Thức ăn khô của hamster cần được cất trong hộp kín, ở nơi khô, mát, tránh nắng; mua lượng đủ dùng trong vài tuần đến một hai tháng; và kiểm tra mùi, màu, côn trùng mỗi lần lấy ra. Ở khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, đặc biệt mùa nồm ở miền Bắc và mùa mưa ở miền Nam, hạt có thể mốc, mọt hoặc ôi dầu nhanh hơn nhiều so với hạn in trên bao.
Thức ăn hỏng không chỉ khiến hamster bỏ ăn. Hạt và ngũ cốc mốc có thể chứa độc tố nấm mốc không nhìn thấy, còn hạt béo ôi dầu mất chất và có thể gây rối tiêu hoá. Bài này hướng dẫn chọn lượng mua, hộp đựng, chỗ cất, cách chia phần, cách xử lý thức ăn còn trong chuồng, và những dấu hiệu phải bỏ đi.
Vì sao thức ăn hamster hỏng nhanh ở Việt Nam
Hạt và ngũ cốc là môi trường lý tưởng cho nấm mốc khi gặp độ ẩm cao. Mùa nồm, độ ẩm không khí ở miền Bắc có thể gần bão hoà nhiều ngày liền, tường nhà đổ mồ hôi, đồ khô tự nhiên mềm đi. Một túi hạt mở miệng để trên kệ trong thời gian đó hút ẩm rất nhanh. Ở miền Nam và miền Trung, mùa mưa kéo dài cũng có hiệu ứng tương tự, cộng thêm nhiệt độ cao.
Hạt béo như hướng dương, đậu phộng, hạt lanh chứa nhiều dầu. Dầu gặp oxy, nhiệt và ánh sáng sẽ bị oxy hoá, tạo mùi ôi khét. Nhiệt độ phòng trên 30 độ, ánh nắng chiếu qua cửa sổ vào túi thức ăn làm quá trình này nhanh hơn.
Côn trùng hại kho như mọt, bướm ngũ cốc có thể đã có trứng trong nguyên liệu từ trước và nở ra khi gặp điều kiện ấm. Thức ăn chiết lẻ từ bao lớn, đã mở lâu ở cửa hàng, có nguy cơ cao hơn. Tất cả lý do trên khiến hạn sử dụng in trên bao, vốn tính cho bao còn nguyên và điều kiện bảo quản tiêu chuẩn, không còn nhiều ý nghĩa sau khi bạn mở bao ở nhà.
Mua bao nhiêu là vừa
Nguyên tắc là mua lượng hamster dùng hết trong khoảng một đến hai tháng sau khi mở. Với ví dụ giả định một hamster Syria ăn khoảng một thìa canh mỗi ngày, tức chừng mười mấy gram, một tháng dùng chừng vài trăm gram. Một bao một ký có thể kéo dài hơn hai tháng, trong khi một hamster Roborovski có khi dùng nửa năm chưa hết.
Bao lớn thường rẻ hơn tính theo ký, nhưng phần tiết kiệm đó mất đi nếu bạn phải bỏ nửa bao vì mốc hay mọt. Nếu muốn mua bao lớn, bạn có thể chia ngay khi mở: một phần nhỏ dùng hằng ngày, phần còn lại đóng kín từng túi nhỏ, ép bớt không khí, cất ở chỗ mát nhất trong nhà. Mỗi lần chỉ mở một túi nhỏ.
Với thức ăn chiết lẻ, hãy hỏi người bán bao gốc mở từ lúc nào và cất ra sao, kiểm tra mùi ngay khi nhận. Mua lần đầu một lượng ít để thử, nếu hamster ăn tốt và thức ăn không có dấu hiệu hỏng mới mua lượng lớn hơn ở lần sau.
Hộp đựng: loại nào dùng được
Bao gốc có khoá kéo thường không đủ kín sau nhiều lần mở. Chuyển thức ăn sang hộp riêng giúp giữ khô hơn.
| Loại hộp | Ưu điểm | Nhược điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lọ thuỷ tinh nắp kín có gioăng | Kín, không ám mùi, dễ nhìn bên trong | Nặng, dễ vỡ | Để trong tủ tối vì thuỷ tinh trong cho ánh sáng lọt vào |
| Hộp nhựa thực phẩm nắp kín | Nhẹ, rẻ, kín nếu nắp có gioăng | Lâu ngày có thể ám mùi dầu | Rửa sạch, lau khô hoàn toàn trước khi đổ đợt mới |
| Túi zip dày, ép hết không khí | Gọn, chia phần dễ | Dễ thủng, chuột nhắt trong nhà có thể cắn | Đặt trong hộp cứng nếu nhà có chuột hoặc kiến |
| Hộp kim loại nắp kín | Chắc, tối, chống côn trùng tốt | Dễ gỉ nếu ẩm | Không để chỗ ẩm ướt |
Có thể bỏ thêm gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm vào hộp, đặt riêng trong túi vải nhỏ để hamster không bao giờ tiếp xúc. Không bỏ gói hút ẩm vào chén hay chuồng.
