Hamster Roborovski, ở Việt Nam thường gọi là robo, là giống hamster nhỏ nhất được nuôi làm thú cưng, dài khoảng 4–5 cm khi trưởng thành, lông màu cát, bụng trắng, có đốm trắng phía trên mắt như lông mày và không có sọc lưng. Robo rất nhanh, hiếu động, hiếm khi cắn nhưng thường không thích bị cầm; đây là giống để ngắm hơn là để bế. Tuổi thọ thường khoảng 2–3 năm, thuộc nhóm sống lâu trong các giống hamster lùn.
Vì nhỏ, nhanh và lách giỏi, robo có những yêu cầu riêng về chuồng và cách chơi ngoài chuồng. Bài này mô tả cách nhận biết robo, tính khí, chuồng chống lách, bánh xe, chuyện nuôi chung và robo có hợp với nhà bạn không.
Nhận biết hamster robo
Robo có ngoại hình riêng, ít khi bị nhầm với các giống khác. Thân nhỏ cỡ một quả trứng cút, lông màu cát hoặc vàng nâu nhạt, bụng trắng, ranh giới giữa lưng và bụng ở hông lên khá cao. Điểm dễ nhận nhất là hai đốm lông trắng phía trên mắt, như cặp lông mày, và việc không có sọc sẫm dọc sống lưng như Winter White hay Campbell. Mắt đen, tròn, khá to so với mặt; bàn chân phủ lông như mọi hamster lùn.
Ngoài màu hoang dã, có một số kiểu màu ở robo nuôi như mặt trắng, màu nhạt, nhưng ít đa dạng hơn Campbell hay Syria. Tên giống đặt theo nhà thám hiểm người Nga Roborovski, người tham gia các chuyến khảo sát vùng Trung Á cuối thế kỷ 19. Robo hoang dã sống ở các vùng sa mạc, bán sa mạc cát của Mông Cổ và bắc Trung Quốc, nơi chúng chạy rất xa mỗi đêm để tìm hạt.
Nếu bạn thấy một con hamster lùn rất nhỏ nhưng có sọc lưng, đó không phải robo mà có thể là một con Winter White hoặc Campbell non. Ngược lại, một con robo trưởng thành có thể bị tưởng là hamster con vì quá nhỏ; hỏi tuổi và nhìn các đốm trắng trên mắt để không nhầm.
Tính khí: nhanh, nhút nhát, ít cắn
Tốc độ. Robo di chuyển cực nhanh và đổi hướng liên tục. Trong tay người, chúng có xu hướng chạy tiếp chứ không ngồi yên. Đây là bản tính của giống, không phải dấu hiệu sợ hãi bất thường.
Ít cắn. So với các giống khác, robo hiếm khi cắn; phản ứng đầu tiên khi sợ là chạy trốn. Răng nhỏ nên vết cắn nếu có cũng nhẹ.
Không thích bị cầm. Phần lớn robo không bao giờ thích được bế như hamster Syria. Một số con quen chủ, dám đến lấy hạt trên tay, bò qua tay rồi chạy đi. Đó là mức thân thiện bình thường của robo.
Rất hiếu động khi thức. Robo chạy bánh xe, đào bới, chạy vòng quanh chuồng gần như không nghỉ vào buổi tối. Nhìn robo hoạt động là phần thú vị nhất khi nuôi giống này.
Dễ giật mình. Tiếng động mạnh, bóng tay từ trên chụp xuống làm robo hoảng chạy. Tiếp cận từ bên cạnh, ở ngang tầm thấp, chậm rãi. Một số robo khi quá hoảng có thể đứng sững bất động vài giây; đừng nhầm đó là robo đã chịu yên.
Chuồng cho robo: chống lách là chuyện sống còn
Robo cần sàn chuồng rộng không kém các giống lùn khác, nhưng có thêm vài yêu cầu riêng vì kích thước rất nhỏ.
- Khe hở: lồng song phải có khe rất hẹp; nhiều người nuôi robo chọn bể kính hoặc thùng nhựa có nắp lưới mắt nhỏ để khỏi lo lách.
- Lỗ thông gió: chuồng thùng nhựa khoét lỗ phải dán lưới kim loại mắt nhỏ, chắc, không dùng lưới nhựa mỏng robo gặm thủng được.
- Nắp: robo leo được lên đồ trang trí cao và nhảy lên khá giỏi so với kích thước; nắp phải khít.
- Bánh xe: khoảng 20 cm trở lên, mặt kín, nhẹ để robo nhỏ quay dễ; bánh quá nặng robo khó đẩy.
- Cát: robo đến từ vùng cát, rất thích lăn và đào cát; một khay cát rộng là món robo dùng nhiều.
