Thường là không nên, nhất là với trẻ nhỏ ngủ sớm hoặc ngủ không sâu. Hamster hoạt động mạnh nhất từ chạng vạng tới gần sáng: chạy bánh xe, gặm song chuồng, đào và tha lót, uống nước lách cách. Những âm thanh này đủ để làm nhiều trẻ khó ngủ hoặc thức giấc giữa đêm, và ánh sáng hay tiếng nói của trẻ lúc tối cũng làm phiền hamster. Lót chuồng có bụi còn là vấn đề với trẻ dễ dị ứng.
Dù vậy, với căn hộ nhỏ hay phòng trọ một phòng, đôi khi phòng ngủ là chỗ duy nhất. Bài này giúp phụ huynh cân nhắc ưu nhược, chọn chỗ đặt hợp lý hơn trong nhà, và nếu buộc phải đặt trong phòng ngủ thì giảm tiếng ồn, kiểm soát nhiệt độ và bụi như thế nào.
Đêm của hamster là đêm của trẻ
Hamster là loài hoạt động chủ yếu vào chạng vạng và ban đêm. Ngoài tự nhiên, chúng ra khỏi hang khi trời mát, tránh nắng và tránh nhiều kẻ săn mồi ban ngày. Trong nhà, nhịp ấy vẫn giữ nguyên: hamster ngủ say ban ngày, thức dậy khi trời tối, và có thể chạy bánh xe hàng giờ liền.
Một bánh xe chất lượng kém có thể kêu cọt kẹt, một chuồng lồng song khiến hamster gặm song lách cách, bình nước có viên bi kêu mỗi lần uống. Người lớn có thể quen, nhưng trẻ nhỏ đang trong giai đoạn cần ngủ đủ và sâu thì dễ bị ảnh hưởng. Trẻ có thể thức giấc, khó ngủ lại, hoặc nằm "canh" hamster vì tò mò.
Chiều ngược lại cũng đáng nghĩ: hamster ngủ ban ngày trong phòng trẻ, nơi trẻ chơi, nói chuyện, bật nhạc, bạn bè đến chơi. Giấc ngủ ban ngày bị phá liên tục làm hamster căng thẳng, dễ cáu và dễ cắn khi bị đánh thức. Một chỗ đặt chuồng tốt phải yên tĩnh vào ban ngày và không làm phiền người ngủ vào ban đêm.
Có phụ huynh hỏi liệu có thể "dạy" hamster ngủ đêm, thức ngày cho hợp với trẻ không. Câu trả lời là không nên thử. Nhịp hoạt động của hamster là bản năng của loài; ép hamster thức ban ngày bằng cách đánh thức, chiếu đèn, hay cất bánh xe ban đêm chỉ làm nó căng thẳng và dễ ốm hơn. Cách hợp lý là sắp xếp nhịp sinh hoạt của gia đình quanh khoảng chạng vạng, khi hamster vừa thức và trẻ chưa đi ngủ.
Ưu và nhược khi đặt chuồng ở các chỗ thường gặp
Không có chỗ hoàn hảo; bảng giúp bạn so sánh trong điều kiện thực tế của căn nhà.
| Chỗ đặt | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Phòng ngủ của trẻ | Trẻ gắn bó, dễ nhớ chăm | Tiếng ồn ban đêm, ồn ban ngày làm hamster mất ngủ, bụi lót |
| Phòng khách, góc ít người qua lại | Cả nhà cùng thấy, người lớn dễ kiểm tra, xa giường ngủ | Có thể ồn ban ngày do tivi, khách |
| Phòng làm việc, phòng đọc sách | Thường yên tĩnh cả ngày lẫn đêm | Trẻ ít thấy hamster, dễ quên chăm |
| Hành lang, gầm cầu thang | Ít người ngủ gần | Dễ có gió lùa, nhiệt độ thất thường, nhiều người đi qua |
| Ban công, sân phơi | Không ồn trong nhà | Nắng nóng, mưa gió, côn trùng, mèo hoang; không phù hợp |
| Bếp | Gần người lớn | Nóng, hơi dầu mỡ, nguy cơ lây vi khuẩn sang thức ăn; không phù hợp |
Với nhiều gia đình ở chung cư, một góc phòng khách xa tivi, không có nắng chiếu trực tiếp là lựa chọn cân bằng nhất.
Nếu buộc phải đặt trong phòng ngủ: giảm tiếng ồn
Phòng trọ một phòng, căn hộ studio hay ký túc xá thường không có lựa chọn khác. Khi đó, những điều chỉnh sau giúp giảm đáng kể tiếng ồn.
- Chọn bánh xe mặt kín, đúng cỡ, chạy êm; kiểm tra trục bánh xe và tra lại cho chắc khi bắt đầu kêu.
