Một hamster Syria trưởng thành thường ăn khoảng một thìa canh thức ăn khô mỗi ngày; hamster lùn như Campbell, Winter White ăn khoảng một đến hai thìa cà phê, Roborovski ít hơn nữa. Đó là điểm xuất phát, không phải con số cố định. Lượng phù hợp thật sự của hamster nhà bạn được quyết định bằng cân nặng theo thời gian, không phải bằng việc chén còn hay hết.
Vì hamster tích trữ thức ăn trong ổ, người nuôi thường đánh giá sai: thấy chén trống thì cho thêm, kho lớn dần, hamster béo lên. Ngược lại, có người sợ hamster béo nên cho quá ít. Bài này đưa mốc tham khảo theo giống, cách cân hamster hằng tuần ở nhà bằng cân nhà bếp, cách nhận biết béo gầy bằng mắt và tay, và cách chỉnh khẩu phần từng bước.
Mốc tham khảo theo giống
Các con số dưới đây là khoảng thường gặp ở hamster trưởng thành khoẻ mạnh, dùng để định hướng. Cá thể có thể lệch khỏi khoảng này mà vẫn bình thường.
| Giống (tên hay gặp ở Việt Nam) | Cân nặng trưởng thành thường gặp | Thức ăn khô mỗi ngày (tham khảo) |
|---|---|---|
| Hamster Syria (bear, golden, lông dài) | Khoảng 100–180 gram, có con lớn hơn | Khoảng một thìa canh |
| Campbell | Khoảng vài chục gram, thường 30–50 gram | Khoảng một đến hai thìa cà phê |
| Winter White (ww) | Khoảng vài chục gram, thường 25–45 gram | Khoảng một đến hai thìa cà phê |
| Roborovski (robo) | Nhỏ nhất, khoảng 20–30 gram | Khoảng một thìa cà phê |
| Hamster Trung Quốc | Khoảng 30–45 gram | Khoảng một đến hai thìa cà phê |
Thìa ở đây là thìa ăn uống trong bếp, đong ngang. Thức ăn dạng viên nặng hơn hạt trộn cùng thể tích, nên nếu dùng viên, bạn có thể cần ít hơn một chút. Rau tươi và đạm động vật là phần thêm, không tính vào thìa thức ăn khô.
Vì sao không đo bằng chén trống
Chén trống buổi sáng chủ yếu cho biết thức ăn đã được chuyển đi, không cho biết đã được ăn. Hamster nhét thức ăn vào túi má và mang về kho trong ổ, ăn dần trong những ngày sau. Nếu mỗi lần thấy chén trống bạn lại đổ đầy, kho sẽ ngày càng lớn, và hamster có thể ăn nhiều hơn nhu cầu chỉ vì thức ăn luôn sẵn.
Cũng có trường hợp ngược lại: chén vẫn đầy nhưng kho trong ổ đã đủ lớn nên hamster không cần lấy thêm. Người nuôi tưởng hamster bỏ ăn, lo lắng, đổi thức ăn liên tục. Trong khi đó hamster vẫn ăn bình thường từ kho.
Vì vậy, chén chỉ là nơi bạn đặt thức ăn. Thước đo thật là cân nặng, cùng với vóc dáng, mức hoạt động và phân. Khi cân nặng ổn định qua nhiều tuần trong khoảng bình thường của giống, lượng bạn đang cho là ổn, bất kể chén trông thế nào.
Cân hamster ở nhà bằng cân nhà bếp
Cân điện tử nhà bếp loại đo được từng gram là đủ dùng. Cách cân nhẹ nhàng, không làm hamster sợ:
- Chọn giờ hamster đang thức, thường buổi tối. Không đánh thức hamster đang ngủ say để cân.
- Đặt một cái bát hoặc hộp nhỏ có thành cao lên cân, bấm nút trừ bì về số không.
- Dụ hamster vào bát bằng một mẩu thức ăn quen, hoặc để hamster tự bò từ tay vào bát. Không cầm đuôi, không túm gáy.
- Chờ hamster đứng yên vài giây, đọc số. Nếu hamster chạy loạn, đợi nó dịu lại hoặc thử lại hôm khác.
- Ghi con số, ngày cân, và một ghi chú ngắn: hôm đó ăn gì đặc biệt, có thay đổi gì trong chuồng.
- Cân mỗi tuần một lần, cùng ngày trong tuần, cùng khung giờ, để các số so được với nhau.
