Đồ dùng trong chuồng hamster không cần rửa cùng một lúc. Chén ăn rửa vài ngày một lần, bình và chén nước rửa mỗi tuần hoặc khi có nhớt, bánh xe lau khi có nước tiểu và rửa kỹ mỗi tuần, bể cát xúc bẩn thường xuyên và thay toàn bộ khi cát vón, nhà trú chỉ rửa khi bẩn hoặc khi thay lót lớn. Rửa bằng nước ấm, xà phòng không mùi hoặc giấm pha loãng, xả kỹ và phơi khô hẳn.
Rửa mọi thứ cùng một ngày khiến hamster mất cùng lúc tất cả mùi quen, và tốn nhiều công của bạn. Chia theo từng món và giữ nhịp riêng giúp chuồng sạch đều mà hamster ít bị xáo trộn. Bài này đưa lịch rửa từng món, cách rửa theo chất liệu nhựa, sứ, gỗ, bìa, thứ không được dùng, cách phơi trong khí hậu nồm ẩm, và dấu hiệu nên thay mới.
Lịch rửa từng món
Nhịp dưới đây cho một chuồng nuôi một hamster, dọn góc vệ sinh đều. Điều chỉnh khi bạn thấy món nào bẩn nhanh hơn.
| Món | Hằng ngày | Hằng tuần | Khi nào thay mới |
|---|---|---|---|
| Chén ăn | Đổ vỏ hạt, vụn | Rửa nước ấm, lau khô | Mẻ, nứt, trầy sâu |
| Bình nước, chén nước | Thay nước, bấm thử vòi | Cọ rửa, kiểm tra gioăng | Vòi kẹt, rò, có cặn không rửa được |
| Bánh xe, đĩa chạy | Lau chỗ dính nước tiểu | Tháo rửa, kiểm tra ốc, khe hở | Kêu to, rung lắc, nứt, có khe kẹp chân |
| Bể cát tắm, khay vệ sinh | Xúc cát vón, bẩn | Thay toàn bộ cát, rửa khay | Khay trầy, ám mùi |
| Nhà trú nhựa, sứ | Không cần | Rửa khi bẩn hoặc khi thay lót lớn | Nứt, cạnh sắc |
| Nhà trú, đồ gỗ | Không cần | Cạo, lau khi bẩn | Thấm nước tiểu, mốc, mùi không hết |
| Ống bìa, hộp giấy | Không cần | Bỏ khi ướt, bẩn | Thay thường xuyên, rẻ và dễ làm |
Nếu chuồng có nhiều hơn một bánh xe hay nhiều nhà trú, hãy rửa luân phiên, mỗi tuần một món, để luôn còn đồ có mùi quen.
Lịch này đi cùng lịch dọn lót trong bài về cách vệ sinh chuồng. Nguyên tắc chung là không rửa nhà trú và thay lót ổ cùng một ngày, để hamster luôn còn một nơi có mùi quen.
Rửa theo chất liệu: nhựa, sứ, thuỷ tinh
Đồ nhựa cứng, sứ, thuỷ tinh là dễ rửa nhất. Dùng nước ấm, một chút xà phòng rửa chén không mùi, miếng bọt biển mềm. Với vết nước tiểu khô thành cặn trắng, ngâm trong giấm ăn pha loãng với nước khoảng vài phút rồi cọ. Xả nước thật nhiều lần cho đến khi không còn mùi xà phòng hay giấm. Lau khô hoặc phơi khô hẳn rồi mới đặt lại vào chuồng.
Tránh miếng cọ kim loại, bột cọ có hạt mài trên đồ nhựa. Chúng tạo vết xước, mà vết xước là chỗ vi khuẩn và mùi bám lại, càng rửa càng khó sạch. Đồ nhựa mềm, đồ nhựa đã có dấu răng gặm nhiều cần được xem xét thay thế, vì hamster có thể đang nuốt mảnh nhựa.
Bánh xe nhựa cần tháo rời nếu được, rửa cả mặt chạy, mặt sau và trục. Kiểm tra ốc vít, khe giữa mặt chạy và chân đế: lông, lót, nước tiểu khô hay kẹt ở đó. Sau khi lắp lại, quay thử để chắc bánh xe chạy êm, không rung lắc, không có khe hở có thể kẹp chân hamster. Cỡ bánh xe đúng theo giống thuộc danh mục bánh xe, nhà trú và đồ chơi.
Rửa đồ gỗ và đồ bìa
Gỗ thấm nước nên không ngâm và không rửa bằng xà phòng thường xuyên. Khi nhà trú gỗ, cầu gỗ bị bẩn, hãy cạo phần bẩn bằng dao cùn hoặc bàn chải cứng, lau bằng khăn hơi ẩm, có thể dùng giấm pha loãng cho chỗ có nước tiểu, rồi phơi khô hoàn toàn dưới nắng. Đồ gỗ chưa khô hẳn đặt lại vào chuồng sẽ mốc, nhất là mùa nồm.