- Đặt bánh xe trên nền lót dày hoặc kê một miếng lót mềm dưới chân bánh xe để giảm rung.
- Dùng chuồng thùng nhựa trong suốt hoặc bể kính có nắp lưới thay cho lồng song: hamster không gặm song được, đỡ tiếng lách cách.
- Thay bình nước có bi kêu bằng chén nước nông nặng, khó đổ.
- Đặt chuồng ở góc xa giường nhất, không đặt sát đầu giường.
- Kê chuồng trên mặt phẳng vững, không đặt trên tủ gỗ mỏng dễ cộng hưởng tiếng động.
- Không bật đèn sáng hay chơi với hamster lúc trẻ đã lên giường.
Giảm tiếng ồn không có nghĩa là bỏ bánh xe. Bánh xe là nhu cầu vận động quan trọng của hamster; bỏ đi sẽ khiến hamster căng thẳng, gặm song hoặc chạy vòng lặp lại.
Nhiệt độ, điều hoà và ánh sáng trong phòng trẻ
Hamster nhạy với nóng. Mùa nóng ở miền Nam, miền Trung, phòng kín ban ngày có thể rất nóng khi tắt điều hoà lúc trẻ đi học. Hamster có thể bị say nóng. Đặt chuồng nơi mát nhất, tránh nắng chiếu qua cửa sổ, kiểm tra nhiệt độ phòng vào giờ nóng nhất.
Không đặt chuồng dưới gió điều hoà thổi thẳng. Gió lạnh thổi trực tiếp suốt đêm làm hamster bị lạnh dù nhiệt độ phòng trông dễ chịu. Đặt chuồng ở góc không có luồng gió, để lót đủ dày cho hamster tự làm ổ ấm.
Mùa lạnh miền Bắc cần giữ ấm vừa phải. Phòng quá lạnh có thể khiến hamster ngủ li bì, lạnh người. Tránh đặt chuồng sát cửa sổ, cửa ra vào có gió lùa. Không đặt máy sưởi sát chuồng vì dễ quá nóng.
Ánh sáng đèn ngủ. Hamster cần có nhịp sáng tối. Đèn ngủ yếu không phải vấn đề lớn, nhưng không nên chiếu đèn mạnh vào chuồng suốt đêm. Một nhà trú kín giúp hamster có chỗ tối khi cần.
Cúp điện giữa trưa hè. Khi cúp điện, phòng ngủ đóng kín nhanh chóng nóng lên. Chuyển chuồng tới chỗ thoáng mát nhất trong nhà, tránh nắng; có thể đặt một chai nước đông đá bọc khăn ở góc chuồng để hamster tự chọn chỗ nằm. Nếu hamster nằm bẹp, thở gấp, cần làm mát từ từ và đưa đến bác sĩ thú y.
Bụi lót chuồng và trẻ dễ dị ứng
Một lý do ít được nghĩ tới khi đặt chuồng trong phòng ngủ: bụi. Một số loại lót chuồng, nhất là mùn cưa mịn, có nhiều bụi. Khi hamster đào bới, bụi bay lên và lơ lửng trong phòng kín, nhất là phòng đóng cửa bật điều hoà. Trẻ có cơ địa dị ứng, viêm mũi dị ứng hay hen có thể bị hắt hơi, nghẹt mũi, ho về đêm nhiều hơn.
Nếu chuồng ở phòng ngủ, ưu tiên lót giấy không bụi, không mùi, không mực. Thay lót ở ngoài phòng, không phủi bụi trong phòng. Lau bụi quanh khu vực đặt chuồng thường xuyên bằng khăn ẩm. Giữ phòng thông thoáng vào ban ngày.
Nếu trẻ bắt đầu có triệu chứng dị ứng sau khi đón hamster về, hoặc triệu chứng nặng lên vào ban đêm, đó là tín hiệu nên chuyển chuồng ra khỏi phòng ngủ và đưa trẻ đi khám bác sĩ để được đánh giá. Trẻ khó thở, khò khè, sưng mặt cần được cấp cứu.
Nhiều gia đình dùng thêm cỏ khô trong chuồng để hamster gặm và làm ổ. Cỏ khô tốt cho hamster nhưng có thể có bụi và phấn hoa. Nếu chuồng ở phòng ngủ và trẻ dễ dị ứng, rũ bớt bụi cỏ khô ở ngoài trời trước khi cho vào chuồng, hoặc dùng lượng ít hơn.
Thử chỗ đặt chuồng trước khi chốt
Trước khi quyết định đặt chuồng ở đâu lâu dài, dành vài ngày kiểm tra chỗ đó bằng những bước đơn giản. Chuyển chuồng nhiều lần làm hamster căng thẳng, nên chọn đúng ngay từ đầu tốt hơn.
