Một con hamster khoẻ khi đón thường có mắt tròn sáng, khô, không đóng vảy; mũi khô; lông dày đều, không có mảng trụi; vùng mông và đuôi sạch, khô; răng cửa màu vàng cam, mọc cân; bụng không phình bất thường; đi lại, leo trèo nhanh nhẹn và tò mò khi đã thức. Nên quan sát vào lúc chiều tối khi hamster tỉnh táo, và hỏi rõ tuổi, giới tính, nơi hamster đã sống trước đó.
Kiểm tra lúc đón không thay được việc khám thú y, nhưng giúp bạn tránh những trường hợp hay gặp nhất: hamster non tách mẹ quá sớm, hamster đang bị tiêu chảy vì căng thẳng, hamster cái từ lồng chung đã mang thai. Bài này đi từ đầu đến đuôi, kèm câu hỏi nên đặt cho người đang giữ hamster.
Đón vào giờ nào để nhìn đúng
Hamster ngủ ban ngày. Nếu bạn đến xem vào giữa trưa, phần lớn hamster đang cuộn tròn ngủ, bị đánh thức thì lờ đờ, cáu, có khi cắn. Nhìn một con hamster đang ngái ngủ rất khó phân biệt mệt vì ngủ hay mệt vì ốm. Thời điểm tốt nhất là cuối chiều đến tối, khi hamster tự ra khỏi ổ, ăn, chạy, khám phá.
Dành vài phút đứng yên quan sát trước khi nhờ ai bắt hamster ra. Một con khoẻ thường tò mò đánh hơi, chạy đi chạy lại, tha thức ăn, rửa mặt. Con ngồi thu lu một góc, lông xù, mắt lim dim trong khi các con khác đang hoạt động là con cần nhìn kỹ hơn. Đứng yên quan sát cũng cho bạn thấy dáng đi, cách leo trèo và cách hamster ăn, những thứ khó thấy khi hamster bị cầm trên tay.
Nếu đón từ người nuôi cũ, có thể hẹn đến nhà họ vào buổi tối. Bạn vừa thấy hamster ở đúng giờ thức, vừa thấy chuồng hamster đang quen, loại lót, loại thức ăn, và nghe người nuôi kể về thói quen của con đó. Những chi tiết ấy giúp bạn dựng chuồng ở nhà gần giống chỗ cũ, để hamster đỡ bỡ ngỡ.
Kiểm tra từ đầu đến đuôi
Bảng dưới liệt kê từng bộ phận, dấu hiệu bình thường và dấu hiệu nên cảnh giác. Dấu hiệu cảnh giác không có nghĩa là hamster chắc chắn mắc bệnh gì; nó là lý do để hỏi thêm, chờ thêm hoặc đưa đi khám.
| Bộ phận | Bình thường | Nên cảnh giác |
|---|---|---|
| Mắt | Tròn, sáng, khô, mở to khi thức | Nhắm hé, chảy dịch, đóng vảy, đục |
| Mũi | Khô, sạch, đánh hơi liên tục | Ướt, có dịch, hắt hơi nhiều |
| Tai | Sạch, dựng khi thức | Có vảy, vết xước, mùi lạ |
| Lông | Dày đều, mượt, ôm thân | Xù, bết, mảng trụi, vảy da, gãi liên tục |
| Răng cửa | Màu vàng đến cam, trên dưới khớp nhau | Quá dài, lệch, gãy |
| Hơi thở | Êm, không nghe tiếng | Có tiếng lạch xạch, há miệng thở |
| Mông và đuôi | Khô, sạch | Ướt, bết phân, có mùi hôi; đây là dấu hiệu cần đặc biệt chú ý |
| Bụng | Cân với thân | Phình căng bất thường, có cục |
| Dáng đi | Nhanh nhẹn, leo trèo vững | Lảo đảo, nghiêng đầu, đi vòng một phía |
Hamster Syria có tuyến mùi ở hai bên hông, trông như hai đốm sẫm màu ít lông, hamster lùn có tuyến mùi ở bụng. Đây là cấu tạo bình thường, đừng nhầm với vết trụi lông do bệnh. Với dấu hiệu mông ướt, ngay cả khi hamster vẫn chạy nhảy, cũng không nên chủ quan.
Tuổi khi đón: không nên quá nhỏ
Hamster con thường tách mẹ khi khoảng ba đến bốn tuần tuổi, nhưng tách được không có nghĩa là đã đủ vững để chịu một chuyến chuyển nhà. Nhiều người nuôi lâu năm khuyên đón hamster khi đã tự ăn uống thành thạo, thân hình chắc, thường từ khoảng năm đến tám tuần tuổi trở lên. Hamster quá nhỏ, chỉ lớn hơn ngón tay cái một chút, đôi tai còn mỏng, đi lại chưa vững, là hamster dễ gặp vấn đề tiêu hoá khi bị căng thẳng.
