Chuồng thùng nhựa (bin cage) là cách đơn giản nhất để có một chuồng hamster đủ sàn với chi phí thấp: chọn thùng đựng đồ trong suốt có đáy dài khoảng 80–100 cm, khoét lỗ thông gió lớn trên nắp và một phần thành, gắn lưới kim loại, mài nhẵn mọi mép cắt. Toàn bộ việc làm mất một buổi chiều với vài dụng cụ cơ bản.
Ưu điểm của bin cage là giữ được lớp lót rất dày, nhẹ hơn bể kính, dễ quan sát. Rủi ro chính là thông gió không đủ trong khí hậu nóng ẩm và hamster gặm mép nhựa. Bài này đi từng bước và liệt kê những lỗi người làm lần đầu hay mắc.
Chọn thùng: đo đáy, không đo dung tích
Thùng nhựa thường ghi dung tích theo lít, nhưng con số đó không nói gì về sàn. Một thùng cao và hẹp có thể nhiều lít mà đáy nhỏ. Khi chọn, cầm thước đo phần đáy bên trong và kiểm các điểm sau:
- Đáy dài khoảng 80–100 cm, sâu khoảng 50 cm trở lên. Lưu ý nhiều thùng thu nhỏ dần về phía đáy, nên kích thước miệng thùng lớn hơn đáy đáng kể.
- Thành trong suốt để bạn quan sát hang và hamster nhận ánh sáng ngày đêm tự nhiên. Thùng đục màu làm chuồng tối và khó theo dõi.
- Nhựa cứng, không mùi hắc. Thùng mới có mùi nhựa mạnh nên rửa bằng nước ấm, phơi khô vài ngày trước khi dùng.
- Nắp đậy khít và có khoá gài. Hamster leo khá giỏi trên góc thùng khi lót dày, nắp lỏng là đường thoát.
- Chiều cao thành khoảng 40 cm trở lên để chứa lót dày mà vẫn còn khoảng trống không khí phía trên.
Thùng nhỏ hơn mức này thì không đáng để khoét: công sức như nhau mà kết quả vẫn là một chuồng chật. Nếu không tìm được thùng đủ dài, cân nhắc lồng song cỡ lớn hoặc bể dài.
Các bước làm bin cage
Dụng cụ thường dùng: thước, bút dạ, mỏ hàn hoặc dao rọc giấy lưỡi mới, máy khoan nhỏ hoặc mũi dùi, giũa hoặc giấy nhám, lưới kim loại mắt nhỏ, bu lông đai ốc hoặc dây rút. Làm ở nơi thoáng, đeo găng tay.
- Đánh dấu ô thông gió trên nắp: để lại viền nhựa rộng khoảng 4–5 cm quanh ô cho nắp còn cứng. Ô trên nắp càng lớn càng tốt, có thể chiếm phần lớn diện tích nắp.
- Đánh dấu thêm ô ở thành dài, đặt cao hơn mức lót dự kiến để lót không tràn ra và hamster không với tới mép. Một hoặc hai ô ở mỗi thành dài giúp gió lưu thông ngang.
- Cắt ô bằng mỏ hàn (làm ngoài trời, tránh hít khói nhựa) hoặc khoan một lỗ mồi rồi dùng dao rọc cắt theo đường kẻ, chia nhiều lần cắt nông thay vì ấn mạnh một lần dễ nứt nhựa.
- Mài nhẵn mọi mép cắt bằng giũa và giấy nhám đến khi vuốt tay không vướng. Mép sắc vừa làm hamster đứt miệng, vừa là điểm khởi đầu để nó gặm.
- Cắt lưới kim loại rộng hơn ô mỗi bên khoảng 2–3 cm. Mắt lưới đủ nhỏ để hamster không lọt đầu; với hamster lùn và robo cần lưới mắt nhỏ hơn nữa.
- Gắn lưới từ phía ngoài bằng bu lông có long đen hoặc dây rút, đầu bu lông và phần dây thừa quay ra ngoài để hamster không gặm được.
- Kiểm tra lại: luồn tay quanh bên trong tìm mép sắc, đầu dây thép, khe hở. Đổ lót, bố trí đồ và để chuồng một ngày cho hết mùi trước khi chuyển hamster vào.
Nếu dùng mỏ hàn, khói nhựa cháy không tốt cho người và hamster. Làm ngoài ban công, không làm trong phòng có hamster, và để chuồng thông thoáng thêm vài giờ sau khi cắt.
Thông gió đủ chưa: cách tự kiểm trong khí hậu nóng ẩm
Thông gió là điểm yếu lớn nhất của bin cage. Thùng nhựa giữ ẩm và nhiệt tốt, nên chỉ một ô lưới nhỏ trên nắp là không đủ khi phòng 30 độ. Không khí trong chuồng bí sẽ có mùi amoniac từ nước tiểu, hơi nước đọng trên thành, và hamster dễ bị nóng.
