Nhà trú tốt cho hamster có từ hai ngăn trở lên, cửa đủ rộng để hamster má phồng vẫn chui qua dễ, không có đáy hoặc đáy mở để hamster đào xuống lót, làm từ gỗ chưa sơn, gốm, vỏ bần hay bìa giấy, và đủ nặng để không bị đẩy xê dịch. Mỗi chuồng nên có ít nhất hai chỗ trốn ở hai vùng khác nhau.
Hamster là con mồi trong tự nhiên; có chỗ chui vào nhanh là điều kiện để chúng thấy an toàn. Trong chuồng có lót dày, nhà trú thường đóng vai mái che cho hang bên dưới, nơi hamster làm ổ và trữ thức ăn. Bài này giúp bạn chọn nhà phù hợp với giống, tránh những kiểu nhà gây nóng, bí, và hiểu vì sao hamster có khi bỏ nhà bạn chọn để ngủ chỗ khác.
Nhà trú làm gì với hamster
Ngoài tự nhiên, hamster sống trong hang đất nhiều ngăn: một ngăn ngủ lót cỏ khô, một hai ngăn trữ thức ăn, một chỗ đi vệ sinh tách riêng. Trong chuồng, nhà trú là phần "trên mặt đất" của hang. Hamster dùng nó làm ổ ngủ ban ngày, làm kho, và làm nơi chạy vào khi nghe tiếng động lạ.
Vì vậy nhà trú không chỉ là đồ trang trí. Một nhà quá nhỏ buộc hamster phải chọn giữa ngủ và trữ thức ăn; một nhà một cửa khiến hamster cảm thấy bị dồn vào góc khi có gì đó chặn cửa; một nhà nhựa kín không lỗ thoáng trở nên bí, ẩm vì hơi thở và nước tiểu.
Trong chuồng có lót sâu, nhiều hamster đào xuống dưới nhà trú, làm ổ ngay bên dưới, và chỉ dùng nhà làm lối vào. Đó là cách dùng rất tự nhiên. Một số khác chọn ngủ trong hang tự đào ở chỗ khác hoàn toàn. Không có cách nào sai; nhiệm vụ của bạn là cung cấp lựa chọn tốt, rồi để hamster quyết định.
Mỗi chuồng nên có ít nhất hai chỗ trốn: nhà trú chính trên vùng đào, và một chỗ trốn phụ gần vùng kiếm ăn hoặc bánh xe, như ống bìa, hộp giấy, khúc gỗ bần. Khi đang ăn ở xa nhà mà nghe tiếng động, hamster có chỗ chui vào ngay.
Tiêu chí chọn nhà trú
Nhiều ngăn. Nhà hai, ba ngăn mô phỏng hang thật, cho phép hamster tách ngăn ngủ với ngăn trữ thức ăn. Hamster Syria trữ nhiều nên đặc biệt hưởng lợi từ nhà nhiều ngăn rộng.
Ít nhất hai lối ra vào. Hai cửa giúp hamster không bị dồn vào góc, và giúp không khí lưu thông qua nhà.
Cửa đủ rộng. Hamster thường về nhà với túi má căng đầy, đầu gần như to gấp rưỡi. Cửa vừa khít với hamster lúc má xẹp là quá nhỏ. Với hamster Syria, cửa cần rộng hơn đáng kể so với cửa nhà cho hamster lùn.
Đáy mở hoặc không có đáy. Nhà có đáy kín ngăn hamster đào xuống lót, và giữ nước tiểu đọng bên trong. Nhà không đáy đặt trên lót cho hamster đào hang bên dưới.
Đủ nặng, đủ chắc. Nhà nhẹ bị đẩy xê dịch khi hamster đào, có thể đổ. Nhà quá nặng đặt trên vùng hang có thể làm sập hang; đặt trên vùng lót đã ấn chặt hoặc trên tấm nền phẳng.
Có lỗ thoáng hoặc khe hở trên mái. Nhà kín hoàn toàn giữ nhiệt và ẩm. Một mái có khe hoặc cửa sổ nhỏ giúp bên trong không bí, nhất là mùa nóng.
So sánh chất liệu nhà trú
Mỗi chất liệu có ưu nhược riêng, và chuồng có thể kết hợp nhiều loại. Bảng dưới gom những điểm chính.