Người bán không phải lúc nào cũng biết chính xác ngày sinh. Bạn có thể hỏi hamster tách mẹ từ khi nào, đã ăn hạt trộn bao lâu, và nhìn kích thước so với các con cùng giống. Nếu được hẹn đón thêm một hai tuần cho con lớn hơn, đó thường là lựa chọn tốt hơn đón ngay.
Ở chiều ngược lại, hamster trưởng thành hoặc đã lớn tuổi từ người nuôi cũ vẫn là lựa chọn tốt. Con trưởng thành đã ổn định tính khí, bạn thấy rõ con đó có quen tay hay không. Chỉ cần nhớ thời gian còn lại bên bạn sẽ ngắn hơn.
Câu nên hỏi người đang giữ hamster
Câu trả lời rõ ràng, cởi mở là dấu hiệu tốt. Trả lời lảng tránh, không biết gì về con vật đang bán là lý do để cân nhắc.
- Hamster này là giống gì, đực hay cái, khoảng bao nhiêu tuần tuổi?
- Hamster đực và cái có ở chung lồng không, từ khi nào thì tách riêng?
- Hamster đang ăn loại thức ăn gì? Có thể xin một ít để trộn dần khi về nhà không?
- Mấy ngày gần đây hamster có tiêu chảy, bỏ ăn, hắt hơi không? Trong lồng có con nào bị như vậy không?
- Nếu về nhà vài ngày mà hamster có dấu hiệu ốm hoặc bỗng sinh con thì bên bán hỗ trợ thế nào?
- Hamster đã từng được cầm, làm quen chưa?
Câu hỏi về việc tách đực cái quan trọng hơn người mới nghĩ. Hamster có thời gian mang thai ngắn, khoảng hơn hai đến ba tuần tuỳ giống, nên một con cái từ lồng chung có thể sinh con ngay trong tháng đầu về nhà. Chuyên mục sinh sản có bài về cách xử lý lứa con ngoài ý muốn.
Nơi hamster đang sống nói lên điều gì
Lồng chật, nhiều con chen chúc. Dễ căng thẳng, dễ cắn nhau, khả năng lây bệnh tiêu hoá cao hơn. Hamster từ lồng như vậy càng cần quan sát kỹ trong hai tuần đầu.
Đực cái chung một lồng. Khả năng con cái đã mang thai là thật, kể cả khi còn nhỏ.
Lót ướt, mùi khai nồng. Vệ sinh kém kéo theo các vấn đề da và hô hấp; mùi amoniac nặng không tốt cho đường thở của thú nhỏ.
Chuồng sạch, tách đực cái, có chỗ trốn. Dấu hiệu nơi giữ hamster có quan tâm. Đây là điều đáng hỏi, đáng nhìn, hơn là nhìn màu lông đẹp hay tên gọi hấp dẫn.
Có con ốm trong cùng lồng. Nếu trong lồng có con tiêu chảy, mông ướt, các con khác có thể đã tiếp xúc. Nên chờ hoặc chọn nơi khác thay vì đón ngay.
Thức ăn và nước. Nhìn chén thức ăn và bình nước: hạt mốc, nước đục, bình cạn là dấu hiệu chăm sóc không đều. Hamster thiếu nước vài ngày trước khi đón sẽ yếu hơn khi chịu thêm chuyến chuyển nhà.
Nhờ người đang giữ hamster cho xem gần: làm thế nào cho an toàn
Sau khi quan sát từ xa, bạn có thể nhờ người đang giữ hamster bắt ra để xem kỹ. Người quen tay với con vật nên là người bắt, không phải bạn. Cách xem gần an toàn cho cả hamster lẫn người như sau.
- Ngồi xuống, đặt tay hoặc khăn mềm sát mặt bàn để nếu hamster nhảy thì chỉ rơi một đoạn ngắn.
- Hamster được xúc lên bằng hai bàn tay khum hoặc bằng một chiếc cốc, không túm gáy, không cầm đuôi.
- Nhìn mắt, mũi, tai trước khi hamster chạy; rồi nhìn vùng mông và đuôi khi hamster bò qua tay.
- Nhờ người giữ nhẹ nhàng để bạn nhìn răng cửa trong lúc hamster gặm hạt, không banh miệng.
- Thả hamster xuống, xem dáng đi và cách leo trở lại nhà trú.
Toàn bộ chỉ nên mất vài phút. Hamster bị cầm lâu, bị nhiều người chuyền tay sẽ hoảng, dễ cắn. Rửa tay trước và sau khi chạm vào hamster, nhất là khi xem nhiều lồng khác nhau trong cùng một chuyến, để không mang mầm bệnh từ lồng này sang lồng khác.
