, khi hamster con chưa ăn uống thành thạo, chúng dễ sụt cân, mất nước, lạnh, căng thẳng và yếu. Hamster con dưới khoảng ba tuần tuổi vẫn đang học từ mẹ và anh chị em cách ăn, cách tích trữ, cách xây tổ. Nhiều nơi bày bán hamster con khi còn rất nhỏ vì trông đáng yêu, đó là lý do không ít hamster mới mua về yếu ớt trong tuần đầu.
Tách quá muộn lại có hai rủi ro lớn. Thứ nhất là mang thai: hamster con có thể có khả năng sinh sản từ khoảng bốn đến sáu tuần tuổi, nên con đực để chung với mẹ và chị em gái quá mốc này có thể làm cả hamster mẹ lẫn các con cái mang thai. Thứ hai là đánh nhau: với hamster Syria, anh chị em cùng lứa sẽ bắt đầu tranh giành lãnh thổ, và hamster mẹ cũng có thể tấn công con đã lớn.
Vì vậy cách tiếp cận thực tế là chia làm hai bước. Bước một: quanh ba đến bốn tuần, tách hamster con khỏi mẹ, đồng thời chia theo giới tính. Bước hai: với hamster Syria, chia mỗi con một chuồng riêng trước khi chúng được khoảng hai tháng tuổi. Với hamster lùn, cân nhắc nuôi riêng hoặc chỉ giữ những cặp cùng giới cùng lứa nếu có điều kiện theo dõi.
Trình tự tách từng bước
Làm vào buổi tối khi hamster đã thức, chuẩn bị đủ chuồng tạm trước khi bắt đầu.
- Dựng sẵn chuồng tạm: ít nhất một cho nhóm con đực, một cho nhóm con cái; nếu là hamster Syria thì chuẩn bị thêm để chia riêng sau đó.
- Xem giới tính từng con: ngồi thấp, có khăn bên dưới, lật nhẹ từng con trong vài giây, nhìn khoảng cách giữa hai lỗ phía sau. Đặt ngay vào chuồng tương ứng.
- Xem lại lần hai sau một hai ngày: hamster con dễ xem nhầm. Phát hiện một con đực trong nhóm cái càng sớm càng tốt.
- Rải lót chuồng cũ vào chuồng tạm: một nắm lót sạch từ chuồng cũ giúp hamster con bớt lạ.
- Đặt thức ăn rải trên sàn và nguồn nước thấp: bình nước gắn thấp hoặc chén nông, hamster con với tới được mà không ngã vào.
- Theo dõi ba ngày đầu: con nào không ăn, không uống, nằm co một góc, hoặc gầy đi, đưa trở lại với mẹ thêm vài ngày nếu hamster mẹ vẫn chấp nhận, hoặc hỏi bác sĩ thú y.
- Cho hamster mẹ nghỉ ngơi: sau khi các con đi, dọn chuồng hamster mẹ toàn bộ, bổ sung thức ăn quen thuộc và để nó hồi phục yên tĩnh.
Đừng để hamster mẹ ở chung với con đực của chính lứa đó sau mốc tách. Tránh mọi khả năng mang thai tiếp.
Chuồng tạm cho hamster con: rẻ mà đủ
Chuồng tạm chỉ dùng vài tuần, nhưng vẫn phải an toàn. Một thùng nhựa trong suốt cỡ lớn là lựa chọn phổ biến nhất ở Việt Nam vì dễ mua, dễ rửa, kín gió hơn lồng song.
- Thùng nhựa lớn có nắp, khoét các ô thông hơi ở nắp và gắn lưới kim loại; không đóng kín hoàn toàn.
- Lót giấy không mùi, không mực, dày vài phân để hamster con có thể đào và giữ ấm.
- Một nhà trú hoặc hộp bìa cứng có lỗ vào, đủ cho cả nhóm.
- Thức ăn hamster quen thuộc từ chuồng mẹ, rải trên sàn và trong một chén nông.
