Cách cầm hamster an toàn cho trẻ gồm ba điều cốt lõi: luôn ngồi thấp sát sàn hoặc trên giường, khum hai bàn tay thành hình chén để hamster tự bước vào hoặc được xúc nhẹ từ bên dưới, và giữ hamster trong lòng bàn tay mở chứ không nắm chặt. Không chụp hamster từ trên xuống, không cầm đuôi, không nắm gáy, không ôm vào ngực, không mang hamster đi lại quanh nhà.
Phần lớn tai nạn với hamster trong gia đình có trẻ đến từ hai việc: hamster bị rơi từ độ cao khi trẻ đang đứng, và hamster bị bóp hoặc bị đánh thức đột ngột rồi cắn. Cả hai đều có thể tránh được bằng một quy trình luyện tập đơn giản. Bài này hướng dẫn phụ huynh dạy con từng bước, kèm cách luyện cho chính hamster quen tay trước.
Vì sao hamster sợ bị chụp từ trên xuống
Ngoài tự nhiên, kẻ thù lớn nhất của hamster là chim săn mồi như cú, diều hâu, chúng lao xuống từ trên cao. Một bàn tay lớn chụp xuống từ phía trên kích hoạt đúng phản xạ sợ hãi đó. Hamster sẽ chạy trốn, đứng hai chân nhe răng, hoặc cắn. Với hamster, đó không phải hung dữ, mà là tự vệ.
Ngược lại, một bàn tay đặt nằm trên sàn chuồng, đứng yên, có mùi quen, là một vật thể hamster có thể tự tiến đến, ngửi, rồi bước lên. Đó là lý do mọi hướng dẫn về cầm hamster đều bắt đầu bằng "đưa tay từ bên dưới, ngang tầm" chứ không phải "bắt lấy".
Trẻ nhỏ thường làm ngược lại vì hào hứng: chụp nhanh, nắm chặt để hamster khỏi chạy. Phụ huynh có thể giải thích bằng hình ảnh dễ hiểu: "Nếu một bàn tay khổng lồ to bằng cả căn phòng chụp xuống con từ trên trời, con có sợ không?" Trẻ thường hiểu ngay và tự điều chỉnh. Nói cho con biết lý do sẽ hiệu quả hơn chỉ ra lệnh "không được".
Các bước cầm hamster dành cho trẻ
Thực hiện vào buổi tối khi hamster đã tự thức dậy, ra khỏi nhà trú và đang đi lại. Người lớn ngồi cạnh trong suốt thời gian trẻ cầm.
- Rửa tay sạch, lau khô, không có mùi đồ ăn. Tay có mùi bánh, mùi trái cây có thể khiến hamster tưởng là thức ăn và cắn thử.
- Ngồi xuống sàn hoặc giữa giường, đặt một chiếc khăn mềm gấp đôi trên đùi. Nếu hamster vùng ra, nó chỉ rơi vài phân xuống khăn.
- Đặt tay vào chuồng, nằm ngửa trên lót, đứng yên. Để hamster tự đến ngửi. Có thể đặt một hạt thức ăn trên lòng bàn tay.
- Khi hamster bước lên, khum tay còn lại úp hờ phía trên như một mái che, không chạm vào lưng. Nâng chậm lên, giữ tay sát lót chuồng rồi đưa ra ngoài, hạ xuống ngang đùi.
- Để hamster đi qua lại giữa hai bàn tay như đi trên "cầu tay", đặt bàn tay trước nối tiếp khi hamster đi tới mép.
- Giữ trong vài phút rồi đặt trả về chuồng bằng đúng cách đã lấy ra: hạ tay sát lót, để hamster tự bước xuống.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi.
Lần đầu chỉ nên kéo dài một hai phút. Kết thúc khi hamster còn bình tĩnh tốt hơn là kéo dài đến khi nó hoảng.
Những điều trẻ không được làm và lý do
Thay vì đưa ra danh sách cấm, hãy cho con biết vì sao. Trẻ nhớ lý do lâu hơn nhớ luật. Mỗi lần nhắc, nói kèm lý do ngắn gọn thay vì chỉ nói "không được".