Hamster vừa nhét đầy túi má hoặc vừa ăn xong sẽ nặng hơn vài gram. Đó là lý do cân cùng giờ quan trọng, và bạn nên nhìn xu hướng qua vài tuần thay vì lo một con số đơn lẻ.
Đọc vóc dáng: béo, vừa, gầy
Ngoài con số, hình dáng cơ thể cho thêm thông tin. Hamster lông dày nên quan sát kết hợp với sờ nhẹ khi hamster đã quen tay.
| Tình trạng | Nhìn | Sờ nhẹ | Hành vi hay đi kèm |
|---|---|---|---|
| Gầy | Hông, xương sống lộ rõ, dáng dài, nhọn | Cảm thấy xương sống, xương hông rõ dưới tay | Có thể lờ đờ, lông xơ |
| Vừa | Dáng tròn tự nhiên, có eo nhẹ khi duỗi người | Cảm thấy xương sống khi ấn nhẹ, có lớp đệm mỏng | Hoạt bát, chạy, đào bình thường |
| Béo | Tròn như quả bóng, bụng xệ, mỡ quanh cổ | Khó cảm thấy xương sống, nếp mỡ hai bên | Ít chạy bánh xe, mệt nhanh, khó tự chải lông phía sau |
Hamster Syria có thể trông tròn vì lông dày, đặc biệt dòng lông dài. Vì vậy con số trên cân và cảm nhận khi sờ đáng tin hơn chỉ nhìn ảnh.
Khẩu phần một ngày: ví dụ giả định
Để hình dung, dưới đây là ví dụ giả định cho hai hamster trưởng thành khoẻ mạnh, cân ổn định. Số liệu chỉ để minh hoạ cách xếp các phần, không phải công thức.
| Phần | Hamster Syria khoảng 140 gram | Hamster Campbell khoảng 40 gram |
|---|---|---|
| Thức ăn khô | Khoảng một thìa canh; một phần trong chén, phần còn lại rải lên lót | Khoảng một thìa cà phê rưỡi; tương tự |
| Rau | Một bông cải nhỏ cỡ đầu ngón tay cái | Một nhánh rau mùi nhỏ |
| Đạm (hôm có đạm) | Mẩu trứng luộc cỡ hạt đậu | Nửa con sâu khô |
| Thưởng khi làm quen | Vài hạt trong phần khô đặt trên tay | Vài hạt kê trong phần khô đặt trên tay |
| Trái cây | Mẩu táo cỡ hạt đậu, một hai lần mỗi tuần | Không cho |
| Nước | Bình hoặc chén luôn đầy, thay mỗi ngày | Như bên trái |
Điều đáng để ý trong ví dụ là phần thưởng được lấy từ chính phần khô, không cộng thêm. Đây là cách giữ tổng khẩu phần ổn định mà vẫn dùng thức ăn để làm quen. Sau vài tuần, bảng cân nặng mới cho biết ví dụ đó có hợp với hamster nhà bạn hay cần chỉnh.
Chỉnh khẩu phần khi hamster tăng cân
Khi cân tăng dần qua ba bốn tuần liên tiếp mà hamster đã trưởng thành, không mang thai, nguyên nhân thường là ăn nhiều hơn mức vận động. Bước đầu tiên là xem lại những thứ ngoài thức ăn khô: trái cây, hạt hướng dương, đậu phộng, sâu khô thưởng quá tay. Đây thường là nơi có phần thừa lớn nhất.
Bước thứ hai là giảm nhẹ phần thức ăn khô, khoảng một phần mười lượng đang cho, không cắt mạnh. Hamster không nên bị nhịn đói hay giảm cân nhanh. Đồng thời tăng cơ hội vận động: bánh xe đúng cỡ, chuồng rộng, rải thức ăn để hamster đi tìm. Kích thước bánh xe và chuồng thuộc các danh mục khác, nhưng chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cân nặng.
Sau hai tuần, cân lại. Nếu cân đứng yên hoặc giảm nhẹ, giữ mức đó. Nếu vẫn tăng, giảm thêm một chút. Nếu hamster béo nhanh bất thường mà khẩu phần không đổi, hoặc bụng to lên nhanh, nên đưa đi khám, vì không phải mọi trường hợp bụng to đều do mỡ.
Khi hamster gầy hoặc sụt cân
Sụt cân ở hamster đáng chú ý hơn tăng cân, vì cơ thể nhỏ, dự trữ ít. Một mốc nhiều người nuôi dùng là giảm khoảng một phần mười cân nặng so với mức ổn định, ví dụ giả định từ 140 gram xuống còn khoảng 126 gram ở một hamster Syria, thì cần đưa đi khám. Với hamster lùn, chỉ vài gram đã là một phần mười.