| Chất liệu | Ưu điểm | Nhược điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Gỗ chưa sơn, chưa vecni | Tự nhiên, gặm được, cách nhiệt tốt | Thấm nước tiểu, có thể mốc khi ẩm | Chọn gỗ ít mùi, ghép bằng mộng hoặc keo an toàn |
| Gốm, sứ không tráng men bên trong | Nặng chắc, mát, dễ rửa | Không gặm được, nặng có thể đè hang | Rất hợp mùa nóng; đặt trên nền chắc |
| Vỏ bần (gỗ bần, khúc bần rỗng) | Nhẹ, tự nhiên, gặm được, nhiều hình dạng | Hamster gặm dần, cần thay | Kiểm không có mảnh vụn sắc |
| Bìa giấy, hộp giấy | Rẻ, gặm được, dễ làm nhiều ngăn | Hỏng khi ướt, phải thay thường | Bỏ băng keo, ghim, lớp in bóng |
| Nhựa cứng | Dễ rửa, nhiều kiểu | Bí, nóng, hamster gặm được mép | Chỉ dùng loại đủ lớn, có lỗ thoáng; không dùng nhựa mềm |
| Cỏ khô bện, dây cói | Tự nhiên, hamster vừa ở vừa gặm | Mau hỏng, cần thay | Kiểm không có dây nhựa, chỉ khâu bên trong |
Tránh nhà có sơn màu sặc sỡ, nhà bằng gỗ ép ván dăm thô, nhà nhựa mềm có mùi hắc, và nhà có chi tiết kim loại nhỏ có thể bung ra. Đồ trang trí như nhà hình lâu đài nhiều tháp cao trông đẹp nhưng thường ngăn nhỏ, cửa hẹp và dễ kẹt.
Đặt nhà trú ở đâu trong chuồng
Nhà trú chính đặt ở vùng lót sâu, góc khuất, xa cửa chuồng và xa lối người qua lại. Hamster cảm thấy an toàn khi ổ ngủ không bị nhìn thẳng từ phía trước và không ở chỗ sáng nhất. Nếu chuồng có thành trong suốt, đặt nhà ở góc sau thay vì sát thành trước.
Đặt nhà trên phần lót đã ấn chặt, hoặc trên một tấm gỗ phẳng nằm dưới lớp lót, để khi hamster đào bên dưới, nhà không bị lún, nghiêng hay sập vào hang. Có thể chôn một đoạn ống bìa từ cửa nhà dẫn xuống, hamster sẽ dùng làm lối vào hang ngay từ đầu.
Nhà trú phụ đặt rải ở các vùng khác: gần bánh xe, gần chỗ rải thức ăn, giữa đường đi dài. Những chỗ trốn phụ không cần cầu kỳ; một ống bìa giấy vệ sinh, một hộp giấy nhỏ có hai lỗ là đủ.
Mùa nóng, nhà gốm đặt ở phía mát nhất của chuồng là chỗ hamster thích nằm. Mùa lạnh, đặt nhà xa phía có gió lùa và bổ sung thêm vật liệu làm ổ gần cửa nhà để hamster tự kéo vào.
Khi hamster không chịu ngủ trong nhà bạn chọn
Đây là tình huống rất phổ biến, và thường không phải vấn đề. Một số lý do hay gặp:
- Hamster đã đào hang riêng ở chỗ khác và thích ở dưới lót hơn. Đây là dấu hiệu lót đủ dày, là điều tốt.
- Nhà quá nóng, nhất là nhà nhựa kín hoặc nhà đặt gần cửa sổ, đèn.
- Nhà quá nhỏ so với hamster, hoặc cửa hẹp khi má phồng.
- Nhà có mùi lạ do mới mua, mới rửa bằng chất tẩy, hoặc có mùi sơn, keo.
- Nhà đặt ở chỗ lộ, đối diện cửa chuồng, nơi bạn hay thò tay vào.
- Hamster thích ngủ ở góc lộ ngoài trời vì chuồng quá nóng: nằm duỗi trên mặt lót có thể là đang tìm chỗ mát.
Nếu hamster ngủ lộ trên mặt lót, nằm duỗi bẹp, thở nhanh, hãy kiểm nhiệt độ ngay. Nếu hamster bỗng bỏ ổ quen, kèm ăn ít, lờ đờ hoặc đi lại khác thường, đó có thể là dấu hiệu sức khoẻ; đưa đến bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ. Còn nếu hamster khoẻ, ăn uống bình thường và chỉ đơn giản chọn ngủ chỗ khác, cứ để nó quyết định.
Dọn nhà trú mà không phá ổ
Nhà trú chứa ổ ngủ và kho thức ăn, là nơi hamster nhạy cảm nhất với việc bị xáo trộn. Khi dọn chuồng định kỳ, không cần dọn sạch nhà trú. Chỉ lấy đi những mẩu thức ăn tươi bị giấu đã có dấu hiệu hỏng, như rau héo nhũn, trái cây có mùi chua, thức ăn có đạm động vật.
Thức ăn khô trong kho nên để nguyên. Hamster tích trữ là bản năng; lấy hết kho đi mỗi tuần khiến hamster căng thẳng và tích trữ nhiều hơn nữa. Nếu kho quá lớn, hãy xem lại lượng thức ăn bạn cho mỗi ngày.
