Hamster Trung Quốc là một giống hamster nhỏ có thân thon dài, đuôi dài khoảng vài centimet (dài hơn hẳn mọi giống hamster nuôi khác), lưng màu nâu xám với một sọc sẫm mảnh, bụng nhạt, và không thuộc nhóm hamster lùn Phodopus dù kích thước tương đương. Giống này leo trèo giỏi, thường được mô tả là rụt rè lúc đầu nhưng khá dễ cầm khi đã quen, tuổi thọ thường khoảng 2–3 năm, và nên nuôi riêng từng con khi trưởng thành.
Ở Việt Nam, hamster Trung Quốc ít được bán, và khi xuất hiện thì hay bị gọi nhầm là hamster lùn đuôi dài, thậm chí bị nhầm với chuột nhắt cảnh. Bài này giúp bạn nhận biết đúng, hiểu tính khí và những điểm riêng khi nuôi giống này.
Nhận biết hamster Trung Quốc
Nhìn từ trên xuống, hamster Trung Quốc có dáng thon và dài hơn hẳn Winter White hay Campbell, thân không tròn như quả trứng mà giống một hình thoi kéo dài. Đầu nhỏ, mõm hơi nhọn, tai rõ. Đuôi là điểm nổi bật: dài khoảng hai ba centimet, có lông ngắn, nhìn thấy rõ khi hamster đi lại, trong khi đuôi hamster Syria và hamster lùn gần như ẩn trong lông.
Màu hoang dã là nâu xám ở lưng với một đường sọc sẫm mảnh chạy dọc sống lưng, bụng màu trắng ngà. Trong các dòng nuôi có thêm kiểu màu loang trắng. Lòng bàn chân không phủ lông dày như hamster lùn. Kích thước trưởng thành thường khoảng 8–12 cm tính cả thân, tương đương hoặc nhỉnh hơn hamster lùn, nhưng trông dài hơn vì dáng thon.
Hamster Trung Quốc di chuyển theo kiểu men sát thành chuồng, sát đồ vật, có thể dùng đuôi một phần để giữ thăng bằng khi leo. Kiểu di chuyển này góp phần khiến người ta liên tưởng đến chuột nhắt.
Con non của hamster Trung Quốc khó nhận hơn con trưởng thành vì đuôi còn ngắn, thân chưa thon hẳn. Nếu đón con còn nhỏ, hỏi người bán về bố mẹ và quan sát lại sau vài tuần: đuôi dài dần, dáng thon dần là dấu hiệu rõ nhất.
Nguồn gốc và một chi tiết ít người biết
Hamster Trung Quốc hoang dã sống ở các vùng bán khô hạn, thảo nguyên và đồng ruộng phía bắc Trung Quốc và Mông Cổ. Tên khoa học của giống là Cricetulus griseus, thuộc một chi khác với hamster Syria và với nhóm hamster lùn Phodopus. Nói cách khác, dù cùng gọi là hamster và cùng kích thước nhỏ, hamster Trung Quốc không phải "anh em ruột" của Winter White hay Campbell.
Một chi tiết ít người biết: tế bào buồng trứng hamster Trung Quốc, thường gọi tắt là tế bào CHO, là một trong những dòng tế bào được dùng rộng rãi nhất trong nghiên cứu sinh học và sản xuất một số loại thuốc sinh học. Điều này không liên quan gì đến việc nuôi hamster làm thú cưng, nhưng giải thích vì sao tên giống này hay xuất hiện trong tài liệu khoa học hơn là trong cửa hàng thú cưng.
Ở một số nơi trên thế giới, việc nuôi hamster Trung Quốc bị hạn chế vì lo ngại chúng thoát ra ngoài và trở thành loài xâm hại. Ở Việt Nam, điều quan trọng là không bao giờ thả hamster, dù giống nào, ra ngoài tự nhiên.
So sánh với hamster lùn và với chuột nhắt cảnh
Ba con vật có kích thước gần nhau, nhưng nhu cầu và tập tính khác nhau. Nhận đúng giúp bạn chuẩn bị đúng.
| Đặc điểm | Hamster Trung Quốc | Hamster lùn (Winter White, Campbell) | Chuột nhắt cảnh |
|---|---|---|---|
| Dáng thân | Thon dài | Tròn như quả trứng | Thon, linh hoạt |
| Đuôi | Khoảng 2–3 cm, thấy rõ | Rất ngắn, gần như không thấy | Dài gần bằng thân, trơn |
| Sọc lưng | Mảnh, sẫm | Rõ, rộng hơn | Không có ở màu thường |
| Túi má | Có | Có | Không |
| Bàn chân | Không phủ lông dày | Phủ lông | Không phủ lông |
| Sống chung | Con trưởng thành nên nuôi riêng | Có thể có điều kiện, rủi ro cao | Là loài sống bầy, cần nuôi theo nhóm cùng giới |
Điểm khác quan trọng nhất với chuột nhắt cảnh là tập tính xã hội: chuột nhắt cảnh là loài sống bầy, còn hamster, kể cả hamster Trung Quốc, là loài sống đơn độc. Nuôi nhầm loài là nuôi sai cách từ đầu. Bài này chỉ bàn về hamster.
