Hamster mang thai rất ngắn: hamster Syria thường chỉ khoảng 16 đến 18 ngày, hamster lùn thường khoảng 18 đến 21 ngày. Vì vậy dấu hiệu rõ nhất, bụng phình hai bên tạo dáng hình quả lê, chỉ lộ ra trong khoảng một tuần cuối. Các dấu hiệu đi kèm là ăn và uống nhiều hơn, tha lót chuồng làm tổ kỹ hơn, tích trữ thức ăn nhiều hơn, cáu hơn khi bị chạm.
Không có cách tự kiểm tra chắc chắn ở nhà ngoài việc theo dõi cân nặng và dáng bụng qua vài ngày. Nếu hamster cái nhà bạn từng ở chung với con đực, dù chỉ một buổi, hãy coi như có khả năng mang thai và chuẩn bị luôn. Chuẩn bị đúng không tốn kém mà giúp lứa con có cơ hội sống tốt hơn nhiều so với lúc phát hiện bất ngờ.
Khi nào cần nghĩ tới khả năng hamster có bầu
Có ba tình huống điển hình. Thứ nhất, bạn mua hamster cái từ nơi nuôi nhốt chung nhiều con đực cái trong một hộp. Thứ hai, bạn nuôi hai hamster được bảo là cùng giới nhưng thật ra là một cặp. Thứ ba, hamster cái xổng chuồng và gặp hamster đực của nhà khác hoặc trong cùng nhà. Trong cả ba trường hợp, thời gian cần theo dõi chỉ khoảng ba tuần kể từ lần cuối có thể gặp con đực.
Hamster cái có chu kỳ động dục ngắn, khoảng bốn ngày một lần, và có thể thụ thai từ khi còn rất trẻ. Hamster cái vừa đẻ còn có thể thụ thai lại ngay sau đó nếu có con đực. Vì vậy câu "chúng mới ở chung có vài ngày" không loại trừ được khả năng mang thai.
Ngược lại, nếu hamster cái nhà bạn đã sống một mình hơn một tháng, chưa từng tiếp xúc con đực nào trong thời gian đó, thì bụng to dần không phải do mang thai. Đó có thể là béo, nhưng cũng có thể là dấu hiệu bệnh, và bạn cần đưa đi thú y thay vì chờ "đẻ".
Với hamster đã ở nhà bạn chưa lâu, hãy hỏi lại người bán hay người tặng: hamster cái được nuôi chung hộp với những con nào, đã tách ra từ bao giờ. Câu trả lời không phải lúc nào cũng chính xác, nhưng nếu họ thừa nhận hamster từng ở chung với đực trong vòng ba tuần, bạn có thêm một căn cứ để chuẩn bị chuồng ngay hôm nay.
Dấu hiệu mang thai theo thời gian
Bảng dưới đây ước chừng theo hamster Syria. Với hamster lùn, cộng thêm vài ngày cho mỗi mốc. Không phải hamster nào cũng biểu hiện đủ.
| Thời điểm | Dấu hiệu có thể thấy | Độ chắc |
|---|---|---|
| Tuần đầu | Gần như không có gì khác; một số con ăn nhiều hơn chút | Không đọc được |
| Giữa thai kỳ | Ăn, uống tăng; tích trữ thức ăn nhiều; tha thêm lót vào nhà trú; cân nặng tăng dần | Gợi ý, chưa chắc |
| Khoảng một tuần cuối | Bụng phình hai bên, nhìn từ trên xuống thấy dáng quả lê; núm vú có thể lộ rõ hơn | Khá rõ |
| Một đến hai ngày trước khi đẻ | Làm tổ rất kỹ, ít ra ngoài, có thể bồn chồn hoặc nằm im lâu; có thể hơi cáu | Rõ |
Cách hữu ích nhất là cân hamster mỗi ngày cùng một giờ bằng cân bếp có độ chia nhỏ, đặt hamster vào một hộp nhựa rồi trừ trọng lượng hộp. Hamster mang thai tăng cân đều qua nhiều ngày, rõ hơn tăng cân vì ăn nhiều.
Mập, phù hay mang thai: phân biệt thế nào
Béo phì. Mỡ thường phân bố đều quanh thân, cổ và mặt cũng tròn hơn; cân tăng chậm qua nhiều tuần, không tăng vọt trong một tuần. Hamster vẫn hoạt động, ăn uống bình thường.
Mang thai. Bụng phình hai bên khá nhanh trong khoảng một tuần cuối, kèm thay đổi hành vi làm tổ. Thời điểm phải khớp với việc từng tiếp xúc con đực trong khoảng ba tuần trước.
Bụng chướng do bệnh. Bụng to nhưng hamster lờ đờ, lông xù, bỏ ăn, phân bất thường, hoặc bụng căng cứng. Hamster không từng gặp con đực mà bụng vẫn to dần. Đây là tình huống phải đưa đến bác sĩ thú y, không chờ xem có đẻ không.