Khi thay lót lớn, nếu ổ ngủ khô, sạch, hãy nhấc nguyên ổ đặt sang bên rồi đặt lại vào nhà sau khi thay lót. Nếu nhà bị nước tiểu thấm, rửa bằng nước ấm, phơi khô hẳn trước khi đặt lại, và trả lại một phần vật liệu ổ cũ để giữ mùi quen. Nhà gỗ đã thấm nước tiểu nhiều lần, có mùi hoặc mốc thì nên thay.
Nhà trú theo từng giống
Mỗi giống hamster có kích thước và cách dùng nhà khác nhau. Bảng dưới gợi ý kiểu nhà phù hợp, mang tính tham khảo.
| Giống | Kiểu nhà hợp | Lưu ý riêng |
|---|---|---|
| Hamster Syria | Nhà lớn, nhiều ngăn, cửa rộng, đáy mở | Trữ thức ăn rất nhiều, cần ngăn kho rộng; nhà hamster lùn thường quá chật |
| Winter White, Campbell | Nhà vừa, nhiều ngăn, kèm nhiều chỗ trốn phụ | Thích đường hầm nối nhiều chỗ trốn nhỏ |
| Roborovski | Nhà thấp, nhiều cửa, cộng nhiều ống bìa, khúc bần | Nhanh và nhút nhát, cần nhiều chỗ chui gần nhau |
| Hamster Trung Quốc | Nhà vừa, có thể có mái thấp để leo nhẹ | Thân dài, cửa nên hơi rộng theo chiều ngang |
Hamster con mới đón về thường chọn những chỗ trốn nhỏ, kín. Khi lớn, nó cần nhà rộng hơn. Nên chuẩn bị nhà cỡ trưởng thành ngay từ đầu, kèm vài chỗ trốn nhỏ bằng ống bìa cho giai đoạn đầu.
Những kiểu nhà trú nên tránh
Nhà nhựa nhỏ một cửa, không lỗ thoáng. Bí, nóng, ẩm, hamster bị dồn vào góc khi có gì chắn cửa. Đây là kiểu nhà đi kèm nhiều chuồng mini.
Nhà có sơn, vecni hoặc màu nhuộm. Hamster gặm nhà thường xuyên, mảnh sơn có thể bị nuốt. Chọn gỗ mộc, gốm không tráng men bên trong, bần tự nhiên.
Nhà treo, nhà trên cao, nhà võng. Hamster không phải loài sống trên cao. Nhà treo lủng lẳng hoặc nhà đặt trên bệ cao tạo nguy cơ ngã, và không cho hamster đào xuống lót.
Nhà bằng vải, nhà nệm, túi ngủ. Sợi vải có thể bị gặm, tuột chỉ, quấn quanh chân. Hamster cũng có thể nhét sợi vải vào túi má. Hamster tự làm ổ từ vật liệu an toàn tốt hơn nhiều so với nệm vải làm sẵn.
Nhà có gương, chuông, chi tiết kim loại nhỏ. Chi tiết nhỏ có thể bung ra và bị nuốt, gương và chuông không mang lại lợi ích gì cho hamster.
Câu hỏi thường gặp
Hamster Syria nên dùng nhà trú cỡ nào?
Nhà cho Syria nên rộng đủ để hamster nằm duỗi thoải mái trong một ngăn và còn ngăn khác cho kho thức ăn. Cửa phải rộng hơn đáng kể đầu hamster khi túi má căng. Nhiều nhà bán là "cho hamster" thực chất vừa với hamster lùn, quá chật với Syria trưởng thành.
Có nên đặt nhà trú gỗ nhiều tầng cho hamster không?
Nhà nhiều tầng thường có cầu thang trong, ngăn nhỏ và chiều cao có thể gây ngã. Nhà một tầng nhiều ngăn đặt trên lót sâu phù hợp hơn với tập tính đào hang. Nếu dùng nhà nhiều tầng, chọn loại thấp, có lót dày bên dưới.
Nhà trú gốm có làm hamster bị lạnh không?
Gốm mát, rất hợp mùa nóng. Mùa lạnh, có thể chuyển nhà gốm sang vùng xa gió lùa, bổ sung nhiều vật liệu làm ổ, hoặc thêm một nhà gỗ để hamster tự chọn. Hamster sẽ tự di chuyển tới chỗ có nhiệt độ dễ chịu nếu có lựa chọn.
Dùng hộp giấy tự làm làm nhà trú có ổn không?
Rất ổn, miễn hộp sạch, không có băng keo, ghim, lớp in bóng hay mùi lạ. Hộp giấy rẻ, hamster vừa ở vừa gặm, và bạn có thể làm nhiều ngăn. Nhược điểm là mau hỏng khi ướt, cần thay khi bẩn.
Có nên khoá hamster trong nhà trú khi dọn chuồng không?
Không nên nhốt hamster trong nhà trú. Khi dọn chuồng, chuyển hamster sang hộp tạm có lót cũ và chỗ trốn, đặt ở nơi yên tĩnh. Dọn xong rồi cho hamster tự bước vào lại chuồng.