Cũng cần phân biệt với chuột nhắt hoang lọt vào nhà: chuột hoang có đuôi dài trơn, tai to mỏng, không có túi má, và có thể mang mầm bệnh truyền sang người như virus LCMV. Thấy một con vật nhỏ lạ trong nhà, đừng bắt bằng tay trần và đừng cho vào chuồng hamster của bạn.
Tính khí và hành vi
Leo trèo giỏi. Hamster Trung Quốc thích leo lên cành gỗ, bục thấp, men theo thành chuồng hơn các giống lùn tròn. Chuồng nên có vài điểm leo thấp, chắc, nhưng không làm tầng cao dễ ngã.
Rụt rè lúc đầu. Nhiều con nhút nhát khi mới về, trốn kỹ trong ổ. Khi đã quen, chúng thường khá dễ cầm, có con thích bò qua lại giữa hai tay, ít vùng vẫy hơn hamster lùn.
Có thể cắn khi giật mình. Như mọi hamster, cắn thường xảy ra khi bị đánh thức, chụp từ trên xuống hoặc tay có mùi thức ăn. Làm quen chậm vào buổi tối giúp giảm rủi ro.
Hoạt động chạng vạng và ban đêm. Giống mọi hamster khác. Đừng đánh thức ban ngày để chơi.
Đào và tích trữ. Hamster Trung Quốc cũng đào hang, có túi má và tha thức ăn về kho, nên cần lót dày và chỗ trốn kín như các giống khác. Rải hạt trong lót và giữa các cành leo giúp chúng có việc để làm suốt buổi tối.
Chuồng và đồ dùng cho hamster Trung Quốc
Nhu cầu chuồng gần giống hamster lùn, cộng thêm vài điểm cho thói quen leo trèo.
- Sàn chuồng rộng, nhiều tổ chức phúc lợi khuyến nghị khoảng 100 × 50 cm trở lên cho hamster nói chung.
- Khe song hẹp như với hamster lùn, hoặc dùng bể kính, thùng nhựa có nắp lưới chắc; hamster Trung Quốc thon nên lách khá giỏi.
- Lót dày khoảng 15–25 cm ít nhất một phần chuồng để đào.
- Bánh xe mặt kín khoảng 20 cm trở lên; con dài người cần kiểm tra lưng không cong khi chạy.
- Vài cành gỗ an toàn chưa sơn, bục gỗ thấp để leo, đặt chắc, không cao quá vài chục centimet.
- Nhà trú nhiều ngăn, bể cát, chén gốm, bình hoặc chén nước như mọi giống khác.
Chuyên mục chuồng và lót chuồng có bài riêng về khe song an toàn và bố trí trong chuồng; chuyên mục bánh xe, nhà trú và đồ chơi có bài về đồ leo trèo an toàn.
Nuôi riêng hay nuôi chung
Có tài liệu cho rằng hamster Trung Quốc non có thể ở chung một thời gian, nhưng khi trưởng thành, đặc biệt là con cái, chúng có thể trở nên rất bảo vệ lãnh thổ và đánh nhau gây thương tích. Kinh nghiệm chung của người nuôi là nuôi riêng từng con khi trưởng thành. Như mọi giống, không nuôi chung đực cái để tránh lứa con ngoài ý muốn.
Một đặc điểm riêng mà người nuôi hamster Trung Quốc đực hay hỏi: con đực trưởng thành có tinh hoàn trông khá lớn so với kích thước cơ thể, lộ rõ ở phía sau. Đây là đặc điểm bình thường của giống, không phải khối u. Tuy vậy, nếu vùng đó sưng đỏ, có vết loét, thay đổi kích thước đột ngột hoặc hamster liếm cắn liên tục, nên đưa đến bác sĩ thú y.
Nếu bạn lỡ có hai con hamster Trung Quốc đang ở chung, theo dõi kỹ các dấu hiệu: một con bị đuổi liên tục, không dám ra ăn, có vết cắn ở mông hay lưng, có tiếng kêu ré ban đêm. Chuẩn bị sẵn chuồng thứ hai để tách ngay khi thấy những dấu hiệu đó.