Túi má đầy. Nghe có vẻ buồn cười nhưng không ít người nuôi mới tưởng hamster "phình" khi nó vừa nhét đầy túi má. Túi má nằm hai bên đầu và vai, không phải bụng, và xẹp đi sau vài phút khi hamster nhả thức ăn ra kho.
Đừng ấn bụng để kiểm tra. Ấn, nắn bụng hamster để "sờ con" có thể gây hại cho cả mẹ lẫn thai và làm hamster hoảng sợ. Quan sát dáng bụng và theo dõi cân nặng là đủ.
Chuẩn bị chuồng khi nghi hamster có bầu
Mọi việc dọn dẹp, sắp xếp cần làm xong trước ngày đẻ, vì sau khi đẻ bạn sẽ không được động vào chuồng trong khoảng hai tuần.
- Tách con đực ngay lập tức. Không để con đực ở lại "cho có bạn". Nó có thể làm hamster cái căng thẳng và gây mang thai lại ngay sau khi đẻ.
- Dọn chuồng toàn bộ một lần, sớm. Nếu đã định dọn, làm ngay khi nghi ngờ, càng xa ngày đẻ càng tốt. Sau đó chỉ dọn từng chỗ.
- Lót thật dày bằng giấy lót không mùi. Thêm một nắm giấy vụn không mực hoặc cỏ khô sạch để hamster mẹ tự làm tổ. Không dùng bông gòn tổng hợp, vì sợi có thể quấn chân hamster con.
- Đặt nhà trú kín, rộng, đủ cho mẹ và cả lứa. Nhà có lối vào vừa, không có khe hở nhỏ dễ kẹt chân.
- Gỡ những thứ nguy hiểm cho hamster con. Bánh xe có nan hở, tầng cao, ống leo, chén nước sâu. Hamster con mới tập đi có thể bị kẹt, ngã hoặc chết đuối trong chén nước sâu. Giữ một bánh xe mặt kín đặt thấp cho hamster mẹ vận động nếu có.
- Đặt chuồng ở chỗ cố định, yên tĩnh. Xa tivi, loa, lối đi lại, xa mèo chó. Đặt xong thì không di chuyển nữa.
- Chuẩn bị sẵn hai đến ba chuồng tạm cho giai đoạn tách con. Thùng nhựa lớn, có lỗ thông hơi, có lót dày là đủ cho vài tuần đầu.
Nếu cuối cùng hamster không mang thai, chuồng của nó chỉ đơn giản là được nâng cấp. Không có gì phí.
Ngày đẻ diễn ra thế nào và bạn nên làm gì
Hamster thường đẻ vào ban đêm hoặc sáng sớm, trong ổ, nên phần lớn người nuôi chỉ biết khi sáng ra nghe tiếng chíp chíp hoặc thấy hamster mẹ gầy hẳn. Quá trình đẻ thường kéo dài khoảng một đến vài giờ tuỳ số con. Hamster mẹ tự cắn dây rốn, liếm sạch con và ăn nhau thai; đó là hành vi bình thường giúp bổ sung dinh dưỡng và giữ ổ sạch.
Việc của bạn trong lúc đẻ là không làm gì cả, ngoài giữ phòng yên tĩnh và bớt ánh sáng. Đừng mở nắp để xem, đừng soi đèn. Một ít máu ở lót chuồng quanh ổ là bình thường; máu chảy nhiều, kéo dài, hamster mẹ yếu dần thì không bình thường.
Sau khi đẻ, chuyển sang chế độ chăm hamster mẹ và lứa con: không chạm ổ, không dọn chuồng khoảng hai tuần, cho thêm thức ăn và chút đạm dễ tiêu, nước luôn đầy. Phần này được hướng dẫn chi tiết trong bài về việc cần làm khi hamster đẻ.
Số con trong một lứa khác nhau nhiều giữa các giống và từng cá thể. Hamster Syria có thể đẻ một lứa đông, đôi khi trên mười con; hamster lùn thường ít hơn. Bạn chưa cần biết con số chính xác trong những ngày đầu, nhưng nên ước trước rằng có thể phải lo chỗ ở cho nhiều con cùng lúc, mỗi con một chuồng nếu là hamster Syria. Ước tính sớm giúp bạn bắt đầu hỏi nhà nhận nuôi kịp thời, thay vì đến tuần thứ năm mới cuống lên vì chuồng tạm đã chật.
Sau lứa này: làm gì để không lặp lại
Xác định lại giới tính mọi hamster trong nhà. Nếu lứa này đến từ hai con được bảo là cùng giới, đừng tin thông tin cũ nữa. Xem lại từng con theo khoảng cách hai lỗ phía sau, hoặc nhờ bác sĩ thú y xác nhận trong lần khám tổng quát.
Mỗi hamster Syria một chuồng, không có ngoại lệ. Hamster Syria trưởng thành là loài sống đơn độc. Nuôi riêng vừa tránh đánh nhau vừa loại bỏ hoàn toàn khả năng có lứa ngoài ý muốn.