Không đổ thức ăn mới chồng lên thức ăn cũ trong hộp. Dùng hết đợt cũ, rửa và lau khô hộp, rồi mới đổ đợt mới. Nếu không, phần cũ dưới đáy sẽ nằm mãi ở đó.
Chỗ cất thức ăn trong nhà
Chỗ cất quan trọng không kém hộp đựng. Gợi ý chọn chỗ:
- Nơi khô ráo, thoáng, không sát tường ngoài hay tường hay thấm ẩm.
- Tránh nắng trực tiếp, tránh gần bếp nấu, tủ lạnh phía sau nóng, cửa sổ hướng tây.
- Không đặt dưới gầm bồn rửa, trong nhà tắm, trên sàn nhà mùa nồm.
- Xa chất tẩy rửa, thuốc diệt côn trùng, xăng dầu; hạt có thể hấp thụ mùi.
- Ngoài tầm với của trẻ nhỏ nếu trẻ có thói quen "cho hamster ăn thêm".
- Nếu phòng có điều hoà chạy thường xuyên, phòng đó thường khô hơn và là chỗ cất tốt.
Nhiều người hỏi có nên cất thức ăn hamster trong tủ lạnh không. Ngăn mát có thể giữ hạt lâu ôi hơn, nhưng mỗi lần lấy ra, hơi nước có thể đọng trên hạt lạnh. Nếu dùng tủ lạnh, hãy chia sẵn phần dùng trong vài ngày, để phần đó về nhiệt độ phòng trong hộp kín rồi mới mở.
Một số người nuôi cho bao thức ăn mới vào ngăn đá một hai ngày trước khi dùng, với mục đích diệt trứng côn trùng có sẵn. Nếu làm vậy, để thức ăn về nhiệt độ phòng trong túi kín cho hết hơi lạnh rồi mới mở, tránh đọng nước.
Kiểm tra trước mỗi lần cho ăn
Mỗi lần múc thức ăn ra, mất chưa đến nửa phút để kiểm tra:
- Ngửi: mùi ngũ cốc khô, thơm nhẹ là bình thường; mùi ôi dầu, khét, chua, ẩm mốc là dấu hiệu bỏ.
- Nhìn: hạt có dính chùm, có đốm xanh, trắng, đen, có lớp bụi mịn bất thường không.
- Tìm côn trùng: mọt nhỏ, sâu non, sợi tơ mảnh kết các hạt lại.
- Sờ: hạt mềm, ẩm, dẻo là đã hút ẩm.
- Nếu một phần hộp có dấu hiệu hỏng, bỏ cả hộp, không nhặt phần trông còn tốt.
- Ghi ngày mở bao trên hộp để biết thức ăn đã mở bao lâu.
Độc tố nấm mốc không bị phá huỷ bởi việc phơi nắng hay sấy lại. Phơi khô thức ăn đã mốc rồi cho hamster ăn tiếp là một mẹo nên bỏ.
Hamster thường là "người kiểm tra" đầu tiên: khi nó bỗng bỏ một loại hạt vốn thích, hoặc chén thức ăn mới mở nằm nguyên, hãy ngửi lại hộp. Phản ứng đó không thay được việc bạn tự kiểm tra, nhưng là tín hiệu đáng để ý.
Đi vắng, về quê dịp Tết: để thức ăn sao cho không hỏng
Dịp Tết hay kỳ nghỉ dài, nhiều người nuôi ở thành phố về quê vài ngày đến cả tuần. Nếu mang hamster theo, hãy chia sẵn thức ăn khô vào một hộp nhỏ kín đủ dùng cả chuyến cộng vài ngày dự phòng, không mang theo cả bao đã mở. Chuyến xe nóng, ẩm, hộp bị mở đóng nhiều lần là điều kiện thuận lợi cho thức ăn hỏng.
Nếu nhờ người đến trông, hãy chia khẩu phần theo từng ngày vào các túi nhỏ ghi ngày, cất trong hộp cứng. Người trông chỉ cần đổ đúng một túi mỗi tối, không phải đoán lượng, không mở bao lớn. Rau và đạm thì nên đơn giản: vài túi rau đã rửa ráo trong tủ lạnh dùng trong hai ba ngày đầu, sau đó chỉ cần thức ăn khô và nước.
Khi về nhà, việc đầu tiên là soát chuồng: chén, kho trong ổ, góc gần bình nước. Thức ăn trong chuồng sau một tuần nồm ẩm hoặc nắng nóng có thể đã hỏng dù hộp đựng vẫn tốt. Thay phần nghi ngờ, kiểm tra hộp thức ăn chính, rồi mới quay lại nhịp cho ăn bình thường.