Ăn uống, sức khoẻ và tuổi thọ
Hamster Trung Quốc ăn như các hamster khác: hạt trộn hoặc viên dành cho hamster làm nền, rau tươi lượng nhỏ, một ít đạm động vật như lòng trắng trứng luộc chín hay sâu khô dành cho thú nhỏ. Thức ăn dành cho hamster lùn, ít hạt to, ít đồ ngọt, thường hợp với kích thước miệng và lượng ăn của giống này. Nhiều người nuôi lưu ý giống này có thể có xu hướng gặp vấn đề chuyển hoá đường như một số hamster lùn, nên hạn chế đồ ngọt là cách làm an toàn.
Tuổi thọ thường khoảng 2–3 năm. Những việc theo dõi hằng tuần giống mọi hamster: cân nặng, mắt, mũi, lông, răng, vùng mông và đuôi. Vì đuôi dài, vùng đuôi bẩn, ướt dễ thấy hơn ở giống khác; đó là dấu hiệu tiêu chảy cần đưa đi khám sớm. Khi cần khám, tìm nơi nhận khám thú nhỏ, thú ngoại lai và gọi hỏi trước, nói rõ là hamster Trung Quốc để bác sĩ chuẩn bị.
Gặp hamster Trung Quốc ở Việt Nam: nên hỏi gì
Vì ít gặp, một con hamster Trung Quốc ở cửa hàng hay trên mạng thường đi kèm thông tin không chính xác: có khi được gọi là hamster lùn đuôi dài, hamster sóc, hay một tên gọi theo màu. Cũng có khi một con được gọi là hamster Trung Quốc nhưng thực ra là con lai hay một giống khác. Trước khi đón, nên hỏi rõ tên giống, nguồn gốc bố mẹ, tuổi, giới tính, đã tách đực cái từ khi nào.
Quan sát kỹ các đặc điểm ở bảng phía trên: đuôi thấy rõ, dáng thon, sọc lưng mảnh, có túi má. Nếu con vật có đuôi dài gần bằng thân, không có túi má, đó là chuột nhắt cảnh, một loài sống bầy với nhu cầu khác hẳn. Khi đã đón về, cách chăm cơ bản giống mọi hamster: chuồng rộng, lót dày, sống một mình, không tắm nước, đưa đến bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ khi có dấu hiệu bất thường.
Vì ít người nuôi, tài liệu tiếng Việt về giống này cũng ít. Khi tìm đọc thêm, dùng tên tiếng Anh "Chinese hamster" hoặc tên khoa học Cricetulus griseus để có thông tin đúng giống, và luôn đối chiếu với nhu cầu chung của hamster.
Câu hỏi thường gặp
Hamster Trung Quốc có phải là hamster lùn không?
Không hẳn. Hamster Trung Quốc có kích thước tương đương hamster lùn nên hay bị gọi chung, nhưng thuộc một chi khác với Winter White, Campbell và Roborovski. Khác biệt dễ thấy nhất là đuôi dài thấy rõ và dáng thon, cùng sọc lưng mảnh hơn.
Hamster Trung Quốc sống được bao lâu?
Thường khoảng 2–3 năm, tương đương hamster Syria và dài hơn Winter White, Campbell một chút. Tuổi thọ từng con phụ thuộc vào nguồn gốc, chuồng, thức ăn, nhiệt độ ổn định và việc phát hiện bệnh sớm qua cân nặng hằng tuần.
Hamster Trung Quốc có dễ thuần không?
Nhiều con rụt rè lúc đầu nhưng khi đã quen thì khá dễ cầm, ít vùng vẫy hơn hamster lùn. Làm quen chậm vào buổi tối, để hamster tự bò lên tay, ngồi thấp khi cầm, và không bao giờ cầm vào đuôi.
Có thể nuôi hamster Trung Quốc chung với hamster lùn không?
Không. Khác giống, khác tập tính, và hamster nào trưởng thành cũng có thể đánh nhau, gây thương tích. Mỗi con cần một chuồng riêng đủ rộng, tốt nhất đặt cách nhau để không căng thẳng vì mùi của con kia.
Đuôi hamster Trung Quốc có cần chăm sóc gì đặc biệt không?
Không cần chăm đặc biệt. Chỉ cần tránh mọi thứ có thể kẹp đuôi như khe hở bánh xe, cửa nhà trú hẹp, và không bao giờ cầm hamster bằng đuôi. Đuôi ướt, bẩn là dấu hiệu tiêu chảy cần đưa đi khám.
Hamster Trung Quốc ăn gì?
Giống các hamster khác: hạt trộn hoặc viên dành cho hamster làm nền, rau tươi lượng nhỏ, một ít đạm như lòng trắng trứng luộc chín. Hạn chế đồ ngọt, tránh các thực phẩm độc với hamster nói chung như sô-cô-la, hành tỏi, quả họ cam chanh.