- Theo dõi nắng trong ngày. Xem buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều nắng có chiếu vào chỗ định đặt không. Nắng chiều qua cửa kính ở miền Nam có thể làm góc phòng nóng hơn hẳn.
- Đặt một nhiệt kế nhỏ ở chỗ định đặt chuồng trong vài ngày, ghi nhiệt độ lúc nóng nhất và lạnh nhất, nhất là khi tắt điều hoà ban ngày.
- Đứng ở chỗ đó khi điều hoà bật để cảm nhận có luồng gió thổi tới không.
- Nằm thử trên giường của trẻ vào ban đêm trong lúc hamster chạy bánh xe ở chỗ định đặt, nghe xem tiếng có lọt tới không.
- Kiểm tra tầm với của mèo, chó và em bé. Chuồng phải nằm ở nơi vật nuôi khác và trẻ quá nhỏ không tự mở được.
- Chọn mặt kê vững, cao vừa phải, đủ để trẻ ngồi ngang tầm ngắm mà không cần đứng trên ghế.
Sau khi chốt, giữ cố định. Hamster quen với chỗ, mùi và âm thanh xung quanh; mỗi lần dời chỗ là một lần nó phải làm quen lại.
Giữ sự gắn bó khi chuồng không ở phòng trẻ
Một lý do phụ huynh muốn đặt chuồng trong phòng con là để con gắn bó và nhớ chăm. Thực ra, sự gắn bó đến từ những lần tương tác đều đặn chứ không từ việc ngủ chung phòng. Có thể tạo một "giờ hamster" mỗi tối, sau bữa tối và trước giờ đi ngủ của trẻ, khi hamster vừa thức dậy: trẻ ngồi cạnh chuồng ở phòng khách, kiểm tra nước, rải thức ăn, ngắm hamster ra khỏi nhà trú.
Trẻ cũng có thể là người chọn tên, trang trí phần ngoài chuồng bằng tranh vẽ dán ở chỗ hamster không với tới, phụ trách cuốn sổ ghi chép. Những việc này làm hamster vẫn là "của con" dù chuồng ở phòng khách.
Với thiếu niên ngủ muộn, đặt chuồng trong phòng có thể hợp lý hơn, miễn là các em chấp nhận tiếng ồn và giữ phòng thông thoáng, sạch bụi. Khi đó, thoả thuận rõ: không đánh thức hamster ban ngày để chơi, không để chuồng sát cửa sổ nắng.
Câu hỏi thường gặp
Hamster kêu ban đêm có bình thường không?
Hamster thỉnh thoảng phát ra tiếng chít nhỏ khi bị giật mình hoặc khi đánh nhau. Phần lớn tiếng ồn ban đêm thực ra đến từ bánh xe, gặm song, đào lót và bình nước. Nếu hamster kêu nhiều, kêu khi thở, hoặc thở khò khè, nên đưa đến bác sĩ thú y.
Có thể tháo bánh xe ban đêm để trẻ ngủ không?
Không nên. Bánh xe là nơi hamster vận động chủ yếu, và hamster cần chạy vào ban đêm. Thay vào đó, chọn bánh xe mặt kín chạy êm, kê lót dưới chân, hoặc chuyển chuồng ra khỏi phòng ngủ.
Hamster có làm trẻ dị ứng không?
Có thể. Một số trẻ dị ứng với nước bọt, nước tiểu, lông của hamster hoặc với bụi lót chuồng. Dấu hiệu thường là hắt hơi, ngứa mắt, nổi mẩn. Nếu trẻ có triệu chứng, chuyển chuồng ra khỏi phòng ngủ và đưa trẻ đi khám bác sĩ.
Nhà chỉ có một phòng thì đặt chuồng ở đâu?
Chọn góc xa giường nhất, không có nắng chiếu trực tiếp và không dưới gió điều hoà. Dùng chuồng thùng nhựa hoặc bể kính có nắp lưới, bánh xe mặt kín, chén nước nông, lót giấy không bụi để giảm ồn và bụi.
Bật điều hoà cả đêm có làm hamster lạnh không?
Có thể nếu gió thổi thẳng vào chuồng hoặc nhiệt độ quá thấp. Đặt chuồng ở chỗ không có luồng gió, cho lót đủ dày để hamster tự làm ổ ấm. Nếu hamster lạnh người, lờ đờ, cần làm ấm từ từ và đưa đến bác sĩ thú y.
Có nên để trẻ ngủ chung giường với hamster không?
Tuyệt đối không. Hamster có thể bị đè, rơi khỏi giường, lạc vào chăn. Trẻ cũng có nguy cơ bị cắn và tiếp xúc nhiều hơn với vi khuẩn. Hamster luôn cần ở trong chuồng của nó khi không có người lớn giám sát.