- Chỗ trốn: nhiều chỗ trốn nhỏ rải rác, vì robo thích chạy từ chỗ trốn này sang chỗ trốn khác.
Chuồng mini nhỏ có ống nhựa đặc biệt không hợp với robo: sàn chật làm robo chạy vòng lặp lại, và khe nối ống thường đủ rộng cho robo lách ra ngoài.
Chơi ngoài chuồng và nguy cơ xổng chuồng
Với hamster Syria, chơi ngoài chuồng trong khu quây có giám sát là hoạt động tốt. Với robo, cần cẩn trọng hơn nhiều. Robo nhỏ và nhanh đến mức một khe dưới cửa, khe sau tủ, lỗ dây điện là đủ để biến mất trong vài giây. Bắt lại một con robo xổng chuồng trong nhà có thể mất nhiều ngày.
Nếu muốn cho robo ra ngoài, dùng một khu quây kín, thành cao, đặt trong bồn tắm khô hoặc một chiếc hộp lớn không có khe, rải lót và đồ chơi bên trong, ngồi ngay cạnh. Không thả robo trên giường, sofa hay bàn cao: robo không ước lượng được độ cao và có thể lao khỏi mép. Thực tế, với chuồng đủ rộng và nhiều đồ để khám phá, robo không cần ra ngoài chuồng để có đời sống tốt.
Khi cần di chuyển robo, dùng một chiếc cốc hay hộp nhỏ cho robo tự chui vào, rồi đậy tay lên miệng cốc, thay vì cố bắt bằng tay. Cách này nhanh, ít gây hoảng hơn và robo không rơi.
Nếu robo xổng chuồng, đóng cửa phòng, chặn khe cửa, đưa chó mèo ra phòng khác, rồi đặt vài hạt ở các góc để xem robo ăn ở đâu. Tối đến, đặt một hộp nhỏ có lót cũ và hạt nằm nghiêng ở chỗ đó. Robo thường tự chui vào hộp quen mùi. Kiểm tra trước những chỗ nguy hiểm như sau tủ lạnh, máy giặt, dây điện.
Robo có nuôi chung được không
Robo thường được nhắc là giống hamster lùn có khả năng sống chung cao hơn, đặc biệt là các con cùng giới, cùng lứa, được nuôi chung từ nhỏ. Tuy vậy, khả năng cao hơn không có nghĩa là an toàn. Robo nuôi chung vẫn có thể đánh nhau khi trưởng thành, đôi khi đột ngột sau nhiều tháng sống hoà thuận, và robo nhỏ đến mức một trận đánh có thể gây thương tích nghiêm trọng trước khi bạn kịp phát hiện.
Nếu đã nuôi chung, cần chuồng rộng hơn, mỗi món đồ quan trọng như bánh xe, chén ăn, nhà trú, bình nước có ít nhất hai cái, và một chuồng dự phòng sẵn sàng để tách ngay khi có dấu hiệu: đuổi nhau liên tục, kêu ré, có vết thương, một con bị dồn không cho ăn. Với người mới, nuôi một con một chuồng vẫn là lựa chọn dễ nhất. Chuyên mục sinh sản và nuôi chung có bài riêng về nuôi chung hamster lùn và dấu hiệu phải tách.
Một buổi tối của hamster robo: quan sát gì
Phần thú vị nhất khi nuôi robo là quan sát. Vào khoảng chập tối, robo thường thò đầu ra khỏi chỗ trốn, đánh hơi, rồi bắt đầu một chuỗi hoạt động gần như không nghỉ: chạy bánh xe từng đợt, dừng lại rửa mặt, lao sang khay cát lăn vài vòng, đào một đường hầm mới, tha hạt về kho, rồi lại quay lại bánh xe. Robo hay chạy theo những lối quen dọc thành chuồng và giữa các chỗ trốn.
Ghi lại những gì bạn thấy trong vài buổi tối đầu tiên rất có ích: robo thức lúc mấy giờ, chạy bánh xe nhiều không, đi vệ sinh ở góc nào, ăn món gì trước. Đó là "bình thường" của riêng con robo nhà bạn. Khi bình thường đó thay đổi, như robo không ra khỏi ổ vào giờ quen, không chạy bánh xe nhiều đêm liền, ngồi một chỗ lông xù, bạn sẽ nhận ra sớm.
Robo cũng là giống rất hợp để làm giàu môi trường: rải hạt kê vào lót cho robo tìm, đặt ống bìa giấy, hộp giấy có lỗ, đổi chỗ một hai món đồ nhỏ mỗi tuần. Nhìn robo khám phá một món mới là trải nghiệm thay cho việc bế ẵm mà giống này không thích.