| Không làm | Vì sao | Làm thay vào đó |
|---|---|---|
| Đứng lên khi đang cầm hamster | Rơi từ độ cao ngang ngực có thể làm hamster gãy chân, chấn thương | Luôn ngồi, muốn đứng thì đặt hamster về chuồng trước |
| Nắm chặt, bóp | Xương sườn hamster mỏng, hamster sẽ đau và cắn | Để hamster nằm trên lòng bàn tay mở |
| Cầm đuôi, cầm chân, nắm gáy | Gây đau, có thể làm hamster bị thương | Xúc từ bên dưới bằng hai tay |
| Hôn, áp hamster lên mặt | Dễ bị cắn vào mặt, dễ lây vi khuẩn | Ngắm hamster trong lòng bàn tay |
| Đánh thức hamster để chơi | Hamster đang ngủ bị đánh thức thường hoảng và cắn | Chờ hamster tự ra khỏi nhà trú |
| Mang hamster đi khắp nhà, ra ban công | Hamster có thể nhảy khỏi tay, lạc vào gầm tủ, gặp mèo | Chơi trong một khu quây an toàn có người lớn |
| Cho bạn bè cầm khi không có người lớn | Bạn bè chưa được hướng dẫn dễ làm rơi | Bạn bè chỉ ngắm, hoặc cầm khi người lớn ngồi cạnh |
Có thể viết những điều này thành một tờ "luật nhà hamster" do chính trẻ vẽ và dán gần chuồng. Trẻ tự tay làm thường nhớ và tự nhắc nhau.
Luyện cho hamster quen tay trước khi giao cho trẻ
Vài ngày đầu không cầm. Hamster mới về cần vài ngày để quen chuồng, mùi và tiếng động mới. Chỉ thay thức ăn, nước, nói chuyện nhẹ nhàng gần chuồng.
Người lớn làm quen trước. Người lớn đặt tay trong chuồng mỗi tối vài phút, cho hamster ngửi, rồi cho ăn trên tay. Khi hamster đã tự leo lên tay người lớn một cách bình tĩnh, mới đến lượt trẻ.
Dùng ống bìa hoặc cốc để chuyển hamster. Với hamster còn nhát, cho nó chui vào một ống bìa cứng hoặc một cái cốc nằm ngang rồi nâng lên. Cách này an toàn cho cả trẻ lẫn hamster.
Luôn cùng một thời điểm. Hamster quen với nhịp: buổi tối sau khi thức dậy là "giờ chơi". Sự đều đặn giúp nó bớt căng thẳng.
Đọc dấu hiệu từ hamster. Hamster đứng hai chân nhe răng, kêu rít, nằm ngửa kêu là đang sợ hãi hoặc phản đối. Dừng lại, chờ hôm sau.
Kiên nhẫn theo tuần, không theo ngày. Có hamster quen tay sau vài ngày, có con cần vài tuần, nhất là hamster lùn và robo vốn nhanh và nhát. Hamster Syria thường dễ làm quen hơn. Đừng so tiến độ với hamster nhà bạn bè; mỗi con một tính.
Robo hợp để ngắm hơn để cầm. Roborovski rất nhỏ và cực nhanh, có thể vọt khỏi tay trẻ trong nháy mắt. Với gia đình có trẻ nhỏ đang nuôi robo, nên coi việc ngắm và cho ăn là chính, cầm nắm là phần thưởng hiếm hoi khi người lớn ngồi sát bên.
Dấu hiệu nên dừng ngay buổi chơi
Dạy trẻ nhận ra những dấu hiệu này. Khi thấy, trẻ đặt hamster về chuồng hoặc gọi người lớn.
- Hamster cố vùng mạnh, nhảy khỏi tay liên tục.
- Hamster đứng hai chân, nhe răng, kêu rít.
- Hamster nằm ngửa và kêu, giơ chân lên. Đây là tư thế phòng thủ, không phải muốn được gãi bụng.
- Hamster run, thở nhanh, đứng im cứng một chỗ.
- Hamster liên tục cố chui vào tay áo, kẽ tay, như đang tìm chỗ trốn.
- Trẻ bắt đầu mất kiên nhẫn, muốn nắm chặt hoặc đứng dậy.
- Có người lạ, tiếng động lớn, mèo chó đi vào phòng.
Kết thúc buổi chơi sớm không phải thất bại. Hamster vẫn nhớ trải nghiệm cuối cùng; một buổi kết thúc êm giúp lần sau dễ hơn.
Với trẻ lớn hơn, có thể giao luôn vai trò người "đọc tín hiệu": trước mỗi buổi chơi, trẻ nhìn hamster và nói hamster đang thế nào, vui vẻ tò mò hay đang buồn ngủ, cáu. Việc này giúp trẻ để tâm đến cảm giác của con vật thay vì chỉ nghĩ đến việc mình muốn chơi.
Kịch bản mẫu cho buổi chơi đầu tiên của trẻ
Nhiều phụ huynh thấy dễ hơn khi có sẵn một kịch bản. Dưới đây là một buổi chơi khoảng mười phút cho trẻ lần đầu tiếp xúc với hamster đã quen tay người lớn. Mở đầu, cả hai rửa tay, người lớn trải khăn trên sàn cạnh chuồng, trẻ ngồi khoanh chân. Người lớn nói trước luật: "Mình ngồi yên, nói nhỏ, nếu bạn hamster muốn về nhà thì mình cho về."
