Hamster ăn tạp nên cần một ít đạm động vật ngoài phần thức ăn khô. Các nguồn dùng được: trứng gà luộc chín kỹ không gia vị, thịt gà luộc không gia vị, sâu khô hoặc sâu sống dành cho vật nuôi, đậu phụ trắng không gia vị. Lượng tham khảo là một mẩu cỡ hạt đậu, hai đến ba lần mỗi tuần.
Đạm động vật không thay thế phần thức ăn khô dành cho hamster, vì phần khô chất lượng đã có đạm. Phần thêm này làm khẩu phần gần với tự nhiên hơn, hữu ích cho hamster con đang lớn, hamster mẹ đang nuôi con và hamster già. Bài này nói từng nguồn đạm, cách chế biến, cỡ mẩu, tần suất, những ai cần nhiều hơn và những thứ không bao giờ nên cho.
Vì sao hamster cần đạm động vật
Ngoài tự nhiên, hamster không chỉ ăn hạt. Chúng bắt côn trùng, ấu trùng và các loài không xương sống nhỏ khi gặp. Côn trùng là nguồn đạm và chất béo đậm đặc, xuất hiện nhiều vào những mùa nhất định. Cơ thể hamster vì vậy quen với một khẩu phần có cả thực vật lẫn đạm động vật, dù thực vật chiếm phần lớn.
Thức ăn khô dành cho hamster thường đã bổ sung đạm từ nhiều nguồn, có loại dùng cả côn trùng sấy hay bột cá. Nếu bao bạn dùng có đạm trong vùng tham khảo, phần đạm động vật thêm chỉ là phụ, không bắt buộc mỗi ngày. Nếu bạn dùng hỗn hợp hạt nhiều ngũ cốc, ít đạm, thì vài mẩu đạm mỗi tuần giúp cân bằng hơn.
Đạm thêm cũng có giá trị hành vi. Một con sâu khô đặt trong lớp lót cho hamster tự tìm, một mẩu trứng cho ăn từ tay trong quá trình làm quen, là cách tạo trải nghiệm tích cực mà không cần đồ ngọt. Nhiều người nuôi dùng sâu khô làm phần thưởng chính khi thuần tay hamster.
Các nguồn đạm dùng được và cách chuẩn bị
Tất cả đều phải không gia vị: không muối, không nước mắm, không dầu mỡ, không hành tỏi.
| Nguồn đạm | Chuẩn bị | Cỡ mẩu tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Trứng gà | Luộc chín kỹ, để nguội, cắt nhỏ; lòng trắng hoặc cả trứng | Cỡ hạt đậu với Syria, nhỏ hơn với hamster lùn | Không cho trứng sống, trứng lòng đào, trứng chiên dầu |
| Thịt gà, ức gà | Luộc chín không gia vị, bỏ da, xé sợi nhỏ | Một sợi nhỏ cỡ hạt đậu | Không dùng thịt gà rán, gà quay, gà kho |
| Sâu khô (sâu bột sấy) | Dùng loại dành cho vật nuôi, không tẩm | Một đến hai con với Syria, một con với hamster lùn | Khá béo; không đổ cả nắm |
| Sâu sống dành cho vật nuôi | Mua ở nơi có nguồn rõ ràng, không bắt ngoài vườn | Một con | Có thể cắn vào má, môi hamster; nhiều người nuôi chỉ dùng sâu khô |
| Đậu phụ trắng | Loại thường, không chiên, không ướp; cắt mẩu nhỏ | Cỡ hạt đậu | Nguồn đạm thực vật thay thế, không phải đạm động vật |
| Cá luộc không gia vị | Bỏ xương kỹ | Rất nhỏ | Ít dùng; dễ có mùi khi giấu trong ổ |
Côn trùng bắt ngoài vườn, ngoài đường không dùng vì có thể đã dính thuốc diệt côn trùng hoặc mang ký sinh trùng. Dế, gián, kiến trong nhà càng không.
Lượng và tần suất: tại sao ít lại tốt
Một hamster Syria trưởng thành chỉ nặng khoảng hơn một trăm gram. Một mẩu trứng cỡ hạt đậu với nó tương đương một phần ăn đáng kể nếu quy đổi theo cơ thể người. Vì vậy cỡ mẩu nhỏ là chủ ý, không phải keo kiệt. Với hamster lùn nặng vài chục gram, mẩu còn nhỏ hơn nữa.
Tần suất hai đến ba lần mỗi tuần là mức nhiều người nuôi áp dụng cho hamster trưởng thành khoẻ mạnh. Cho đạm động vật mỗi ngày với lượng lớn, nhất là sâu khô nhiều béo, có thể làm hamster tăng cân và ít hứng thú với phần thức ăn khô chính. Bạn có thể xoay vòng: một hôm trứng, một hôm sâu khô, một hôm thịt gà.
