Trước ngày đón hamster, cần có sẵn: một chuồng sàn rộng (nhiều tổ chức phúc lợi khuyến nghị khoảng 100 × 50 cm trở lên), lượng lót đủ để phủ dày 15–25 cm, bánh xe mặt kín đúng cỡ theo giống, một nhà trú nhiều ngăn và vài chỗ trốn phụ, bể cát tắm, chén gốm, bình hoặc chén nước, thức ăn hạt trộn, đồ gặm và một hộp vận chuyển có lỗ thoáng. Chuồng nên được dựng xong một đến hai ngày trước, để lúc hamster về chỉ việc thả vào.
Bài này đưa ra danh sách theo thứ tự ưu tiên, cách tính lượng lót bằng phép nhân đơn giản, những món hay được bán kèm nhưng nên bỏ qua, và cách sắp xếp chuồng cho ngày đầu. Mục tiêu là mua một lần cho đúng, khỏi phải thay đi thay lại khi phát hiện chuồng chật hay bánh xe nhỏ.
Vì sao phải chuẩn bị đủ trước khi đón
Ngày chuyển về nhà mới là ngày căng thẳng nhất trong đời một con hamster: đổi mùi, đổi tiếng động, đổi ánh sáng, thêm một chuyến đi trong hộp kín. Nếu sau đó vài hôm người nuôi lại thay chuồng to hơn, thay bánh xe, bới hết lót để sắp xếp lại, hamster phải làm quen lại từ đầu. Mỗi lần như vậy là thêm một đợt căng thẳng, và căng thẳng kéo dài ở hamster non có liên quan đến các vấn đề tiêu hoá như tiêu chảy, đuôi ướt.
Có một lý do thực tế nữa: các món bán kèm theo combo thường không đúng cỡ. Người mới mua combo cho tiện, vài tuần sau mới đọc được rằng bánh xe nhỏ làm cong lưng, chuồng tầng quá chật, rồi lại mua lần hai. Tổng chi phí cuối cùng thường cao hơn mua đúng từ đầu. Dành một buổi đo đạc, đọc kỹ danh sách dưới đây trước khi đón sẽ tiết kiệm cả tiền lẫn sức khoẻ cho hamster.
Trước khi mua bất cứ món nào, nên quyết định giống hamster định nuôi, vì cỡ bánh xe và độ hẹp của khe hở phụ thuộc vào giống. Hamster Syria trưởng thành cần bánh xe lớn và lối vào nhà trú rộng; hamster lùn, nhất là Roborovski, lách được qua khe rất nhỏ nên lồng song phải dày hơn. Nếu còn phân vân giữa các giống, chuyên mục các giống hamster có bài giúp chọn giống theo chỗ ở và thời gian của bạn.
Danh sách bắt buộc và tiêu chí chọn từng món
Bảng dưới xếp theo thứ tự ưu tiên. Cột tiêu chí là thứ để bạn tự kiểm bằng thước dây hoặc bằng mắt khi chọn, không phụ thuộc vào nhãn hàng nào.
| Món | Tiêu chí tự kiểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Chuồng | Sàn liền một mặt bằng, khoảng 100 × 50 cm trở lên; thành cao đủ giữ lót dày; thông gió tốt | Thùng nhựa lớn khoét lỗ dán lưới, bể kính, chuồng gỗ mặt kính đều dùng được |
| Lót chuồng | Đủ phủ dày 15–25 cm ít nhất nửa chuồng | Giấy vụn không mực, giấy nén cho thú nhỏ, dăm gỗ đã xử lý cho thú nhỏ; tránh gỗ thông, tuyết tùng thô |
| Bánh xe | Mặt chạy kín; hamster chạy lưng thẳng; Syria khoảng 28–30 cm trở lên, hamster lùn khoảng 20 cm trở lên | Chọn lớn hơn một cỡ nếu phân vân |
| Nhà trú | Có nhiều ngăn hoặc nhiều lối, đủ chỗ cho hamster trưởng thành quay người, không sơn | Gỗ hoặc gốm; thêm hộp bìa, ống bìa làm chỗ trốn phụ |
| Bể cát tắm | Đủ rộng để hamster nằm lăn; cát cho hamster hoặc cát mịn không bụi | Không dùng cát mèo vón cục, cát có mùi thơm |
| Chén ăn | Gốm hoặc sứ nặng, nông, không lật | Có thể rải bớt hạt xuống lót cho hamster tìm |
| Nước uống | Bình có vòi bi chảy đều hoặc chén nước nông, nặng | Kiểm vòi bình mỗi ngày xem có tắc không |
| Thức ăn | Hạt trộn hoặc viên cho hamster, thành phần đa dạng | Đổi loại thì đổi từ từ trong khoảng một tuần |
| Đồ gặm | Gỗ an toàn chưa sơn, cành cây ăn quả đã rửa phơi khô | Bìa giấy sạch cũng là đồ gặm tốt |
| Hộp vận chuyển | Có lỗ thoáng, nắp chắc, đủ nhỏ để hamster không lăn lóc | Lót sẵn một nắm lót và ít hạt |
Tính lượng lót: phép nhân đơn giản
Lót chuồng là khoản tốn nhất và hay bị mua thiếu nhất. Tính trước bằng thể tích sẽ biết chính xác cần bao nhiêu lít.