- Bình nước gắn thấp và thêm một chén nước thật nông.
- Không có tầng cao, ống leo, bánh xe nan hở. Nếu có bánh xe, chọn loại mặt kín và đặt sát sàn.
- Đặt ở phòng thoáng, tránh nắng trực tiếp và gió điều hoà thổi thẳng; mùa nóng miền Nam, miền Trung cần chú ý nhiệt độ phòng.
Với hamster Syria, mỗi con sau này cần một chuồng đầy đủ và rộng. Chuồng tạm không thay được chuồng lâu dài.
Những sai lầm hay gặp khi tách
Tách cả lứa theo ngày, không xem từng con. Hamster con trong cùng lứa phát triển không đều. Con nhỏ nhất có thể cần thêm vài ngày bên mẹ.
Xem giới tính một lần rồi tin luôn. Một con đực lọt vào nhóm cái có thể tạo ra lứa mới chỉ vài tuần sau. Xem lại lần hai là việc đáng làm.
Trao tặng ngay khi vừa tách. Hamster con vừa tách mẹ đang căng thẳng. Theo dõi ít nhất vài ngày ở chuồng tạm, bảo đảm ăn uống tốt rồi mới giao cho nhà nhận nuôi.
Để hamster Syria anh em chung chuồng tạm quá lâu. Chuồng tạm chung chỉ là giải pháp vài tuần. Khi có dấu hiệu đuổi nhau, tách từng con ngay.
Dùng chén nước sâu. Hamster con có thể ngã vào và không trèo ra được. Chén phải thật nông hoặc dùng bình gắn thấp.
Đổi thức ăn ngay lúc tách. Hamster con vừa rời mẹ đã đủ căng thẳng. Giữ đúng loại thức ăn chúng đã quen ăn trong chuồng mẹ ít nhất vài tuần, muốn đổi thì trộn dần.
Đặt chuồng tạm ở chỗ nóng hoặc lạnh. Hamster con chưa giữ nhiệt tốt như hamster trưởng thành. Ban công nắng, cạnh cửa sổ, dưới luồng gió điều hoà hay quạt thổi thẳng đều không phù hợp.
Tính trước số chuồng và nơi ở lâu dài cho từng con
Ngay khi lứa con ra đời, nên ngồi tính một bài toán đơn giản: lứa có bao nhiêu con, bạn thật sự giữ lại được mấy con, mỗi con cần một chuồng lâu dài đủ chuẩn. Với hamster Syria, một lứa tám con nghĩa là tám chuồng riêng. Rất ít gia đình, phòng trọ hay ký túc xá có chỗ cho chừng ấy chuồng, nên phần lớn hamster con sẽ cần được tìm nhà nhận nuôi.
Việc tìm nhà nhận nuôi mất thời gian, thường lâu hơn bạn nghĩ, nên bắt đầu hỏi người quen từ tuần thứ hai, thứ ba, khi hamster con vẫn còn ở với mẹ. Người nhận cần hiểu mỗi hamster Syria phải ở riêng, cần chuồng rộng và lót dày, và sẽ sống vài năm. Chi tiết cách hỏi và cách giao có ở bài riêng về tìm nhà nhận nuôi cho lứa hamster ngoài ý muốn.
Trong lúc chờ, chuồng tạm là chấp nhận được trong vài tuần. Nhưng đừng để "tạm" kéo thành nhiều tháng. Hamster con lớn lên trong thùng tạm chật, lót mỏng, không có bánh xe đúng cỡ sẽ dễ căng thẳng, gặm song, chạy vòng lặp lại. Nếu số con vượt quá khả năng chăm của bạn, ưu tiên tìm người nhận nuôi sớm hơn là giữ lại tất cả trong điều kiện thiếu thốn. Tuyệt đối không thả hamster ra công viên, bãi cỏ hay bỏ ở nơi công cộng; hamster nuôi không sống sót được ngoài trời và có thể bị chó mèo, chim săn bắt.