Nếu bạn không chắc hamster đã nhận đủ đạm, hãy nhìn vào phần thức ăn khô trước. Thức ăn khô đủ đạm, hamster giữ cân, lông mượt, hoạt bát thì không cần tăng thêm đạm động vật. Cân nặng tụt dần, lông xơ xác không phải lúc nhồi thêm trứng, mà là lúc đưa đi khám.
Ai cần đạm nhiều hơn, ai cần ít hơn
Hamster con đang lớn. Sau khi cai sữa, hamster con lớn rất nhanh. Phần đạm thêm có thể đều hơn, ba bốn lần mỗi tuần với mẩu nhỏ, kèm thức ăn khô hạt nhỏ đủ đạm.
Hamster mẹ đang mang thai hoặc nuôi con. Trong trường hợp lỡ mang thai ngoài ý muốn, hamster mẹ cần nhiều năng lượng và đạm hơn. Trứng luộc, sâu khô có thể đặt gần ổ mà không làm phiền ổ. Chi tiết chăm hamster mẹ thuộc danh mục sinh sản; ở đây chỉ lưu ý rằng đạm thêm là một phần của việc chăm sóc này.
Hamster già. Hamster già có thể sụt cơ, ăn ít. Trứng chín mềm dễ ăn hơn hạt cứng. Nhưng sụt cân ở hamster già là việc cần thú y khám, không phải chỉ bù bằng đạm.
Hamster thừa cân, ít vận động. Giảm sâu khô vì nhiều béo, ưu tiên lòng trắng trứng và thịt gà nạc, đồng thời xem lại phần hạt béo trong khẩu phần.
Hamster đang điều trị bệnh. Theo đúng hướng dẫn của bác sĩ thú y về ăn uống; không tự thêm bớt đạm khi bác sĩ đã dặn chế độ riêng.
Đồ đạm không bao giờ nên cho
Nhiều loại thực phẩm giàu đạm trong bếp của người không hợp với hamster. Danh sách tránh:
- Thịt, trứng, cá sống hoặc tái: nguy cơ vi khuẩn.
- Thịt đã tẩm ướp, kho, rang, chiên, quay; xúc xích, chả lụa, thịt nguội, chà bông: nhiều muối, gia vị, chất bảo quản.
- Thịt mỡ, da gà, da heo: quá béo.
- Xương, đặc biệt xương gà dễ vỡ thành mảnh sắc.
- Phô mai, sữa chua có đường, sữa: không cần thiết, dễ rối tiêu hoá.
- Thức ăn hạt và pate của chó mèo: làm cho loài khác.
- Côn trùng bắt ngoài tự nhiên hoặc trong nhà.
- Tôm cua, hải sản đã chế biến, đồ hộp.
Quy tắc dễ nhớ: nếu món đó đã qua tay nêm nếm cho người ăn, nó không còn dành cho hamster.
Những thứ trong danh sách trên thường đến với hamster qua đường "chia phần": một mẩu chả từ đĩa cơm, một miếng gà rán trẻ con cầm đưa. Trong nhà có trẻ hoặc có người hay cho vật nuôi ăn đồ thừa, nên chuẩn bị riêng một hộp nhỏ trứng luộc cắt sẵn hoặc vài con sâu khô gần chuồng, để mọi người muốn cho hamster ăn đều có thứ đúng mà dùng.
Dùng đạm làm phần thưởng khi làm quen hamster
Trong quá trình làm quen và thuần tay, phần thưởng giúp hamster liên kết bàn tay người với điều dễ chịu. Sâu khô và mẩu trứng là lựa chọn tốt hơn trái cây hay bánh ngọt, vì hamster rất thích mà không nạp nhiều đường. Cách thuần tay từng bước thuộc danh mục hành vi; ở đây chỉ bàn chuyện tính phần thưởng vào khẩu phần.
Phần thưởng cộng dồn rất nhanh. Năm lần thưởng mỗi buổi, mỗi lần một con sâu khô, là năm con sâu một tối, nhiều hơn hẳn mức tham khảo hai đến ba lần mỗi tuần. Cách xử lý là bẻ sâu thành mẩu nhỏ, mỗi lần thưởng chỉ một mẩu, và trừ đi phần đạm định cho hôm đó. Những ngày tập nhiều thì không cho thêm đạm vào bữa tối.
Bạn cũng có thể dùng chính phần thức ăn khô hằng ngày làm phần thưởng: đặt một vài hạt trên lòng bàn tay thay vì vào chén. Hamster vẫn được thưởng mà tổng khẩu phần không đổi. Cách này hợp với hamster lùn, vốn nhỏ nên rất dễ dư năng lượng nếu thưởng bằng đồ béo.