- Đo chiều dài và chiều rộng sàn chuồng theo cm. Ví dụ giả định: chuồng 100 × 50 cm.
- Chọn độ dày lót. Với hamster, khoảng 20 cm ở phần lớn chuồng là mức dễ đạt; một số người nuôi làm dày hơn ở một góc.
- Nhân ba con số: 100 × 50 × 20 = 100.000 cm³, tức khoảng 100 lít lót đã bung xốp.
- Xem trên bao bì lót ghi bao nhiêu lít sau khi bung (một số loại ghi thể tích nén và thể tích bung khác nhau). Chia 100 lít cho số đó là ra số bao cần cho lần đầu.
- Dự trù thêm khoảng một phần năm đến một phần ba lượng ban đầu cho mỗi lần thay một phần lót trong tháng đầu, vì người mới thường thay nhiều hơn khi chưa quen nhịp.
Nếu chưa đủ lót ngay, có thể làm dày một nửa chuồng phía đặt nhà trú trước, nửa còn lại mỏng hơn, rồi bổ sung dần. Điều không nên làm là trải mỏng đều cả chuồng vì hamster sẽ không đào được hang nào.
Những món nên có thêm khi điều kiện cho phép
Không bắt buộc ngay ngày đầu, nhưng giúp chuồng thú vị hơn và hamster đỡ gặm song, chạy vòng lặp lại vì buồn chán.
- Cỏ khô sạch để hamster kéo làm ổ và nhai.
- Ống bìa giấy, hộp giấy không in mực màu, khay giấy trứng để hamster xé, chui, giấu thức ăn.
- Một khu đào riêng: thùng nhỏ chứa lót trộn cỏ khô hoặc đất sạch đã nung, dành cho hamster thích đào.
- Vài tấm gỗ hoặc bục thấp để tạo độ cao vừa phải; không làm tầng cao, hamster dễ rơi.
- Cân nhà bếp có chia gram để cân hàng tuần, cùng một cuốn sổ nhỏ ghi cân nặng.
- Nhiệt kế phòng đặt cạnh chuồng, rất hữu ích vào mùa nóng và những đợt rét.
- Một khu quây thấp trên sàn để hamster chơi ngoài chuồng có người trông.
Những món này rẻ hoặc tự làm được từ đồ sẵn trong nhà, nhưng tác động lên hành vi của hamster rõ hơn nhiều so với các món đồ chơi nhựa màu sắc. Một con hamster có chỗ đào, có giấy để xé, có hạt rải để tìm thường ít gặm song chuồng và ít chạy vòng lặp lại hơn hẳn. Đồ chơi và cách làm giàu môi trường có bài riêng ở chuyên mục bánh xe, nhà trú và đồ chơi.
Những món bán kèm nên bỏ qua
Lồng mini nhiều tầng có ống nhựa. Diện tích sàn nhỏ, ống hẹp dễ kẹt hamster Syria trưởng thành, tầng cao dễ rơi, lót không giữ được độ dày.
Bánh xe nan hở hoặc đường kính nhỏ. Nan hở có thể kẹt chân gây gãy; bánh nhỏ buộc hamster cong lưng khi chạy hàng giờ mỗi đêm.
Bóng chạy. Bí khí, nóng, hamster không tự dừng được, va đập vào đồ đạc. Đây là món nhiều tổ chức phúc lợi khuyên không dùng.
Bông lót sợi tổng hợp. Sợi không tiêu hoá được, có thể quấn quanh chân và gây nghẹt khi hamster nhét vào túi má.
Đồ chơi nhựa mềm, gỗ sơn màu. Hamster gặm mọi thứ; nhựa mềm và lớp sơn không phải thứ nên vào bụng.
Cát mèo, mùn cưa thơm, bột tắm quá mịn. Cát mèo vón cục khi ướt; mùn cưa gỗ thông, tuyết tùng chưa xử lý có tinh dầu bay hơi; bột quá mịn bay bụi vào mắt mũi.
Thức ăn vặt nhiều màu, viên kẹo mật ong. Nhìn bắt mắt nhưng nhiều đường, phẩm màu, chất kết dính. Hamster lùn đặc biệt không nên ăn đồ ngọt thường xuyên. Một khẩu phần nền tốt cộng rau tươi đã đủ, không cần đồ ăn vặt chế biến.
Vòng cổ, dây dắt, quần áo cho hamster. Hamster không đi dạo theo dây được; vòng cổ có thể siết, mắc vào đồ đạc. Mặc quần áo khiến hamster nóng và hoảng.