Ba dấu hiệu cho thấy thông gió chưa đủ: hơi nước đọng thành giọt trên mặt trong của thùng vào buổi sáng; mở nắp ra thấy mùi khai bốc lên dù góc vệ sinh mới dọn; lót ở đáy ẩm dù hamster không làm đổ nước. Gặp một trong ba, hãy mở rộng ô trên nắp hoặc thêm ô trên thành.
Ở nhà không có điều hoà tại miền Nam và miền Trung, nhiều người chọn khoét gần hết nắp và hai ô lớn ở hai thành dài, đặt chuồng ở chỗ có gió nhẹ nhưng không thổi thẳng. Trong những ngày nắng nóng nhất, bin cage nóng nhanh hơn lồng song, nên bạn cần đặt nhiệt kế cạnh chuồng và biết các bước làm mát từ từ. Đừng bao giờ đặt bin cage dưới nắng chiếu trực tiếp, kể cả chỉ một giờ.
Lỗi hay gặp khi làm và dùng bin cage
Ô lưới đặt quá thấp. Ô trên thành nằm ngang mức lót khiến lót tràn ra, và hamster bám được vào lưới để gặm hoặc leo. Đặt ô cao hơn mặt lót ít nhất 10 cm.
Dùng lưới nhựa hoặc lưới mềm. Hamster gặm thủng lưới nhựa trong một đêm. Chỉ dùng lưới kim loại cứng, không sơn phủ bong tróc.
Mép cắt không mài. Hamster tìm ra mép sắc rất nhanh và gặm lan rộng, tạo lỗ thoát. Mép nhẵn ít gây hứng thú gặm hơn.
Thùng quá trơn, lót quá mỏng. Bin cage chỉ phát huy khi lót dày. Đáy nhựa trơn với lớp lót mỏng khiến hamster trượt chân, không đào được, và chuồng nhìn rộng nhưng không dùng được.
Đặt đồ cao sát nắp. Lót dày cộng nhà trú cao có thể đưa hamster lên sát nắp. Nếu có khe hở hoặc nắp lỏng, nó đẩy được và thoát ra. Luôn giữ khoảng cách từ đỉnh đồ vật cao nhất đến nắp đủ lớn, và kiểm khoá nắp mỗi tối.
Bỏ qua dấu gặm. Thấy vết răng trên góc thùng là tín hiệu hamster đang thiếu chỗ đào, thiếu đồ gặm hoặc chuồng còn chật. Xử lý nguyên nhân thay vì chỉ dán băng keo che lại.
Bin cage dùng được bao lâu và khi nào thay
Một bin cage làm cẩn thận có thể dùng nhiều năm, vượt cả tuổi thọ thường gặp khoảng 2–3 năm của hamster Syria. Nhựa sau thời gian dài dưới đèn và nắng nhẹ có thể giòn, ngả vàng và nứt quanh các lỗ bu lông. Mỗi lần thay lót toàn bộ, hãy kiểm các điểm sau: vết nứt lan từ góc ô cắt, vết gặm ở góc đáy, bu lông lỏng, lưới gỉ.
Khi một góc bị gặm sâu, có thể dán một tấm kim loại mỏng nhẵn phía ngoài làm tạm, nhưng nếu hamster đã gặm thủng thì nên thay thùng. Hamster xổng chuồng ban đêm trong nhà có thể rơi từ bàn, chui vào gầm tủ lạnh hoặc gặm dây điện.
Về vệ sinh, bin cage rửa dễ: chỉ cần nước ấm và xà phòng trung tính, tráng kỹ, phơi khô hẳn. Không dùng chất tẩy mạnh có mùi hắc, vì nhựa giữ mùi lâu và hamster nhạy mùi hơn người nhiều lần.
Nếu bạn ở trọ và hay chuyển phòng, bin cage có lợi thế là tháo đồ ra, đậy nắp và mang đi được. Khi chuyển nhà, đừng để hamster nằm trong bin cage đầy lót trên xe máy hay trong cốp xe nóng; chuyển hamster sang hộp vận chuyển nhỏ có lỗ thoáng, mang theo một nắm lót cũ, rồi dựng lại chuồng ở chỗ mới trước khi thả hamster vào.
Bố trí bên trong bin cage cho chắc và dễ dọn
Đáy nhựa trơn khiến đồ vật dễ trượt khi hamster đào bên dưới. Bánh xe là món cần chú ý nhất: đặt bánh xe ở vùng lót mỏng, chân đế tì xuống đáy thùng hoặc lên một tấm gỗ phẳng chôn dưới lót. Nếu đặt bánh xe trên lót dày, hamster đào hụt chân đế, bánh xe nghiêng và có thể đổ. Một số người gắn bánh xe vào thành thùng bằng bu lông xuyên qua, cách này chắc nhưng phải đảm bảo đầu bu lông ở ngoài và bánh xe vẫn thẳng đứng.