Cho đạm sao cho không thành mùi hôi trong ổ
Hamster sẽ nhét mẩu trứng, mẩu thịt vào má rồi mang về kho. Đạm động vật hỏng nhanh hơn rau và có mùi khó chịu hơn. Cách làm:
- Cho vào buổi tối, lúc hamster đang thức, để nó có khả năng ăn ngay.
- Cho từ tay hoặc đặt trên một đĩa nhỏ, không thả vào giữa lớp lót.
- Cho mẩu đủ nhỏ để hamster ăn hết tại chỗ. Nếu thấy hamster nhét vào má và chạy đi, lần sau cắt nhỏ hơn.
- Ghi nhớ ngày đã cho trứng hay thịt.
- Sáng hôm sau hoặc trong vòng một ngày, lật nhẹ mép kho để tìm và nhặt mẩu đạm còn sót, không phá cả ổ.
- Sâu khô ít hỏng hơn trứng, thịt, nên khi bạn biết mình khó soát kho, ưu tiên sâu khô.
Mùa nóng ẩm, khoảng thời gian an toàn càng ngắn. Mẩu trứng để lâu trong ổ là một nguồn mùi chua hay gặp trong chuồng hamster.
Dấu hiệu khẩu phần đang có vấn đề và khi nào đưa đi thú y
Phần đạm thêm thường không gây chuyện nếu cho đúng lượng. Tuy vậy, bạn nên để ý những thay đổi sau khi thêm một nguồn đạm mới: phân nhão hoặc có mùi lạ, hamster bỏ phần khô, tăng cân nhanh. Khi đó giảm hoặc ngừng nguồn đó, quay về phần khô quen thuộc.
Những dấu hiệu không liên quan đến chuyện chỉnh đạm mà cần bác sĩ thú y khám: hamster sụt cân liên tục qua nhiều tuần, lông rụng thành mảng, lở loét, ăn được nhưng không nhai, túi má phồng không xẹp, tiêu chảy kéo dài, vùng đuôi ướt. Hãy tìm cơ sở thú y có nhận khám thú nhỏ hoặc thú ngoại lai, gọi hỏi trước, và mang theo ghi chép về khẩu phần.
Không tự mua bột đạm, sữa bột hay các loại bổ sung để tăng cân cho hamster gầy. Gầy là triệu chứng, cần tìm nguyên nhân trước. Đạm từ trứng, thịt gà, sâu khô là thực phẩm bình thường, còn mọi thứ ngoài đó cần ý kiến bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Hamster ăn lòng đỏ trứng được không?
Được, trứng luộc chín kỹ có thể cho cả lòng trắng lẫn lòng đỏ, với mẩu nhỏ. Lòng đỏ béo hơn, nên với hamster thừa cân, ưu tiên lòng trắng. Không cho lòng đỏ sống hay lòng đào.
Sâu khô mua ở đâu thì an toàn?
Không có câu trả lời theo tên cửa hàng, nhưng nên chọn loại đóng gói dành cho vật nuôi, có thông tin nguồn gốc, không tẩm gia vị hay màu, còn hạn và không có mùi ôi. Sâu bắt ngoài vườn thì không dùng.
Hamster có ăn được tôm, cá không?
Cá luộc kỹ không gia vị, bỏ hết xương có thể cho rất ít, nhưng ít khi cần. Tôm, cua và hải sản chế biến không nên cho. Trứng, thịt gà, sâu khô là những nguồn đơn giản và dễ kiểm soát hơn.
Cho hamster ăn sâu sống có bị cắn không?
Một số loại sâu sống có thể cắn vào môi hoặc má hamster. Nhiều người nuôi chọn sâu khô cho an toàn. Nếu dùng sâu sống, chọn loại dành cho vật nuôi, quan sát khi hamster ăn và không thả nhiều con vào chuồng cùng lúc.
Hamster ăn chay hoàn toàn được không?
Hamster có thể nhận đủ đạm từ thức ăn khô chất lượng và đậu phụ, nhưng nó là loài ăn tạp chứ không ăn chay. Nếu bạn muốn hạn chế đạm động vật, hãy chọn thức ăn khô có mức đạm phù hợp và theo dõi cân nặng, lông, mức hoạt động.
Mấy giờ cho hamster ăn đạm là hợp lý?
Buổi tối khi hamster vừa thức là thời điểm phù hợp, cùng lúc với phần thức ăn chính. Hamster ăn ngay thì bạn dễ biết nó có thích không và ít phải dọn đồ hỏng trong ổ.