Sức khoẻ và tuổi thọ của robo
Robo thường được nhắc là có tuổi thọ khoảng 2–3 năm, có con lâu hơn, dài hơn Winter White và Campbell. Robo cũng được nhiều người nuôi xem là ít gặp vấn đề chuyển hoá đường hơn các giống lùn có sọc, nhưng điều đó không có nghĩa là có thể cho ăn ngọt thoải mái; khẩu phần ít đường vẫn là lựa chọn đúng.
Vì quá nhỏ, robo có thể suy yếu rất nhanh khi ốm, mất nước hay bị lạnh, nóng. Cân robo bằng cân có chia đến gram, đặt robo trong một cốc nhỏ trên cân, ghi lại mỗi tuần. Với một con vật chỉ nặng vài chục gram, sụt vài gram đã là thay đổi đáng kể. Đưa robo đến bác sĩ thú y nhận khám thú nhỏ khi thấy bỏ ăn, lờ đờ, lông xù, mông ướt, mắt nhắm hoặc chảy dịch, thở khó, hay sụt cân liên tục; gọi hỏi trước vì không phải nơi nào cũng có kinh nghiệm với hamster nhỏ như robo. Trong lúc chờ, chỉ giữ robo ấm vừa phải và yên tĩnh, không cho uống thuốc người.
Robo có hợp với bạn không
Robo là giống rất thú vị, nhưng không hợp với mọi người. Bảng dưới giúp bạn tự đánh giá.
| Bạn là người | Robo hợp? | Lý do |
|---|---|---|
| Thích ngắm, quan sát, ghi chép | Rất hợp | Robo hoạt động liên tục, nhiều hành vi để quan sát |
| Muốn bế, ôm, cho bò trên vai | Ít hợp | Robo hiếm khi chịu ngồi yên trên tay |
| Gia đình có trẻ nhỏ muốn cầm | Cần cân nhắc | Robo nhanh, nhỏ, dễ thoát khỏi tay trẻ và rơi |
| Có chỗ cho bể kính hoặc thùng nhựa lớn | Hợp | Chuồng kín giải quyết vấn đề lách |
| Chỉ có lồng song khe rộng | Chưa hợp | Robo có thể lách ra ngoài |
| Người mới, muốn ít cắn | Khá hợp | Robo ít cắn, nhưng cần chấp nhận không bế được |
Tuổi thọ thường khoảng 2–3 năm, có con sống lâu hơn, nghĩa là robo thường ở bên bạn lâu hơn Winter White và Campbell. Khi chọn robo, hỏi rõ giới tính và nguồn gốc như mọi giống khác.
Câu hỏi thường gặp
Hamster robo có cắn không?
Robo hiếm khi cắn, phản ứng đầu tiên khi sợ là chạy trốn. Nếu bị dồn, bị bóp hoặc tay có mùi thức ăn thì robo vẫn có thể cắn, nhưng răng nhỏ nên vết cắn thường nhẹ. Rửa vết cắn bằng xà phòng và nước sạch, và hỏi bác sĩ nếu vết cắn sâu hoặc sưng đỏ kéo dài.
Hamster robo có thuần được không?
Robo có thể quen chủ đến mức đến lấy hạt trên tay, bò qua tay rồi chạy đi, nhưng hiếm con thích được bế lâu. Làm quen nhẹ nhàng ở ngang tầm thấp, không chụp từ trên xuống, và chấp nhận mức thân thiện riêng của giống này.
Chuồng cho robo có cần nhỏ hơn chuồng cho hamster Syria không?
Không. Robo nhỏ nhưng chạy rất nhiều, cần sàn rộng. Khác biệt chính là khe hở phải hẹp hơn nhiều, lưới thông gió mắt nhỏ, nắp khít, và bánh xe nhẹ khoảng 20 cm trở lên để robo nhỏ quay được dễ dàng.
Hamster robo xổng chuồng phải làm sao?
Đóng cửa phòng, chặn khe dưới cửa, tắt quạt, cho thú cưng khác ra khỏi phòng. Đặt vài hạt ở các góc để xem robo ăn chỗ nào, rồi đặt hộp có lót và hạt nằm nghiêng ở đó. Robo thường ra vào lúc chạng vạng và ban đêm.
Robo có cần tắm cát không?
Có. Robo đến từ vùng cát và rất thích lăn, đào trong cát. Dùng cát dành cho hamster hoặc cát mịn không bụi, không phải cát mèo vón cục, đặt trong một khay đủ rộng. Lọc phân khỏi cát vài ngày một lần.
Hamster robo ăn gì khác các giống khác không?
Robo ăn hạt trộn dành cho hamster lùn, thêm rau tươi lượng nhỏ và một ít đạm. Robo thích hạt nhỏ như kê. Như các hamster lùn khác, nên hạn chế đồ ngọt và quả ngọt, và rải hạt vào lót để robo tự tìm thay vì chỉ đổ vào chén.