Không cho hamster của hai nhà "gặp nhau chơi". Học sinh, sinh viên hay mang hamster đến nhà bạn bè để chơi chung. Vài phút trong khu quây là đủ để hamster cái mang thai, chưa kể nguy cơ cắn nhau và lây bệnh.
Kiểm tra khu chơi ngoài chuồng. Hamster xổng chuồng trong nhà có hai con trở lên là một nguồn lứa bất ngờ. Kiểm chốt nắp, khe cửa chuồng và luôn giám sát khi cho chơi ngoài.
Lên kế hoạch cho lứa con ngay từ bây giờ. Hamster con cần được tách theo giới tính quanh bốn tuần tuổi và mỗi con cần một chỗ ở lâu dài. Bắt đầu hỏi người quen có thật sự muốn nuôi và có điều kiện nuôi đúng cách hay không, trước khi lứa con lớn. Tuyệt đối không thả hamster ra ngoài trời hay bỏ ở nơi công cộng.
Khi nào đưa hamster mang thai đến bác sĩ thú y
Mang thai ở hamster phần lớn tự diễn ra mà không cần can thiệp, nhưng một số dấu hiệu cho thấy cần bác sĩ thú y. Nên tìm trước một phòng khám nhận khám thú nhỏ, thú ngoại lai và gọi hỏi họ có khám hamster không, vì không phải phòng khám chó mèo nào cũng quen với loài này.
Đưa đi khám hoặc gọi hỏi khi: đã quá thời gian dự kiến một tuần mà bụng vẫn to, hamster không đẻ và có vẻ mệt; hamster rặn kéo dài trên một giờ mà không ra con; chảy máu nhiều, dịch có mùi hôi; hamster lờ đờ, bỏ ăn, thở gấp; bụng to nhưng hamster chưa từng tiếp xúc con đực. Trường hợp cuối thường không phải mang thai mà là vấn đề sức khoẻ cần được khám.
Đừng tự cho hamster uống bất cứ thứ gì để "dễ đẻ" hay "bổ", đừng bôi dầu hay xoa bụng. Khi đi khám, mang hamster trong hộp vận chuyển có lót mềm, giữ hộp phẳng, và ghi lại ngày cuối cùng hamster có thể đã gặp con đực, cân nặng theo ngày nếu có, để bác sĩ dễ đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Hamster mang thai bao lâu thì đẻ?
Hamster Syria thường mang thai khoảng 16 đến 18 ngày, là một trong những thai kỳ ngắn nhất ở thú có vú. Hamster lùn như Winter White, Campbell thường khoảng 18 đến 21 ngày, Roborovski có thể dài hơn một chút. Đếm từ lần cuối hamster cái có thể gặp con đực.
Hamster mới mấy tuần tuổi có thể mang thai không?
Có thể. Hamster trưởng thành sinh dục rất sớm, có con chỉ khoảng bốn đến sáu tuần tuổi. Vì thế hamster cái mua về lúc còn nhỏ nhưng đã ở chung với đực trong hộp bày bán vẫn có khả năng đang mang thai.
Có cách nào kiểm tra hamster có bầu chắc chắn không?
Ở nhà thì không có cách chắc chắn sớm. Theo dõi cân nặng mỗi ngày và dáng bụng trong khoảng hai tuần là cách thực tế nhất. Bác sĩ thú y có thể khám và chỉ định thêm nếu cần. Không ấn, nắn bụng hamster để tự kiểm tra.
Hamster có bầu có nên cho chạy bánh xe không?
Bánh xe mặt kín, đúng cỡ, đặt thấp vẫn có thể giữ lại cho hamster mẹ tự vận động. Bỏ bánh xe nan hở, đĩa chạy cao hoặc tầng leo. Khi hamster con bắt đầu bò ra, kiểm tra bánh xe không có khe kẹt chân và không đặt ở chỗ hamster con có thể bị kẹp.
Nghi có bầu thì có nên cho hamster ăn nhiều đạm ngay không?
Không cần đột ngột. Giữ khẩu phần quen thuộc đầy đủ, có thể thêm một mẩu nhỏ trứng luộc chín kỹ không muối vài lần mỗi tuần vào cuối thai kỳ và khi nuôi con. Không tự bổ sung vitamin, canxi hay chế phẩm nào nếu bác sĩ thú y không chỉ định.
Nếu không muốn có lứa con thì có cách nào ngăn lại khi đã có bầu không?
Ở nhà thì không có cách an toàn nào, và không được tự cho uống hay can thiệp gì. Nếu bạn lo ngại về sức khoẻ của hamster mẹ, hãy trao đổi với bác sĩ thú y. Thực tế phổ biến nhất là chuẩn bị tốt cho ngày đẻ, rồi tìm nhà nhận nuôi có trách nhiệm cho lứa con.