Thức ăn trong chuồng và trong kho cũng cần để ý
Bảo quản không dừng ở hộp đựng. Thức ăn trong chén và trong kho của hamster nằm ở nhiệt độ, độ ẩm của phòng, gần nguồn nước, gần chỗ đi vệ sinh. Mùa nồm hoặc khi bình nước rò rỉ, kho trong ổ có thể ẩm và mốc sau vài ngày.
Khi soát kho để nhặt đồ tươi, bạn cũng nên ngửi và nhìn phần hạt khô. Hạt dính nhau, có mùi chua, có lớp trắng mỏng là cần bỏ. Thay bằng một nhúm hạt mới, khô, đặt đúng chỗ đó để hamster không mất kho đột ngột.
Chén đặt sát bình nước hay chỗ hamster đi vệ sinh dễ bị ướt. Dời chén lên chỗ khô, nền cứng. Mùa nồm, chỉ cho lượng thức ăn khô vừa đủ một hai ngày vào chén, không đổ dồn. Nếu nhà bạn ẩm kéo dài, một chiếc máy hút ẩm hoặc chế độ khô của điều hoà trong phòng đặt chuồng giúp cả thức ăn lẫn lót chuồng khô hơn.
Khi hamster đã ăn phải thức ăn nghi hỏng
Nếu phát hiện thức ăn mốc hoặc ôi sau khi hamster đã ăn một thời gian, đừng hoảng. Bỏ ngay toàn bộ thức ăn nghi ngờ trong hộp, chén và kho, thay bằng thức ăn mới chắc chắn tốt. Nếu thay bằng loại khác hẳn, nhớ rằng đổi đột ngột cũng có thể làm phân nhão, nên chọn loại gần giống nhất có thể.
Theo dõi hamster trong vài ngày tiếp theo: ăn uống, phân, mức hoạt động, cân nặng. Bỏ ăn, phân lỏng, vùng đuôi ướt, lờ đờ, sụt cân là lý do đưa đến bác sĩ thú y, ưu tiên nơi nhận khám thú nhỏ hoặc thú ngoại lai, gọi trước. Mang theo một ít thức ăn nghi hỏng trong túi kín và ảnh bao bì để bác sĩ biết hamster đã ăn gì.
Không tự cho hamster uống thuốc tiêu hoá, men vi sinh hay thuốc của người. Những thứ đó có thể không phù hợp với cơ thể hamster và che mất dấu hiệu bác sĩ cần thấy.
Câu hỏi thường gặp
Thức ăn hamster để được bao lâu sau khi mở bao?
Không có con số chung cho mọi loại, nhưng nhiều người nuôi cố gắng dùng hết trong khoảng một đến hai tháng, và ngắn hơn trong mùa nồm hoặc mùa mưa. Kiểm tra mùi, màu, côn trùng mỗi lần lấy là cách đáng tin hơn đếm ngày.
Thấy vài con mọt trong hộp thức ăn có cần bỏ hết không?
Nên bỏ. Mọt thường đi kèm trứng và ấu trùng mà mắt thường không thấy hết, và hạt có mọt thường đã bị ăn rỗng, giảm chất. Sau khi bỏ, rửa và lau khô hộp, kiểm tra các hộp ngũ cốc khác trong bếp.
Có nên phơi nắng thức ăn hamster cho khô không?
Phơi nắng làm hạt béo ôi nhanh hơn và không loại được độc tố nấm mốc nếu hạt đã mốc. Với thức ăn chỉ hơi ẩm mà chưa có dấu hiệu mốc, tốt hơn là dùng nhanh hoặc bỏ, và cải thiện cách cất cho đợt sau.
Rau và đồ tươi cho hamster bảo quản thế nào?
Rau rửa sạch để ráo, cất ngăn mát tủ lạnh trong hộp kín, dùng trong một hai ngày. Trứng luộc cắt sẵn cất tủ lạnh, dùng trong ngày hôm sau. Đồ tươi để ngoài nhiệt độ phòng mùa hè chỉ nên dùng trong vài giờ.
Thức ăn hamster bị kiến bò vào thì sao?
Kiến vào hộp thường do nắp không kín. Bỏ phần bị kiến bò vào nếu có lẫn xác, trứng kiến hay mùi lạ; phần còn lại, nếu chỉ vài con ngoài miệng hộp, có thể giữ sau khi kiểm tra. Đổi sang hộp kín hơn và không dùng thuốc diệt kiến gần chỗ cất thức ăn hay gần chuồng.
Có nên mua nhiều loại thức ăn để đổi vị cho hamster không?
Không cần. Nhiều bao mở cùng lúc thì bao nào cũng lâu hết, dễ hỏng. Một loại thức ăn khô làm nền, cộng rau tươi và chút đạm đã đủ đa dạng. Nếu muốn kết hợp viên và hạt, chọn hai loại và mua lượng nhỏ.