Bể cát nên đặt trên vùng lót mỏng, gần bánh xe, vì hamster hay dùng cát làm chỗ đi vệ sinh và bạn sẽ dọn chỗ này thường nhất. Nhà trú nhiều ngăn đặt trên vùng lót sâu, ngay phía trên khu hamster đào hang. Bình nước treo trên nắp lưới hoặc chén nước đặt trên một miếng gỗ phẳng để không bị vùi lót.
Với thùng dài, hãy chừa một lối đi mặt phẳng dọc theo thành trước, nơi bạn nhìn vào, để rải thức ăn và quan sát hamster đi tuần buổi tối. Thành trong suốt cho bạn thấy hang ở sát thành: đừng dán giấy hay che kín để "cho hamster riêng tư" vì hamster vốn có hang là chỗ riêng tư; nếu muốn giảm ánh sáng cho một góc, che một phần nhỏ phía ngoài bằng bìa.
Chi tiết về chia vùng trong chuồng nói chung có bài riêng trong danh mục này; ở đây chỉ lưu ý những điểm đặc thù của đáy nhựa trơn và thành trong suốt.
Bin cage, lồng song hay bể kính: khi nào chọn cái nào
Bin cage không phải lựa chọn duy nhất. So nhanh ba loại chuồng phổ biến để biết bin cage có hợp với nhà bạn không.
| Tiêu chí | Bin cage | Lồng song khay sâu | Bể kính dài |
|---|---|---|---|
| Giữ lót dày | Rất tốt | Trung bình, cần thêm tấm chắn | Rất tốt |
| Thông gió | Phụ thuộc ô lưới tự làm | Tốt nhất | Kém hơn, chỉ qua nắp |
| Trọng lượng khi đầy lót | Nhẹ đến vừa | Vừa | Rất nặng |
| Nguy cơ gặm | Có, ở mép nhựa | Gặm song | Gần như không |
| Chi phí ban đầu | Thấp | Trung bình | Trung bình đến cao |
| Hợp với | Người tự làm được, phòng có điều hoà hoặc thoáng | Nhà nóng không điều hoà, hamster không xổng qua song | Nơi đặt cố định, mát, không phải di chuyển |
Nếu nhà bạn nóng quanh năm và không có điều hoà, bin cage vẫn dùng được nhưng phải khoét thông gió rất rộng. Nếu bạn ở trọ và hay chuyển chỗ, bin cage nhẹ và dễ mang theo hơn bể kính. Cả ba đều tốt khi đạt sàn đủ rộng; chuồng nào chật thì đều không tốt.
Câu hỏi thường gặp
Có thể làm bin cage bằng thùng xốp hay thùng carton không?
Không nên. Thùng xốp và carton bị hamster gặm thủng rất nhanh, thấm nước tiểu và không vệ sinh được. Hạt xốp nuốt vào có thể gây hại. Bin cage cần nhựa cứng hoặc vật liệu tương đương.
Cắt ô thông gió bằng dao rọc có an toàn không?
Được nếu bạn khoan lỗ mồi trước, cắt nhiều lần nông, giữ thùng chắc và đeo găng. Nhựa cứng có thể nứt khi ấn mạnh. Trẻ em không nên tự cắt; người lớn làm phần cắt, trẻ có thể phụ đo và kiểm mép.
Có cần đục lỗ ở đáy thùng không?
Không. Lỗ ở đáy làm lót và nước tiểu rơi ra ngoài, lại tạo điểm để hamster gặm. Thông gió cần đặt ở nắp và phần trên của thành, nơi không khí nóng và ẩm thoát ra.
Bin cage có hợp với hamster Syria không?
Hợp nếu đáy đủ dài khoảng 100 cm và cao đủ để bánh xe đường kính lớn đứng thẳng. Hamster Syria khoẻ, gặm mạnh hơn hamster lùn, nên mài mép kỹ và theo dõi vết gặm sát hơn.
Làm sao để lấy hamster ra khi lót quá dày?
Không nên đào bới tìm hamster trong hang. Chờ buổi tối khi nó tự lên, đặt một ống bìa giấy hoặc chiếc cốc trước mặt cho nó tự bước vào. Cách này nhẹ nhàng hơn chộp tay từ trên xuống.
Thùng nhựa có làm hamster nóng hơn lồng song không?
Có xu hướng nóng và bí hơn vì thành kín. Bù lại bằng nắp gần như toàn lưới, ô thông gió trên thành và vị trí đặt mát. Trong phòng nóng không điều hoà, cần theo dõi nhiệt độ cạnh chuồng kỹ hơn.