Khi nào hỏi bác sĩ thú y trong giai đoạn tách con
Hầu hết lứa hamster con vượt qua giai đoạn tách mẹ mà không cần can thiệp. Tuy vậy, nên gọi hỏi hoặc đưa đến bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ khi: một con không ăn, không uống sau khi tách một ngày; con bị tiêu chảy, đuôi ướt, phần sau bết bẩn; con nằm co, lạnh, lờ đờ, thở khó; có con gầy rõ, xương sống lộ; có vết thương do bị anh chị em hay mẹ cắn.
Hamster con nhỏ và mất nước nhanh nên không nên chờ đợi lâu. Trong lúc chờ khám, giữ con trong hộp ấm vừa phải, yên tĩnh, có thức ăn mềm và nước. Không cho uống sữa, không cho uống thuốc hay dung dịch của người, không tự nhỏ gì vào miệng.
Khi đi khám, mang theo thông tin: ngày đẻ ước chừng, ngày tách, con ăn uống thế nào từ hôm tách, các con khác trong lứa có biểu hiện tương tự không. Bác sĩ sẽ dựa vào đó để đánh giá.
Nếu lứa con có nhiều con ốm cùng lúc, đừng mang cả lứa đi nếu không cần; gọi trước để hỏi bác sĩ muốn khám con nào, hay cần mang cả hamster mẹ. Mỗi lần di chuyển là một lần hamster con bị lạnh và căng thẳng, nên càng gọn càng tốt.
Câu hỏi thường gặp
Hamster con 3 tuần tuổi tách mẹ được chưa?
Nhiều hamster con khoảng ba tuần tuổi đã mở mắt, ăn thức ăn cứng và uống nước, nên có thể bắt đầu tách. Nhưng nếu con còn nhỏ, chưa ăn uống thành thạo, để thêm vài ngày bên mẹ. Mốc tách theo giới tính không nên muộn hơn khoảng bốn tuần tuổi.
Có thể để hamster con cái ở với mẹ lâu hơn không?
Có thể để thêm một thời gian ngắn nếu con cái nhỏ yếu, nhưng không lâu. Hamster mẹ có thể đuổi đánh con khi con lớn, nhất là ở hamster Syria. Khi thấy mẹ bắt đầu đuổi con, tách ngay.
Hamster con vừa tách mẹ không ăn thì làm gì?
Kiểm tra thức ăn có rải trên sàn, có loại quen từ chuồng mẹ, nước có thấp vừa tầm không. Có thể thêm chút thức ăn mềm như rau quen thuộc. Nếu sau khoảng một ngày con vẫn không ăn, gầy hoặc lờ đờ, hỏi bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ.
Có cần tách hamster lùn con mỗi con một chuồng không?
Không bắt buộc ngay, nhưng phải tách theo giới tính quanh bốn tuần tuổi. Sau đó, nếu thấy đuổi nhau hoặc chuẩn bị giao cho nhà nhận nuôi, nuôi riêng mỗi con là lựa chọn ít rủi ro. Không nên giữ cả nhóm đông trong một chuồng lâu dài.
Hamster con bao nhiêu tuần thì giao cho người nhận nuôi?
Chỉ nên giao khi hamster con đã tách mẹ, ăn uống tự lập, khoẻ mạnh sau vài ngày ở chuồng tạm, thường không sớm hơn khoảng năm tuần tuổi. Giao kèm giới tính đã xác nhận và một ít thức ăn quen thuộc để con không phải đổi đột ngột.
Hamster mẹ cần gì sau khi các con được tách?
Dọn chuồng toàn bộ, giữ thức ăn quen thuộc đầy đủ, nước sạch, chỗ yên tĩnh để hồi phục. Không cho phối lại. Nếu hamster mẹ gầy, lông xù, lờ đờ kéo dài sau khi tách con, đưa đến bác sĩ thú y để kiểm tra.