Dựng chuồng một đến hai ngày trước khi đón
Dựng sớm giúp mùi nhựa, mùi gỗ mới bay bớt, và bạn có thời gian kiểm tra lại từng chi tiết khi chưa có hamster bên trong.
- Rửa chuồng mới bằng nước ấm, tráng kỹ, lau và phơi khô hoàn toàn.
- Đặt chuồng ở vị trí cố định: không nắng chiếu, không sát cửa sổ hay cửa ra vào gió lùa, không ngay dưới điều hoà, không sát nguồn ồn.
- Đổ lót dày ở phía sẽ đặt nhà trú, nén nhẹ để đường hầm không sập ngay.
- Vùi nhà trú một phần vào lót; thêm một hai chỗ trốn phụ ở phía khác chuồng.
- Gắn bánh xe chắc chắn trên nền phẳng, quay thử xem có cọ thành chuồng hay kêu không.
- Đặt bể cát ở góc xa ổ; đặt chén ăn và nước ở nơi khô, dễ với tay châm thêm.
- Rải một ít hạt vào lót quanh nhà trú để ngày đầu hamster có cái để tìm.
Kiểm tra nắp, khe hở, lỗ thông gió lần cuối. Hamster lùn chui lọt khe rất nhỏ, và hamster nào cũng giỏi đẩy nắp lỏng.
Hộp vận chuyển và đường về nhà
Hộp vận chuyển cho chuyến về nhà nên nhỏ vừa đủ, có nắp chắc và lỗ thoáng, lót sẵn một nắm lót và một ít hạt; có thể cho thêm một miếng dưa leo nhỏ thay nước trong chuyến đi ngắn. Không mang hamster về trong túi ni lông, hộp giấy mỏng hay ôm trong tay. Hộp giấy mỏng hamster có thể gặm thủng chỉ trong vài phút.
Trên đường đi, giữ hộp phẳng, che bớt ánh nắng, tránh để trong cốp xe hay chỗ hấp nóng. Đi xe máy giữa trưa hè ở miền Nam, miền Trung là rủi ro say nóng thật; nếu được, nên đón vào chiều mát hoặc tối. Về đến nhà, đặt cả hộp vào chuồng, mở nắp, để hamster tự bò ra thay vì dốc ngược hộp. Bài về bảy ngày đầu trong chuyên mục này nói tiếp phần sau khi hamster đã vào chuồng. Nếu đón từ người nuôi cũ, xin thêm một nắm lót cũ có mùi quen trộn vào chuồng mới; mùi quen giúp hamster đỡ hoảng trong đêm đầu.
Hộp vận chuyển nên giữ lại sau ngày đón, vì đó cũng là hộp dùng khi đưa hamster đi khám thú y hay khi cần dọn chuồng toàn bộ.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dùng lồng song mua sẵn thay thùng nhựa không?
Được, nếu sàn đủ rộng, khoảng cách song đủ hẹp để hamster không lách ra và phần đế đủ sâu để giữ lót dày. Lồng song thoáng hơn nhưng lót văng ra ngoài nhiều hơn, và hamster có thể gặm song nếu thiếu chỗ đào, thiếu việc làm.
Một bao lót dùng được bao lâu?
Tuỳ dung tích bao và kích thước chuồng. Cách đúng là tính thể tích chuồng nhân độ dày để biết lượng ban đầu, rồi theo dõi xem mỗi lần thay một phần lót bạn dùng bao nhiêu. Sau một hai tháng bạn sẽ có con số riêng cho chuồng của mình.
Có cần mua đá khoáng hay đá liếm cho hamster không?
Với khẩu phần hạt trộn hoặc viên cân đối, hamster thường không cần thêm đá khoáng. Đồ gặm bằng gỗ an toàn và bìa giấy đã đủ cho nhu cầu gặm. Nếu bác sĩ thú y có chỉ định riêng thì làm theo chỉ định.
Dùng giấy báo cũ làm lót được không?
Không nên. Mực in có thể dính vào lông, chân và vào miệng khi hamster gặm, giấy báo cũng không giữ mùi tốt. Giấy vụn không mực hoặc giấy nén dành cho thú nhỏ là lựa chọn an toàn hơn.
Nên mua bình nước hay chén nước?
Cả hai đều dùng được. Bình có vòi bi giữ nước sạch hơn nhưng có thể tắc, phải kiểm mỗi ngày. Chén nước nông giúp hamster uống tự nhiên hơn nhưng dễ dính lót, cần đặt chỗ cao ráo và thay thường xuyên. Nhiều người dùng cả hai trong tuần đầu.
Chuồng đặt trong phòng ngủ có được không?
Được nếu bạn ngủ được với tiếng bánh xe và tiếng gặm ban đêm. Nhiều người lúc đầu thấy ổn rồi sau đó phải chuyển chuồng ra phòng khác vì mất ngủ. Chọn bánh xe êm và đặt chuồng trên mặt phẳng chắc giúp giảm tiếng ồn đáng kể.