Đồ gỗ thấm nước tiểu nhiều lần, có vệt đen, có mốc trắng xanh, hoặc vẫn có mùi khai sau khi đã lau và phơi, nên bỏ và thay mới. Một nhà trú gỗ không phải món đồ dùng mãi; với hamster hay đi vệ sinh trong nhà trú, đồ gỗ có thể chỉ dùng được vài tháng.
Đồ tre, đồ đan bằng cỏ, mây, xơ dừa cũng thuộc nhóm thấm nước. Cách chăm tương tự đồ gỗ: lau, phơi khô, thay khi mốc hoặc sợi bung ra. Sợi bung dài có thể quấn chân hamster, nên kiểm tra mỗi lần dọn.
Đồ bìa giấy như ống giấy vệ sinh, hộp giấy, đường hầm bìa thì không rửa. Khi ướt, bẩn hay bị gặm gần hết, bỏ đi và thay cái mới. Chỉ dùng bìa không in màu, không có lớp phủ bóng, không keo dán nhiều. Đây là loại đồ chơi rẻ nhất và an toàn nhất, nên bạn không cần tiếc.
Những thứ không dùng để rửa đồ của hamster
Đường hô hấp của hamster nhạy, và hamster liếm, gặm mọi thứ trong chuồng. Vì vậy tránh:
- Nước Javel, chất tẩy có clo, chất tẩy dạng bột.
- Nước lau sàn, nước lau kính, chất tẩy rửa đa năng có mùi thơm.
- Xịt khử mùi, nước hoa, tinh dầu, xịt diệt khuẩn dùng cho đồ dùng người.
- Cồn nồng độ cao dùng xịt trực tiếp rồi đặt lại vào chuồng ngay.
- Nước rửa chén có hương liệu đậm hoặc có chất kháng khuẩn mạnh.
- Thuốc diệt côn trùng, thuốc diệt ve rận tự mua xịt vào chuồng.
Nếu bác sĩ thú y yêu cầu khử trùng đồ dùng sau khi hamster bị bệnh, hãy hỏi rõ dùng chất gì, pha loãng thế nào, xả lại ra sao. Đó là trường hợp đặc biệt theo chỉ định, không phải việc làm hằng tuần.
Khi không chắc một chất tẩy có an toàn không, nước ấm, xà phòng không mùi, giấm pha loãng và ánh nắng là đủ cho gần như mọi việc trong chuồng hamster.
Phơi khô trong khí hậu nồm ẩm
Rửa sạch mà không khô hẳn thì chưa xong. Đồ ẩm đặt lại vào chuồng làm lót ẩm, sinh mốc và mùi. Ở miền Nam và miền Trung mùa khô, phơi nắng vài giờ là đủ cho phần lớn đồ dùng. Ánh nắng còn giúp làm giảm mùi trên đồ gỗ.
Mùa nồm miền Bắc là thử thách. Đồ phơi trong nhà có thể ẩm cả ngày. Khi đó, lau khô kỹ bằng khăn sạch, để ở phòng có điều hoà chạy chế độ khô hoặc máy hút ẩm, và chỉ rửa những món thật cần. Đồ gỗ trong mùa nồm nên hạn chế rửa nước, chỉ cạo và lau.
Vì việc phơi mất thời gian, nên có đồ dự phòng: một chén ăn, một bình nước, một khay cát thứ hai. Bạn thay đồ sạch vào chuồng ngay, rửa đồ bẩn và phơi thong thả, không phải để hamster thiếu nước hay thiếu chỗ trú trong lúc chờ.
Một buổi vệ sinh đồ dùng hằng tuần mẫu
Ví dụ cách sắp xếp một buổi tối cuối tuần, khoảng hai mươi phút, cho một chuồng nuôi một hamster:
- Chờ hamster thức, đang ở khu khác của chuồng hoặc trong hộp tạm có nước và chỗ trú.
- Lấy chén ăn, bình nước, đặt ngay đồ dự phòng sạch vào thay.
- Lau bánh xe tại chỗ; nếu tuần này đến lượt rửa kỹ, tháo ra và thay tạm đĩa chạy hoặc để hamster nghỉ chạy một buổi.
- Xúc và thay cát trong khay vệ sinh, rắc lại một nhúm cát cũ có mùi quen.
- Kiểm tra nhà trú: nếu khô sạch, để nguyên; nếu bẩn, lau hoặc thay, nhưng không đụng vào ổ bên trong cùng ngày.