Trước khi đi khám, bạn có thể kiểm tra nhanh vài điều có thể là nguyên nhân đơn giản: bình nước có tắc không, thức ăn có bị mốc, có mùi lạ không, có thay đổi thức ăn gần đây không, phòng có quá nóng hay quá lạnh không. Nhưng đừng dừng ở đó nếu hamster tiếp tục gầy. Răng mọc lệch, vấn đề túi má, bệnh đường tiêu hoá và nhiều bệnh khác đều có thể biểu hiện bằng sụt cân.
Không tự tăng cân cho hamster bằng sữa bột, bột ngũ cốc trẻ em, đồ ngọt hay các sản phẩm bổ sung. Hãy tìm cơ sở thú y nhận khám thú nhỏ hoặc thú ngoại lai, gọi trước, mang theo sổ cân nặng. Một bảng cân hằng tuần là thông tin quý nhất bạn có thể đưa cho bác sĩ.
Những yếu tố làm khẩu phần thay đổi
Tuổi. Hamster con đang lớn ăn nhiều so với cân nặng; hamster già có thể ăn ít hơn và vận động ít hơn.
Mùa. Phòng lạnh mùa đông miền Bắc khiến hamster ăn nhiều hơn để giữ ấm; ngày nóng ở miền Nam, hamster ăn ít, uống nhiều.
Mức vận động. Hamster có bánh xe đúng cỡ, chuồng rộng, nhiều chỗ đào chạy nhiều hơn và tiêu hao nhiều hơn hamster trong chuồng chật.
Mang thai, nuôi con. Nếu lỡ mang thai ngoài ý muốn, hamster mẹ cần nhiều thức ăn và đạm hơn; không giảm khẩu phần trong giai đoạn này.
Loại thức ăn. Đổi sang loại khác độ béo hoặc khác dạng viên, hạt có thể làm thay đổi lượng hamster cần. Cân lại sau mỗi lần đổi.
Căng thẳng, đổi chỗ ở. Hamster mới về nhà, vừa chuyển chuồng hoặc vừa trải qua chuyến di chuyển có thể ăn ít vài ngày. Giữ khẩu phần quen, yên tĩnh và theo dõi; bỏ ăn quá một ngày thì gọi thú y.
Người cho ăn thay đổi. Khi nhiều người trong nhà cùng cho ăn hoặc khi nhờ người trông, khẩu phần thường bị nhân đôi. Một tờ giấy ghi rõ lượng và giờ cho ăn đặt cạnh chuồng giải quyết chuyện này.
Câu hỏi thường gặp
Hamster Syria nặng bao nhiêu là béo?
Không có một con số chung, vì cân nặng bình thường thay đổi theo dòng và vóc dáng. Thay vì so với con số trên mạng, hãy so với chính hamster nhà bạn qua các tuần và quan sát vóc dáng. Tăng đều nhiều tuần cùng dáng tròn quả bóng là dấu hiệu nên chỉnh khẩu phần.
Bao lâu nên cân hamster một lần?
Mỗi tuần một lần là đủ với hamster trưởng thành khoẻ mạnh. Hamster già, hamster đang có vấn đề sức khoẻ hoặc đang thay đổi khẩu phần có thể cân thường hơn, hai ba ngày một lần, theo gợi ý của bác sĩ thú y nếu đang điều trị.
Hamster bị bỏ đói một ngày có sao không?
Hamster thường có kho trong ổ nên một ngày bạn quên cho ăn ít khi gây nguy hiểm ngay, miễn nước còn đủ. Nhưng đừng để thành thói quen, và không bao giờ cố ý nhịn đói hamster để giảm cân.
Đi vắng hai ba ngày có nên để thật nhiều thức ăn không?
Để thêm thức ăn khô vừa phải là được, vì hamster sẽ tích vào kho. Không để đồ tươi. Điều quan trọng hơn là nước: có cả bình và chén, kiểm tra bình chảy tốt. Đi vắng lâu hơn thì nên nhờ người đến xem.
Thức ăn khô hamster ăn không hết có nên bỏ đi không?
Hạt khô còn tốt trong chén có thể để lại cho hôm sau, chỉ cần không bị ướt hay dính phân. Phần trong kho cũng để hamster tự dùng. Chỉ bỏ những gì đã ẩm, mốc, có mùi lạ hoặc là đồ tươi.