Vài phút đầu, chỉ ngắm. Người lớn chỉ cho trẻ thấy hamster đang làm gì: rửa mặt, ngửi không khí, nhét thức ăn vào má. Tiếp theo, người lớn đặt tay trong chuồng cho hamster leo lên, nâng ra, hạ xuống ngang đùi trẻ. Trẻ đặt một bàn tay mở bên cạnh, để hamster tự bước sang. Người lớn giữ tay ngay bên dưới tay trẻ.
Khi hamster đã bước qua lại vài lần, trẻ có thể đặt một hạt thức ăn trên lòng bàn tay cho hamster tự lấy. Sau vài phút, người lớn đưa hamster về chuồng. Kết thúc bằng việc cùng nhau rửa tay và kể lại cho người nhà nghe con đã thấy gì. Kết thúc khi mọi thứ còn đang tốt đẹp giúp cả trẻ lẫn hamster muốn có buổi tiếp theo.
Nếu hamster bị rơi hoặc trẻ bị cắn
Nếu hamster rơi từ thấp xuống khăn và chạy đi bình thường, thường không sao. Nếu rơi từ độ cao, theo dõi trong một hai ngày: hamster có đi khập khiễng, không dùng một chân, lưng cong, không leo được, chảy máu mũi, lờ đờ, bỏ ăn không. Có bất kỳ dấu hiệu nào, đưa hamster đến bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ, thú ngoại lai; gọi trước để hỏi họ có khám hamster không. Trong lúc chờ, đặt hamster trong hộp nhỏ có lót mềm, yên tĩnh, không cho uống thuốc người.
Nếu trẻ bị cắn, phản xạ tự nhiên là giật tay hoặc ném hamster. Dạy trước cho trẻ: khi bị cắn, cố giữ tay yên và hạ thấp xuống, hamster thường sẽ nhả ra. Sau đó rửa vết cắn bằng xà phòng và nước chảy, báo người lớn. Vết cắn sâu, chảy máu nhiều, sưng đỏ hoặc trẻ sốt sau đó cần đưa trẻ đi khám bác sĩ.
Điều quan trọng là không trách hamster, cũng không trách trẻ. Một vết cắn là thông tin: hamster đang sợ, có thể vì bị đánh thức, vì tay có mùi đồ ăn, vì bị nắm chặt. Cùng con xem lại tình huống và điều chỉnh lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì tự cầm hamster được?
Thường từ khoảng sáu tuổi, khi trẻ đã ngồi yên được vài phút và kiểm soát được lực tay. Dù vậy, trẻ vẫn nên ngồi thấp và có người lớn bên cạnh trong những lần đầu. Trẻ nhỏ hơn có thể để hamster đi trên lòng bàn tay mở khi người lớn đỡ bên dưới.
Có nên đeo găng tay cho trẻ khi cầm hamster không?
Găng dày làm trẻ mất cảm giác và dễ bóp mạnh hơn. Nếu trẻ sợ bị cắn, dùng cách chuyển hamster bằng ống bìa hoặc cốc. Khi hamster đã quen tay, cầm bằng tay trần sạch, rửa tay trước và sau.
Hamster cứ chạy khỏi tay trẻ thì làm sao?
Đó là hamster chưa quen hoặc đang tò mò khám phá. Dùng kỹ thuật cầu tay: đặt bàn tay này nối tiếp bàn tay kia khi hamster đi tới mép. Nếu hamster vẫn liên tục cố nhảy, kết thúc buổi chơi và thử lại hôm sau.
Cho hamster chơi trên giường của trẻ có được không?
Được nếu trẻ ngồi giữa giường, có người lớn bên cạnh, mép giường được che chắn bằng gối. Hamster có thể nhảy khỏi mép giường hoặc chui vào chăn và bị đè. Một khu quây trên sàn thường an toàn hơn.
Có nên cho trẻ cầm hamster khi bạn bè đến chơi không?
Có thể, nếu có người lớn ngồi cạnh và chỉ một trẻ cầm mỗi lần. Hướng dẫn bạn bè cách ngồi, cách khum tay trước. Quá nhiều trẻ chuyền tay nhau làm hamster căng thẳng và dễ cắn hoặc rơi.
Hamster già có cầm được không?
Được, nhưng nhẹ nhàng và ngắn hơn. Hamster già có thể yếu, run, kém thăng bằng. Cầm sát sàn, để nó nghỉ trên lòng bàn tay thay vì đi qua lại. Nếu hamster có vẻ đau khi bị chạm vào, đưa đến bác sĩ thú y.