- Rửa đồ đã lấy ra theo chất liệu, phơi khô.
- Kiểm tra lại: nước có chảy, mọi thứ đứng vững, không có đồ ẩm trong chuồng.
Sau buổi vệ sinh, quan sát hamster một lúc. Hamster đi tuần, đánh hơi, có khi kéo vật liệu làm ổ lại chỗ cũ là bình thường. Nếu hamster rất bồn chồn, lần sau giảm bớt số món thay trong một buổi.
Rửa ở đâu và giữ vệ sinh cho người
Đồ dùng của hamster nên được rửa ở chậu riêng hoặc bồn rửa trong nhà tắm, không rửa chung bồn với bát đĩa của người, không dùng chung miếng rửa chén. Gặm nhấm, kể cả hamster nuôi khoẻ mạnh, có thể mang vi khuẩn đường ruột như Salmonella trong phân mà không có biểu hiện gì. Đây không phải lý do để sợ hamster, chỉ là lý do để tách đồ dùng.
Sau khi rửa đồ và dọn chuồng, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. Lau lại chậu rửa. Nếu nhà có trẻ nhỏ phụ giúp, người lớn làm phần rửa đồ dính phân, nước tiểu và nhắc trẻ rửa tay sau khi chơi với hamster. Cách hướng dẫn trẻ chăm hamster an toàn thuộc danh mục trẻ em nuôi hamster.
Một bộ dụng cụ riêng gồm miếng rửa, bàn chải nhỏ, găng tay và một cái chậu giúp mọi việc gọn gàng, và bạn không phải đắn đo mỗi lần rửa.
Dấu hiệu đồ dùng nên thay chứ không rửa tiếp
Rửa đều không có nghĩa đồ dùng sống mãi. Một số dấu hiệu cho thấy đã đến lúc thay: đồ nhựa có vết gặm sâu, mảnh vỡ, cạnh sắc; bánh xe kêu to dù đã lau, rung lắc, mặt chạy nứt hoặc có khe hở; nhà trú gỗ đen, mốc, mùi khai không hết; khay vệ sinh nhựa ám mùi dù vừa rửa; bình nước có cặn trong cổ không rửa được, gioăng nứt.
Thay đồ dùng cũng là một thay đổi với hamster. Khi thay một món, hãy đặt món mới ở đúng vị trí món cũ, và nếu được, cọ nhẹ vài mẩu lót cũ lên món mới để có mùi quen. Không thay quá nhiều món trong một tuần.
Khi thay đồ, đó cũng là dịp xem lại món đó có thật sự hợp không: bánh xe có đủ cỡ để lưng hamster không cong khi chạy không, nhà trú có đủ rộng không, chén có đủ nặng không. Những tiêu chí chọn đồ dùng được bàn trong danh mục bánh xe, nhà trú và đồ chơi.
Câu hỏi thường gặp
Có dùng nước sôi để tráng đồ dùng của hamster được không?
Đồ sứ, thuỷ tinh chịu nhiệt có thể tráng nước sôi rồi để nguội, khô. Đồ nhựa thường có thể bị biến dạng hoặc nứt khi gặp nước sôi; dùng nước ấm. Đồ gỗ không nên ngâm hay dội nước sôi vì dễ nứt và lâu khô.
Rửa bằng giấm có để lại mùi làm hamster khó chịu không?
Nếu xả kỹ và phơi khô, mùi giấm bay đi gần hết. Giấm pha loãng hữu ích với cặn nước tiểu. Không dùng giấm đậm đặc, không ngâm đồ gỗ lâu trong giấm, và luôn xả lại bằng nước sạch.
Bánh xe hamster có nên rửa mỗi ngày không?
Không cần rửa mỗi ngày. Lau nhanh chỗ dính nước tiểu hằng ngày nếu hamster hay đi vệ sinh khi chạy, và tháo rửa kỹ mỗi tuần là đủ. Rửa quá nhiều làm mất mùi quen trên vật hamster dùng nhiều nhất.
Đồ chơi bằng gỗ bị mốc trắng có lau rồi dùng tiếp được không?
Nên bỏ. Mốc thường đã ăn sâu vào thớ gỗ, lau bề mặt không hết. Hamster gặm đồ gỗ nên có thể nuốt phải. Thay món mới và xem lại độ ẩm trong chuồng, nhất là mùa nồm.
Có cần khử trùng đồ dùng khi đón hamster mới về không?
Đồ mới mua chỉ cần rửa bằng nước ấm, xà phòng không mùi, xả kỹ và phơi khô. Đồ cũ từ hamster khác, nhất là hamster đã ốm, nên hỏi bác sĩ thú y cách xử lý, hoặc thay mới những món khó rửa như đồ gỗ.