Tính khí lúc đón không phải tính cách cả đời
Nhiều người chọn con chạy lại gần tay, chê con chạy trốn. Thật ra phản ứng lúc đó phụ thuộc nhiều vào việc hamster vừa ngủ dậy hay đang đói, môi trường ồn hay yên, và việc con đó đã từng được cầm hay chưa. Một con chạy trốn trong cửa hàng ồn ào có thể trở nên rất dạn sau vài tuần làm quen đúng cách. Một con có vẻ hiền vì đang mệt, khi khoẻ lại có thể nhanh nhẹn và khó bắt hơn.
Điều nên để ý là những phản ứng quá mức kéo dài: liên tục kêu ré, lao vào cắn ngay khi tay đặt gần, hoặc ngược lại hoàn toàn bất động, không phản ứng gì. Phản ứng bất động có khi là dấu hiệu sức khoẻ hơn là tính hiền. Chuyện làm quen và thuần tay từng bước nằm ở chuyên mục hành vi và thuần hoá.
Giống cũng ảnh hưởng đến cách hamster phản ứng lúc đón. Hamster Syria thường chậm rãi hơn khi được cầm; Roborovski thì nhanh như chớp, gần như con nào cũng chạy trốn, đó là bản tính của giống chứ không phải dấu hiệu khó nuôi. Đừng lấy một lần gặp ngắn ngủi để đánh giá cả một con vật.
Sau khi đón: khám kiểm tra và hai tuần theo dõi
Nếu có điều kiện, đưa hamster đi khám kiểm tra tổng quát ở một nơi nhận khám thú nhỏ, thú ngoại lai trong những tuần đầu, khi hamster đã ổn định một chút sau chuyến chuyển nhà. Gọi điện hỏi trước nơi đó có nhận khám hamster không. Bác sĩ có thể kiểm tra những thứ bạn không tự thấy được như răng hàm, da dưới lớp lông, và cho bạn cân nặng chuẩn ban đầu.
Trong hai tuần đầu, cân hamster mỗi tuần, quan sát phân và vùng mông mỗi ngày qua lúc hamster ra ăn tối. Đưa đi khám sớm nếu thấy mông ướt, tiêu chảy, bỏ ăn uống khoảng một ngày, lờ đờ, thở khó, hoặc chảy dịch mắt mũi. Hamster non suy yếu rất nhanh khi bị mất nước, nên đừng chờ xem vài hôm có tự khỏi không. Trong lúc chờ đi khám, chỉ giữ hamster ấm vừa phải và yên tĩnh, không tự cho uống thuốc.
Nếu trong nhà đã có hamster khác, giữ con mới ở một chuồng riêng, tốt nhất ở phòng khác, trong khoảng hai tuần đầu. Rửa tay giữa lúc chăm con cũ và con mới, không dùng chung bể cát hay đồ gặm. Cách làm đơn giản này giúp con cũ tránh được những bệnh mà con mới có thể mang theo mà chưa lộ dấu hiệu.
Câu hỏi thường gặp
Hamster răng vàng có phải bị bệnh không?
Không. Răng cửa của hamster bình thường có màu vàng đến cam, đậm dần khi hamster trưởng thành. Răng trắng bệch, quá dài, lệch, gãy hoặc hai hàm không khớp nhau mới là điều cần hỏi bác sĩ thú y, vì răng lệch khiến hamster ăn khó và sụt cân.
Hamster có đốm đen hai bên hông là bị gì?
Ở hamster Syria, hai đốm sẫm màu ít lông ở hai bên hông thường là tuyến mùi, một cấu tạo bình thường, rõ hơn ở con đực trưởng thành. Nếu vùng đó sưng, chảy dịch, chảy máu hay hamster liếm gãi liên tục thì nên đưa đi khám.
Có nên đón hamster đang ốm vì thương không?
Nếu quyết định đón một con đang có dấu hiệu ốm, bạn cần sẵn sàng đưa đi bác sĩ thú y ngay trong ngày và chi trả cho việc chữa trị. Nhà đang có hamster khác thì phải cách ly riêng. Báo cho người đang giữ hamster biết để các con khác cũng được xem.
Làm sao biết hamster cái đón về có đang mang thai không?
Rất khó nhận ra bằng mắt trong những ngày đầu. Cách tốt nhất là hỏi rõ đực cái có ở chung không. Nếu có, hãy chuẩn bị tinh thần và đọc trước bài về lứa con ngoài ý muốn trong chuyên mục sinh sản.
Hamster mới về bị đuôi ướt có nguy hiểm không?
Vùng đuôi và mông ướt, bết, có mùi ở hamster non mới chuyển nhà là dấu hiệu cần đưa đến bác sĩ thú y sớm, trong ngày nếu được. Hamster non mất nước rất nhanh. Không tự cho uống thuốc người hay thuốc mua theo lời mách.
Nên đón hamster đực hay cái cho người mới?
Cả hai đều nuôi được. Hamster Syria cái có chu kỳ động dục vài ngày một lần, lúc đó có thể hơi khó chịu và có mùi; hamster đực Syria thường được nhiều người nuôi thấy hiền hơn. Khác biệt giữa các cá thể vẫn lớn hơn khác biệt đực cái.